Để truyền thống không chỉ nằm trong trang sách
Bộ GD&ĐT vừa ban hành Công văn số 4176/BGDĐT-HSSV về việc triển khai nhiệm vụ xây dựng và phát triển văn hóa, con người Việt Nam trong ngành Giáo dục.
Trên tinh thần đó, nhiều cơ sở giáo dục đã chủ động đổi mới phương thức giáo dục truyền thống theo hướng tăng cường trải nghiệm, bồi đắp lòng yêu nước, khát vọng cống hiến và bản sắc văn hóa dân tộc cho học sinh.
Tại Trường THCS & THPT Nguyễn Bỉnh Khiêm (Hà Nội), việc tổ chức cho hơn 1.400 học sinh, giáo viên thưởng thức chương trình nghệ thuật "Đất nước Thiên Hùng Ca" là một trong những hoạt động thiết thực, nhằm đưa lịch sử đến gần người học bằng những hoạt động trực quan, giàu cảm xúc.
Thông qua ngôn ngữ sân khấu kết hợp công nghệ hiện đại, những lát cắt về hơn 4.000 năm dựng nước và giữ nước được tái hiện sinh động, góp phần khơi dậy lòng yêu nước, niềm tự hào và ý thức trách nhiệm của thế hệ trẻ đối với Tổ quốc.
Tiếng trống trận vang lên. Ánh sáng sân khấu dồn về những cọc gỗ dựng giữa dòng Bạch Đằng. Hàng nghìn học sinh, giáo viên, phụ huynh im lặng, dõi theo từng lớp diễn, từng giai điệu tái hiện hành trình hơn 4.000 năm dựng nước và giữ nước của dân tộc trong chương trình nghệ thuật "Đất nước Thiên Hùng Ca".
Không còn những con số, niên đại hay sự kiện khô cứng, lịch sử hiện lên bằng âm nhạc, hình ảnh và cảm xúc. Chính sự rung động ấy đã trở thành điểm khởi đầu của một bài học về lòng yêu nước.
Khi hoạt cảnh chiến thắng Bạch Đằng khép lại, em Chu Diệp Anh - học sinh lớp 10D, Trường THCS & THPT Nguyễn Bỉnh Khiêm (Hà Nội) vẫn chưa rời mắt khỏi sân khấu.
Diệp Anh bộc bạch: "Em thích nhất câu chuyện về trận Bạch Đằng. Trước đây em đã biết sự kiện này qua sách học nhưng khi được xem tái hiện trên sân khấu, em cảm thấy lịch sử trở nên sống động và gần gũi hơn rất nhiều. Em nghĩ thế hệ trẻ cần tìm hiểu nhiều hơn về lịch sử để thêm yêu và trân trọng những gì mà ông cha ta đã để lại".
Còn với Nguyễn Phúc Bảo An - học sinh lớp 9D0, điều đọng lại sau chương trình không chỉ là những thước phim sân khấu hoành tráng, mà còn là cách nhìn mới về môn Lịch sử.
Trước đây, nữ sinh khá ngại học môn này. Nhưng sau chương trình, em thấy lịch sử không chỉ là những dòng chữ phải ghi nhớ, mà là những câu chuyện rất thật, rất xúc động.
“Em hiểu rằng yêu nước không phải điều gì quá lớn lao mà bắt đầu từ việc học tập tốt, sống có trách nhiệm, bảo vệ môi trường, chấp hành pháp luật và lan tỏa những hình ảnh đẹp về Việt Nam", Bảo An bày tỏ.
Khi bài học được truyền bằng cảm xúc
Có lẽ, đó cũng là điều mà những người làm giáo dục luôn mong muốn khi học sinh tự tìm thấy ý nghĩa của lịch sử, thay vì chỉ ghi nhớ kiến thức để làm bài kiểm tra.
Ngồi cùng học sinh trong khán phòng, cô Nguyễn Thị Thanh Nguyệt, giáo viên chủ nhiệm lớp 7 hệ song ngữ, cũng nhiều lần xúc động.
Sau chương trình, điều khiến cô nhớ nhất không phải là sân khấu hay kỹ xảo, mà là câu hỏi rất hồn nhiên của học trò: "Cô ơi, cô có khóc không ạ?". Nhiều học sinh nói với cô rằng, các con đã khóc vì lần đầu tiên cảm nhận rõ đến vậy niềm tự hào về đất nước qua chương trình nghệ thuật.
Theo cô Nguyệt, trong bối cảnh học sinh tiếp cận thông tin chủ yếu bằng hình ảnh và công nghệ số, việc kết hợp nghệ thuật trình diễn với giáo dục lịch sử giúp bài học tự nhiên hơn nhiều so với cách truyền đạt thuần túy trên lớp. Nhà trường cũng định hướng tiếp tục ứng dụng công nghệ số, trí tuệ nhân tạo và các hình thức trực quan trong dạy học để lịch sử trở nên hấp dẫn hơn đối với học sinh.
Thực tế, Chương trình giáo dục phổ thông 2018 đã nhấn mạnh yêu cầu phát triển phẩm chất và năng lực người học thông qua hoạt động trải nghiệm. Những chương trình như "Đất nước Thiên Hùng Ca" vì thế không chỉ là một hoạt động ngoại khóa, mà còn là một cách đưa lịch sử ra khỏi khuôn khổ lớp học.
Giá trị của trải nghiệm
Không chỉ học sinh, nhiều phụ huynh cũng cho rằng những trải nghiệm như vậy giúp lịch sử trở nên gần gũi hơn. Chị Đinh Thị Nhung - phụ huynh học sinh lớp 9 chia sẻ, chị từng tham gia nhiều hoạt động cùng nhà trường nhưng vẫn bất ngờ trước chương trình lần này. Chương trình đã truyền tải được phần nào những thông điệp về quá khứ hào hùng của dân tộc, giúp khơi dậy lòng yêu nước và sự trân trọng lịch sử.
Theo cô Trần Thị Thu Hương - Hiệu trưởng Trường THCS Nguyễn Bỉnh Khiêm (Rubic), mục tiêu của việc tổ chức các chương trình nghệ thuật trải nghiệm không dừng ở việc giúp học sinh biết thêm một sự kiện lịch sử.
Điều quan trọng hơn là để các em được nhìn nhận lịch sử bằng cảm xúc, từ đó hình thành động lực tự thân, bồi đắp tình yêu quê hương, ý thức trách nhiệm với cộng đồng và đất nước.
Nhà trường cũng xác định tiếp tục đổi mới việc dạy học các môn khoa học xã hội theo hướng tăng cường trải nghiệm thực tế, kết nối với bảo tàng, nhân chứng lịch sử, tổ chức các dự án học tập, diễn đàn tìm hiểu lịch sử, đồng thời ứng dụng công nghệ số để tạo không gian học tập tương tác.
Cô Hương cho rằng, giáo dục truyền thống chưa bao giờ là câu chuyện của riêng môn Lịch sử. Khi những bài học được kể bằng nghệ thuật, bằng trải nghiệm và bằng cảm xúc, lịch sử không còn dừng lại trên trang sách.
Quan trọng hơn, lòng yêu nước cũng không được gieo bằng những khẩu hiệu. Nó được nuôi dưỡng từ sự thấu hiểu, từ niềm tự hào về cội nguồn và từ những trải nghiệm khiến mỗi học sinh tự tìm thấy trách nhiệm của mình đối với đất nước.
Đó cũng là giá trị lâu dài mà những hoạt động ngoại khóa giàu tính giáo dục có thể mang lại trong hành trình bồi đắp bản lĩnh, nhân cách và khát vọng cống hiến của thế hệ trẻ hôm nay.
Ở góc nhìn của một người ông, bác Nghiêm Xuân Dũng nhìn nhận, đây không chỉ là buổi biểu diễn nghệ thuật mà là một bài học trải nghiệm dành cho học sinh. Ông tin tưởng, sau chương trình, nhiều học sinh sẽ nhìn môn Lịch sử bằng con mắt khác, yêu môn học này hơn và thêm tự hào về dân tộc.
