Những tình huống khó chịu
"Thông thường, các tổng thống khi mất dần ảnh hưởng vào cuối nhiệm kỳ, bắt đầu trút bỏ sự thất vọng dồn nén và lao vào những cuộc phiêu lưu trong chính sách đối ngoại.
Và dường như việc "tấn công" NATO là một phần không thể thiếu trong quan điểm của Tổng thống Trump", báo Izvestia dẫn nguồn từ tờ Politico.
Giờ đây, ông Trump có thể "định hình lại cấu trúc an ninh châu Âu" bằng cách rút thêm binh sĩ Mỹ khỏi châu Âu, giảm đóng góp của Mỹ, xích lại gần hơn với Nga, hoặc hạn chế các chương trình mua sắm vũ khí cho Ukraine.
Việc giảm thêm sự hiện diện quân sự của Mỹ trên lục địa là mối đe dọa đầu tiên và rõ ràng nhất đối với EU.
Trước đó, ông Trump đã tuyên bố rút khoảng 5.000 binh sĩ khỏi Đức. Giờ đây, các nhà ngoại giao cấp cao của NATO dự đoán sẽ có thêm những đợt giảm quân nữa, bao gồm cả ở Ý.
Tổng cộng, khoảng 80.000 binh sĩ Mỹ đang đóng quân tại châu Âu, và bất kỳ sự giảm quân số nào nữa đều được coi là làm suy yếu các đảm bảo của Điều 5 Hiến chương NATO.
Mối đe dọa thứ hai là về tài chính. Ông Trump đã nhiều lần khẳng định ông nhìn nhận Liên minh Bắc Đại Tây Dương thông qua lăng kính các giao dịch hơn là các giá trị chung, và đang yêu cầu châu Âu gánh vác phần lớn chi phí quốc phòng.
Đối với các đồng minh châu Âu, điều này không chỉ đơn thuần là gánh nặng tài chính. Đó là một đòn giáng mạnh vào nguyên tắc an ninh tập thể.
Nếu Mỹ bắt đầu coi tư cách thành viên trong khối là một dịch vụ trả phí, thì bất kỳ cuộc khủng hoảng nào ở châu Âu cũng có thể bị trả phí.
Hơn nữa, việc cắt giảm ngân sách của Mỹ cho các chương trình chung của NATO sẽ đồng nghĩa với việc châu Âu phải khẩn trương tìm kiếm nguồn kinh phí cho những chương trình trước đây được cung cấp mặc định.
"Nếu ông Trump quyết định theo đuổi việc giảm mạnh hơn nữa sự hiện diện quân sự của Mỹ, châu Âu sẽ phải đối mặt với thách thức lớn nhất trong việc bù đắp những thiếu hụt về năng lực và nguồn lực như tác chiến điện tử, phòng không, tình báo, tiếp nhiên liệu trên không và một số loại hậu cần nhất định", bà Jennifer Kavanagh, chuyên gia cao cấp tại viện nghiên cứu Defense Priorities, nhận định.
Với ngân sách quốc phòng của châu Âu vốn đã đang tăng lên, điều này tạo ra áp lực rất lớn lên nền kinh tế của họ, đặc biệt là trong bối cảnh nguy cơ phi công nghiệp hóa.
An ninh như một vũ khí
Châu Âu cũng lo ngại về viễn cảnh Mỹ và Nga xích lại gần nhau hơn. Tờ Politico khẳng định rõ ràng việc hạn chế viện trợ cho Ukraine và giảm sự hiện diện quân sự của nước này có thể là một phần của động thái hướng tới sự hợp tác chặt chẽ hơn với Nga.
Ông Trump đã nới lỏng một số lệnh trừng phạt đối với ngành năng lượng Nga, nối lại nhập khẩu nhiên liệu diesel và chỉ trích Ukraine vì các cuộc tấn công vào các nhà máy lọc dầu của Nga.
Điểm đáng lo ngại thứ tư đối với các đồng minh NATO là số phận của chương trình Cứu trợ Nhu cầu Ưu tiên của Ukraine (PURL), được khởi động vào tháng 7/2025.
Theo sáng kiến này, các nước châu Âu và Canada sẽ trả tiền cho vũ khí do Mỹ sản xuất, sau đó được cung cấp cho Ukraine.
Sự sắp xếp này cho phép châu Âu cung cấp cho Ukraine hỗ trợ quân sự quy mô lớn mà không làm tăng chi tiêu quốc phòng của chính họ, đồng thời cho phép Mỹ tham gia hỗ trợ Ukraine mà không cần trực tiếp chi tiền thuế của người dân Mỹ.
Tuy nhiên, tháng 4/2026, ông Trump đe dọa sẽ hủy bỏ PURL để buộc các nước châu Âu tham gia liên minh của ông nhằm đảm bảo tự do hàng hải ở eo biển Hormuz, và chỉ có sự can thiệp của Tổng Thư ký NATO Mark Rutte mới tạm thời cứu vãn được tình hình.
Đối với châu Âu, việc hạn chế chương trình PURL là một đòn giáng kép. Thứ nhất, Ukraine bị tước đoạt những vũ khí quan trọng nhất.
Thứ hai, EU có nguy cơ rơi vào tình thế đã chi tiền mà không nhận được vũ khí, hoặc buộc phải khẩn trương tìm kiếm các kênh cung cấp thay thế, đắt đỏ hơn và kém hiệu quả hơn nhiều.
Tất cả những kịch bản này đều cho thấy an ninh không còn là lợi ích chung đối với Mỹ mà đang trở thành một công cụ gây áp lực.
Châu Âu vốn đã trì hoãn việc tạo ra quyền tự chủ chiến lược hoàn toàn trong nhiều năm, đột nhiên nhận ra rằng "chiếc ô của Mỹ" không chỉ có thể bị khép lại mà còn có thể trở thành một chiếc ô phải trả phí.
Nó thậm chí có thể được đổi lấy những nhượng bộ địa chính trị khác.
Trong khi các nhà lãnh đạo châu Âu công khai kêu gọi kiềm chế và cố gắng không chọc giận ông Trump, thì đằng sau hậu trường ở EU và các bộ phận chính phủ quốc gia, họ đang gấp rút chuẩn bị các kịch bản trong trường hợp những lo ngại tồi tệ nhất bắt đầu trở thành hiện thực.
Tai họa không đến một mình
Nhà khoa học chính trị người Mỹ Malek Dudakov, nhận định "bộ máy quan liêu của NATO đang trong tình trạng căng thẳng". Bên cạnh những kịch bản đã đề cập, ông tin còn có một phương án khác: Một chiến dịch khác chống lại Iran.
"Tuy nhiên, kịch bản này cũng không tối ưu cho người châu Âu. Việc leo thang căng thẳng ở Trung Đông có thể gây ra một đợt tăng giá dầu và khí đốt mới.
Trong khi đó, Mỹ sẽ lại cắt giảm nguồn cung vũ khí cho châu Âu, vì chính họ cũng cần những tên lửa đánh chặn PAC-3 khan hiếm dành cho hệ thống Patriot", chuyên gia giải thích.
Đồng thời, châu Âu lo ngại ông Trump sẽ cố gắng áp đặt kế hoạch hòa bình về Ukraine lên họ, đe dọa sẽ giảm mạnh quân số Mỹ tại châu Âu hoặc cắt đứt xuất khẩu khí đốt", nhà phân tích cho biết thêm.
Hơn nữa, theo nhận định của học giả Dudakov, ông Trump sẽ không còn bị ràng buộc bởi các yếu tố bầu cử và nhu cầu phải đáp trả những lời chỉ trích rộng rãi từ phe diều hâu ở Mỹ.
"Vì vậy, cuộc bầu cử sắp tới của Mỹ, điều mà các đối thủ của ông Trump ở nước ngoài đã rất kỳ vọng, cuối cùng có thể kết thúc theo chiều hướng xấu đối với họ. Và chiến thắng của đảng Dân chủ sẽ mang đến những rắc rối mới cho cả người châu Âu và người Ukraine", nhà phân tích kết luận.
