Kỳ thi tốt nghiệp THPT 2026 đang đến gần, đánh dấu giai đoạn nước rút quan trọng đối với học sinh lớp 12. Trong bối cảnh đề thi ngày càng chú trọng đánh giá năng lực tư duy, khả năng vận dụng kiến thức và giải quyết vấn đề thực tiễn, việc ôn tập môn Sinh học cần được thực hiện một cách khoa học, có hệ thống và bền vững.
Theo cô Trần Thị Lành, muốn đạt kết quả cao, học sinh cần thay đổi tư duy học tập: từ ghi nhớ rời rạc sang hiểu sâu bản chất, biết kết nối kiến thức giữa các chuyên đề và rèn luyện kỹ năng làm bài một cách bài bản.
Học để hiểu, không học để nhớ
Sinh học là môn học nghiên cứu các quy luật vận hành của sự sống. Khi nắm vững bản chất của các cơ chế di truyền, tiến hóa, trao đổi chất và mối quan hệ sinh thái, học sinh sẽ chủ động phân tích và xử lý được nhiều dạng câu hỏi khác nhau.
Cô Trần Thị Lành lưu ý, đề thi hiện nay không đặt nặng việc ghi nhớ máy móc. Học sinh cần hiểu rõ bản chất hiện tượng, biết liên hệ giữa các nội dung kiến thức và vận dụng vào những tình huống mới.
Trong quá trình ôn tập, học sinh nên sử dụng sơ đồ tư duy, bảng tổng hợp và hệ thống câu hỏi liên kết để hệ thống hóa kiến thức một cách logic và dễ ghi nhớ.
Ôn tập toàn diện, tránh học tủ
Cấu trúc đề thi trải rộng trên nhiều chuyên đề, chủ yếu thuộc chương trình lớp 12 và có liên hệ với kiến thức lớp 10, 11. Vì vậy, việc chỉ tập trung vào một số nội dung quen thuộc sẽ tiềm ẩn nhiều rủi ro.
Theo cô Lành, học sinh cần ưu tiên các chuyên đề trọng tâm như Cơ chế di truyền và biến dị, Quy luật di truyền, Tiến hóa và Sinh thái học.
Trong đó, Sinh thái học là phần kiến thức gần gũi với đời sống, thường gắn với các vấn đề về môi trường, đa dạng sinh học và phát triển bền vững. Đây cũng là chuyên đề xuất hiện với tỉ lệ đáng kể trong đề thi và đòi hỏi học sinh biết vận dụng kiến thức vào thực tiễn.
Luyện đề để phát hiện và sửa lỗi
Cô Trần Thị Lành cho rằng, luyện đề là bước quan trọng trong giai đoạn nước rút, song mục tiêu không chỉ dừng ở việc làm được nhiều đề mà quan trọng hơn là nhận diện chính xác nguyên nhân của những câu làm sai.
Sau mỗi đề, học sinh cần tự đánh giá xem lỗi xuất phát từ việc chưa nắm chắc kiến thức, đọc thiếu dữ kiện, suy luận chưa chặt chẽ hay chủ quan trong tính toán.
Khi hiểu rõ mình sai ở đâu và vì sao sai, học sinh sẽ điều chỉnh được phương pháp học tập và tiến bộ rõ rệt.
Nắm chắc cấu trúc đề thi
Đề thi môn Sinh học gồm ba phần với mức độ phân hóa tăng dần. Phần trắc nghiệm nhiều lựa chọn chủ yếu kiểm tra mức độ nhận biết và thông hiểu, là cơ hội để học sinh tích lũy điểm số nền tảng.
Phần trắc nghiệm Đúng/Sai yêu cầu học sinh đọc kỹ dữ kiện, phân tích từng nhận định độc lập và đánh giá chính xác bản chất vấn đề.
Phần trả lời ngắn đòi hỏi học sinh tự tính toán hoặc đưa ra đáp án chính xác mà không có phương án lựa chọn, vì vậy cần đặc biệt cẩn trọng trong từng bước làm bài.
Để tối ưu hóa điểm số, học sinh nên ưu tiên hoàn thành những câu hỏi chắc chắn trước, đánh dấu các câu khó để quay lại sau và dành thời gian cuối giờ để kiểm tra đáp án, đơn vị và phiếu trả lời.
Việc đọc kỹ từ khóa, chỉ làm tròn số ở bước cuối cùng và giữ sự tập trung trong suốt thời gian làm bài sẽ giúp hạn chế những sai sót đáng tiếc.
Giữ tinh thần vững vàng
Bên cạnh việc ôn tập kiến thức, cô Trần Thị Lành khuyên học sinh cần xây dựng thời gian biểu hợp lý, ngủ đủ giấc, ăn uống khoa học và duy trì tinh thần tích cực. Kết quả cao là thành quả của quá trình học tập đều đặn, hiểu sâu kiến thức và giữ được sự bình tĩnh khi bước vào phòng thi.
