Thay đổi tư duy từ những bài học thực tế
Khói thuốc, đặc biệt là thuốc lá điện tử với những mùi hương hấp dẫn, đang trở thành thử thách lớn nhất đối với bản lĩnh của giới trẻ hiện nay. Thế nhưng, tại Trường THCS và THPT Thượng Lâm (Tuyên Quang), một luồng sinh khí mới đang lan tỏa khi chính học sinh đã nhận thức được rằng: nói không với thuốc lá không chỉ là tuân thủ nội quy mà là sự lựa chọn thông minh cho sức khỏe và tương lai của chính mình.
Đi cùng với sự đa dạng hóa trong phương thức tuyên truyền, giáo dục phòng chống tác hại của thuốc lá, thuốc lá điện tử là sự quan tâm, hưởng ứng ngày càng đông đảo của học sinh nhà trường.
Đối với những học sinh như em Quan Văn Bách (học sinh lớp 10A2, Trường THCS và THPT Thượng Lâm), những buổi sinh hoạt chuyên đề về tác hại của hút thuốc ở trường với sự tham gia của lực lượng công an và các y bác sĩ này đã mở ra một cái nhìn hoàn toàn khác.
Thông qua các phóng sự và tài liệu hướng dẫn, học sinh nhận ra thuốc lá – thứ mà nhiều người trong số các em coi là “ngầu” hay “người lớn”, hóa ra lại ẩn chứa tác hại to lớn tới sức khỏe thể chất, tinh thần của thanh thiếu niên.
Đặc biệt, sự chuyển biến rõ rệt nhất nằm ở việc học sinh thấu hiểu về “hút thuốc thụ động”. Trước đây, nhiều em tin rằng nếu chỉ đứng cạnh người hút thuốc hoặc ngửi mùi khói thơm từ thuốc lá điện tử sẽ vô hại thì giờ đây các em hiểu rằng khói thuốc chứa hàng nghìn chất độc hại và là tác nhân gây ra các bệnh nan y và tử vong sớm.
“Việc tuyên truyền của nhà trường giúp em nhận thức sâu sắc về tác hại của thuốc lá, hiểu rõ các bệnh nguy hiểm do nó gây ra. Từ đó, em chủ động bảo vệ bản thân bằng cách cam kết không hút, không thử và giám sát lẫn nhau để không ai rơi vào cái bẫy của thuốc lá”, Quan Văn Bách chia sẻ.
Khi nhận thức được hoàn thiện, học sinh sẽ tự chuyển biến thành hành động thực tế. Từ đối tượng bị động tiếp nhận kiến thức, các em sẽ trở thành những người thực hành và lan tỏa lối sống sạch.
Rèn luyện kỹ năng từ chối để bảo vệ tương lai
Ở lứa tuổi học sinh trung học, áp lực từ bạn bè, sợ từ chối sẽ bị cô lập vì “khác biệt” và tâm lý muốn khẳng định mình là rào cản lớn nhất khiến nhiều em sa ngã vào thuốc lá, thuốc lá điện tử.
Tuy nhiên, các hoạt động tìm hiểu và thảo luận về tác hại của hút thuốc tại trường THCS và THPT Thượng Lâm đã trang bị cho học sinh “vũ khí” quan trọng nhất để phòng chống: kỹ năng từ chối.
Theo em Lộc Duy Hoàng (học sinh lớp 11B1, Trường THCS và THPT Thượng Lâm), việc hiểu rõ tác hại của thuốc lá truyền thống và các loại thuốc lá thế hệ mới chỉ là bước đầu. Quan trọng hơn, mỗi học sinh phải biết cách nói “không” trước những lời rủ rê của bạn bè hay quảng cáo của các hội nhóm trên mạng xã hội.
Duy Hoàng cho biết: “Được thầy cô, các cô chú công an hướng dẫn, em hiểu không vì lo sợ bị chê cười, cô lập hay nể nang bạn bè mà đồng ý hút thử thuốc lá, thuốc lá điện tử. Ngược lại, phải kiên quyết từ chối và chủ động chia sẻ hiểu biết về tác hại và hút thuốc lá điện tử là hành vi vi phạm pháp luật, từ đó can ngăn bạn bè đó để bảo vệ sức khỏe và môi trường học tập chung”.
Chưa dừng lại ở đó, Duy Hoàng còn tích cực động viên người thân ở nhà không hút thuốc lá, sống lành mạnh, thường xuyên tập luyện thể dục thể thao để nâng cao sức khỏe.
Rõ ràng, việc tuyên truyền liên tục với hình thức đa dạng, phù hợp thì sẽ tạo ra hiệu ứng lan tỏa kép: nhà trường giáo dục học sinh, và chính học sinh lại tác động ngược lại để thay đổi thói quen của người lớn trong gia đình, sau đó lan tỏa ra toàn xã hội.
Khi các nguồn lực xã hội chung tay sự đồng hành, chỉ dẫn, học sinh sẽ hiểu rằng sự trưởng thành thật sự nằm ở khả năng làm chủ bản thân, làm chủ sức khỏe và kiên định trước những thói quen có hại.
Với kiến thức vững vàng về pháp luật và y tế, các em đang dần hình thành bản sắc của một thế hệ mới: khỏe mạnh, năng động, hiểu biết và có trách nhiệm, là nền móng của một xã hội văn minh, sạch khói thuốc và phát triển bền vững.
