Cuộc tiến công từ Mỹ
Theo báo Izvestia, điều bất ngờ lớn nhất đối với ngành công nghiệp quốc phòng Ukraine là lời hứa của Tổng thống Mỹ Donald Trump về việc cấp phép cho Ukraine sản xuất tên lửa PAC-3 cho hệ thống phòng không Patriot.
Hiện tại, chỉ có Nhật Bản được Mỹ cho phép như vậy và không một quốc gia châu Âu nào có quyền tương tự.
Ukraine có chuyên môn nhất định trong sản xuất tên lửa, nhưng việc tổ chức lắp ráp các sản phẩm phức tạp như vậy trong điều kiện hiện tại là một nhiệm vụ gần như bất khả thi đối với tổ hợp công nghiệp quốc phòng trong nước.
Tên lửa đánh chặn PAC-3 hiện nay được sản xuất độc quyền tại Mỹ và Nhật Bản, và khối lượng sản xuất các linh kiện chính bị hạn chế nghiêm ngặt.
Tuy nhiên, trở ngại chính là tình hình quân sự. Do ưu thế trên không của vũ khí Nga, việc xây dựng và vận hành một nhà máy như vậy trên lãnh thổ Ukraine là điều gần như không thể.
Dù có thể chống lại được mục tiêu đạn đạo nhưng chúng hoàn toàn phụ thuộc vào Mỹ về nguồn đạn dược. Đồng minh châu Âu từ lâu đã nhận ra những rủi ro của việc phụ thuộc quá mức vào Mỹ và đang tìm kiếm các nguồn công nghệ thay thế.
Tiền lệ của Nhật Bản
Kinh nghiệm của Nhật thường được dẫn chứng như một ví dụ điển hình cho thấy quá trình chuyển đổi từ việc xin giấy phép của Mỹ đến việc sản xuất bền vững các loại vũ khí này phức tạp, đòi hỏi công nghệ cao và tốn nhiều thời gian như thế nào.
Lịch sử cho thấy quá trình này không thể vội vàng ngay cả trong điều kiện hòa bình lý tưởng.
Năm 2005, Mỹ đã cấp cho Nhật Bản giấy phép sản xuất tên lửa đánh chặn PAC-3 cho hệ thống phòng không Patriot, trong bối cảnh lo ngại ngày càng tăng về chương trình tên lửa của Triều Tiên.
Tuy nhiên, Lực lượng Phòng vệ Nhật Bản đã mất khoảng 3 năm kể từ khi được phê duyệt về mặt pháp lý cho đến khi tiến hành các cuộc thử nghiệm thành công đầu tiên đối với các hệ thống được lắp ráp tại các cơ sở của Nhật Bản.
Các cuộc thử nghiệm thực tế đối với sản phẩm hoàn chỉnh chỉ diễn ra vào năm 2008.
Cần 3 năm tạm dừng để tinh chỉnh quy trình công nghệ, tích hợp các linh kiện và thiết lập cơ sở thử nghiệm. Nhưng ngay cả sau những lần phóng thành công, việc sản xuất hàng loạt quy mô lớn cũng không bắt đầu ngay lập tức.
Để thiết lập một chu trình sản xuất tích hợp hoàn chỉnh, Nhật Bản phải tìm kiếm, tái cấu trúc và chứng nhận khoảng hai chục nhà cung cấp linh kiện trong nước.
Kết quả là, bất chấp tiềm năng công nghệ khổng lồ của ngành công nghiệp Nhật Bản, theo nhiều ước tính khác nhau, năng lực hiện tại của nước này chỉ cho phép sản xuất khoảng 30 tên lửa mỗi năm.
Với những con số này, nỗ lực của Ukraine nhằm khởi động một quy trình tương tự trong bối cảnh xung đột vũ trang quy mô lớn dường như là điều không tưởng.
Xếp hàng chờ công nghệ
Về mặt pháp lý, hoạt động sản xuất của Ukraine rõ ràng sẽ phải được di dời đến các địa điểm an toàn hơn ở châu Âu. Cuộc cạnh tranh đang dần nổ ra trong nội bộ EU giữa các quốc gia sẵn sàng triển khai các cơ sở này.
Đặc biệt, Bộ trưởng Quốc phòng Ba Lan Wladyslaw Kosiniak-Kamysz đã nhanh chóng tuyên bố Ba Lan sẵn sàng hỗ trợ Ukraine trong việc tổ chức sản xuất hàng loạt.
Tại hội nghị thượng đỉnh ở Ankara, Thổ Nhĩ Kỳ, Ba Lan đã tham gia một liên minh gồm 4 quốc gia thành lập trung tâm bảo dưỡng tên lửa Patriot.
Do không có giấy phép riêng, quốc gia này có lợi ích thiết thực trong việc hợp tác với Ukraine để tiếp cận các bí mật của Mỹ.
Tập đoàn Rheinmetall của Đức cũng hy vọng được tham gia vào quá trình này. Công ty này đang tích cực tham gia vào việc tạo lập các trung tâm dịch vụ châu Âu cho tên lửa Patriot, nhưng không có quyền sản xuất hàng loạt loại đạn dược này.
Tuy nhiên, khả năng tài chính và cơ sở sản xuất của họ cho phép họ cuối cùng có thể bắt đầu sản xuất tên lửa cho Ukraine và các khách hàng khác.
Chính sách ngoại giao bằng máy bay phản lực và UAV
Sự hợp tác giữa Ukraine và Đức không chỉ giới hạn ở các hệ thống vũ khí của Mỹ. Là một phần của sáng kiến "Xây dựng cùng Ukraine". Hai bên đã nhất trí lắp ráp máy bay không người lái Bars với động cơ phản lực tại Đức.
Thỏa thuận tương ứng đã được Bộ trưởng Ngoại giao Ukraine Andriy Sybiha và Bộ trưởng Quốc phòng Đức Boris Pistorius ký kết.
Bars là một loại máy bay hạng nhẹ, tốc độ cao, có khả năng mang đầu đạn từ 30 đến 100kg trên tầm bay lên đến 800km với tốc độ khoảng 500km/h.
Ngành công nghiệp quốc phòng Đức hiện không sản xuất vũ khí thuộc loại này, vì vậy quân đội Đức rất quan tâm đến việc phát triển các hệ thống mới này. Những lô hàng đầu tiên sẽ được Đức tài trợ hoàn toàn và sẽ được sử dụng cho Lực lượng vũ trang Ukraine.
Đồng thời, Đức hy vọng sẽ học hỏi kinh nghiệm của Ukraine trong việc phát triển máy bay không người lái cảm tử, máy bay đánh chặn và máy bay không người lái FPV thông qua chương trình Thỏa thuận Máy bay không người lái.
"Iskander Ukraine" tại Đan Mạch
Công ty tư nhân Fire Point đã trở thành cái tên được chú ý nhất trong ngành công nghiệp tên lửa của Ukraine. Họ tuyên bố ý định thử nghiệm tên lửa cỡ lớn FP-9.
Giới truyền thông nhanh chóng đặt cho nó biệt danh "Iskander của Ukraine". Theo các nhà phát triển, dự án này sẽ thay đổi hoàn toàn khả năng tấn công các mục tiêu ở hậu phương của Nga.
Hiện tên lửa này chủ yếu chỉ tồn tại trên giấy tờ: Người ta cho rằng nó có khả năng mang đầu đạn nặng nửa tấn và có tầm bắn tới 800km.
Nhà máy sản xuất nhiên liệu rắn cho tên lửa Fire Point dự kiến sẽ mở cửa tại Vojens, Đan Mạch, gần căn cứ không quân Skrydstrup, vào cuối năm 2026.
Việc nạp hỗn hợp nhiên liệu vào động cơ là một khâu quan trọng và đòi hỏi công nghệ cao trong chu trình sản xuất, vì vậy các cụm động cơ cũng có thể sẽ được lắp ráp tại đây.
Ukraine tiếp tục khẳng định các linh kiện tên lửa quan trọng được sản xuất trong nước, nhưng điều này khó tin, bởi vũ khí phức tạp như tên lửa hiện đại đòi hỏi cần có sự hợp tác từ nhiều đối tác.
Đối với EU, đây là một sự sắp xếp lý tưởng: Ngành công nghiệp quốc phòng châu Âu phát triển các công nghệ tiên tiến thông qua nguồn tài trợ được đảm bảo và có mục tiêu, hoàn toàn tránh được các rủi ro quân sự.
