Điểm tựa nơi vùng khó
Ở Mường Nhé, con đường đến trường của nhiều học sinh không chỉ dài bởi dốc núi, suối sâu, mà còn bởi những thiếu thốn trong đời sống gia đình. Với cô Phạm Thị Hải Yến - Phó Hiệu trưởng Trường PTDTBT THCS Mường Nhé, tỉnh Điện Biên, những điều tưởng nhỏ ấy lại là một phần rất lớn của giáo dục vùng biên.
Bởi vậy, nhiều năm qua, bên cạnh công việc chuyên môn, cô Yến luôn dành nhiều tâm sức cho học sinh nghèo. Năm 2017, cô vận động trao tặng 50 xe đạp cho học sinh. Năm 2020, cô kết nối lắp đặt 5 hệ thống máy lọc nước sạch, trao 400 bộ chăn màn, quần áo ấm. Năm 2025, cô tiếp tục vận động ủng hộ 3 tivi phục vụ dạy học. Đặc biệt, cô nhận nuôi một học sinh có hoàn cảnh đặc biệt khó khăn, hỗ trợ em học trọn 3 năm THPT.
Những việc làm ấy không dừng lại ở sự hỗ trợ về mặt vật chất. Đối với học trò vùng biên, một chiếc xe đạp nghĩa là quãng đường đến lớp được rút ngắn; một bộ chăn màn, quần áo ấm là thêm một mùa đông các em được yên tâm bám trường. Từ những hỗ trợ cụ thể ấy, niềm tin của phụ huynh, học sinh đối với nhà trường dần được bồi đắp.
Để có được sự bền bỉ ấy, cô Yến đã trải qua hơn hai mươi năm gắn bó với Mường Nhé. Năm 2000, sau khi tốt nghiệp sư phạm chuyên ngành Toán, cô rời miền xuôi, tình nguyện lên công tác tại huyện Mường Tè, tỉnh Lai Châu cũ. Hai năm sau, khi địa giới hành chính thay đổi, cô tiếp tục nhận nhiệm vụ tại xã Mường Nhé, tỉnh Điện Biên và ở lại với mảnh đất cực Tây của Tổ quốc cho đến hôm nay.
Những ngày đầu công tác, mỗi mùa khai giảng với cô là những chuyến đi bộ men theo triền núi, lội suối vào bản vận động học sinh ra lớp. Trong những ngôi nhà lợp tạm, bên bếp lửa giữa sương sớm, cô kiên trì trò chuyện với phụ huynh bằng lời lẽ giản dị: “Cho con đi học đi, con chữ sẽ là con đường hết đói nghèo”. Câu nói ấy theo cô qua nhiều năm tháng, nhắc cô rằng dạy học ở vùng cao trước hết là giữ được niềm tin của từng gia đình vào việc học.
Kiên trì với từng lớp học
Tháng 3/2006, cô Phạm Thị Hải Yến được tin tưởng giao nhiệm vụ Phó Hiệu trưởng Trường PTDTBT THCS Mường Nhé. Thời điểm ấy, nhà trường chỉ có 15 giáo viên, 7 lớp với 199 học sinh. Cơ sở vật chất còn hạn chế, đội ngũ giáo viên trẻ, thiếu kinh nghiệm, trong khi yêu cầu nâng cao chất lượng giáo dục ở vùng biên ngày càng đặt ra rõ nét.
Nhận nhiệm vụ quản lý, cô Yến xác định không thể tách mình khỏi bục giảng. Cô trực tiếp đứng lớp, dự giờ, góp ý từng tiết học; cùng giáo viên trẻ tháo gỡ những lúng túng trong tổ chức lớp học, đổi mới phương pháp, kiểm tra đánh giá và quản lý học sinh.
Trong các giai đoạn đổi mới giáo dục, từ mô hình VNEN đến Chương trình Giáo dục phổ thông 2018, cô lựa chọn cách làm phù hợp với điều kiện thực tế của nhà trường. Đổi mới không chạy theo hình thức, mà có lộ trình, đi chậm nhưng chắc; lấy bồi dưỡng đội ngũ làm trung tâm; đổi mới phương pháp dạy học, kiểm tra đánh giá theo hướng phát triển phẩm chất, năng lực học sinh; ứng dụng công nghệ thông tin linh hoạt, hiệu quả.
Nói về đồng nghiệp của mình, ông Dương Tiến Công - Hiệu trưởng Trường PTDTBT THCS Mường Nhé chia sẻ: “Cô Phạm Thị Hải Yến là cán bộ quản lý có chuyên môn vững, tư duy đổi mới rõ nét và tinh thần trách nhiệm rất cao. Trên cương vị Phó Hiệu trưởng phụ trách chuyên môn, cô luôn chủ động tham mưu, tổ chức hiệu quả hoạt động dạy học, góp phần quan trọng nâng cao chất lượng giáo dục toàn diện của nhà trường”.
Sự tận tâm ấy cũng được đồng nghiệp cảm nhận từ những việc rất cụ thể. Cô giáo Trịnh Thị Duyên tâm sự: “Những ngày đầu đứng lớp, tôi còn lúng túng. Cô Yến bên cạnh chỉ ra hạn chế đã hướng dẫn tôi cách tự học, tự điều chỉnh. Chính sự kiên trì và tận tình ấy đã giúp tôi trưởng thành và đạt danh hiệu giáo viên dạy giỏi cấp tỉnh”.
Ở một ngôi trường vùng biên, chất lượng giáo dục không thể nâng lên trong ngày một ngày hai. Nó được tạo nên từ nhiều giờ dự giờ, nhiều buổi phụ đạo, nhiều lần uốn nắn nền nếp học tập, sinh hoạt cho học sinh. Vì thế, với cô Yến, quản lý chuyên môn không chỉ là điều hành công việc, mà còn là quá trình cùng đồng nghiệp giữ nhịp học tập cho học trò nghèo.
Niềm tin từ những mùa tựu trường
Từ một ngôi trường nhỏ giữa núi rừng, Trường PTDTBT THCS Mường Nhé đến nay đã có 61 cán bộ, giáo viên, nhân viên; 33 lớp với 1.225 học sinh. Nhà trường có 7 giáo viên giỏi cấp tỉnh, 18 giáo viên giỏi cấp huyện; 57 lượt học sinh giỏi cấp tỉnh, 589 lượt học sinh đạt giải cấp huyện; được công nhận đạt chuẩn quốc gia năm 2015.
Nhiều năm liền, nhà trường được tặng Cờ thi đua của Chính phủ, UBND tỉnh cùng nhiều Bằng khen của Bộ GD&ĐT, Tổng Liên đoàn Lao động Việt Nam. Kỳ thi tuyển sinh vào lớp 10 THPT năm học 2024 - 2025, trường xếp thứ 16/123 trường THCS toàn tỉnh; kỳ thi học sinh giỏi lớp 9 năm học 2025 - 2026, trường xếp thứ 12/120 trường.
Những kết quả ấy là công sức của cả tập thể nhà trường, nhưng trong hành trình đó có dấu ấn kiên trì, bền bỉ của cô Phạm Thị Hải Yến. Từ những ngày trường còn ít lớp, ít giáo viên, đến khi quy mô học sinh ngày càng tăng, cô vẫn giữ cách làm quen thuộc: sâu sát chuyên môn, gần gũi đồng nghiệp, quan tâm học trò và kiên trì với từng việc nhỏ.
Hơn hai mươi năm ở Mường Nhé, điều còn lại trong hành trình của cô Yến không chỉ là những danh hiệu cao quý, mà còn là niềm tin của phụ huynh, đồng nghiệp và học trò. Ở nơi cực Tây Tổ quốc, cô đã chọn ở lại để làm một việc lặng lẽ nhưng bền bỉ: nâng bước học sinh nghèo bằng tri thức, trách nhiệm và tình thương của người thầy.
Với những đóng góp không mệt mỏi, cô Phạm Thị Hải Yến đã được trao tặng Huân chương Lao động hạng Ba, Bằng khen của Thủ tướng Chính phủ, Huy hiệu Vì sự nghiệp xây dựng và phát triển tỉnh Điện Biên cùng nhiều Bằng khen của UBND tỉnh. Năm 2026, cô được đề nghị Nhà nước phong tặng danh hiệu “Nhà giáo Ưu tú”.
