Giữ nghiêm kỷ cương
Theo PGS.TS Hoàng Trung Học - Trưởng khoa Tâm lý – Giáo dục (Học viện Quản lý Giáo dục), điều chúng ta có thể thấy là, hành vi tấn công giữa lớp học khiến nhiều người cùng chịu tác động tiêu cực: giáo viên bị thương, học sinh chứng kiến có thể hoảng sợ, cả tập thể mất cảm giác an toàn.
“Không yếu tố nào có thể biện hộ cho tính phù hợp của hành vi bạo lực, đặc biệt là bạo lực với nhà giáo – hành vi vi phạm nghiêm trọng đạo đức học sinh, kỷ luật nhà trường và truyền thống văn hóa của dân tộc” - PGS.TS Hoàng Trung Học nhấn mạnh. Cảm xúc tức giận cần được lắng nghe, thấu hiểu và giúp đỡ nhưng hành vi gây thương tích phải được ngăn chặn và xử lý thích đáng. Tuy nhiên, việc phát hiện sớm, xử lý nguy cơ bạo lực, bảo vệ nạn nhân trong trường học và tiếp cận hỗ trợ sau khủng hoảng còn để lại khoảng trống lớn.
Đồng quan điểm, TS Tô Văn Trường – một chuyên gia độc lập – cho rằng, vụ học sinh lớp 12 hành hung cô giáo tại Trường THPT Mạc Đĩnh Chi (Hà Nội) khiến giáo viên bị gãy xương cánh mũi, một lần nữa gióng lên hồi chuông báo động về bạo lực học đường và những lỗ hổng trong công tác quản lý, giáo dục.
Điều đáng lo không chỉ nằm ở một vụ việc nghiêm trọng, mà còn ở nguy cơ những lời cảnh báo sẽ lặp lại, trong khi các biện pháp phòng ngừa và bảo vệ giáo viên, học sinh chưa tạo được chuyển biến thực chất.
Theo TS Tô Văn Trường, muốn khôi phục kỷ cương học đường, không thể chỉ dừng ở lên án hay yêu cầu chung chung; mà phải xác định rõ trách nhiệm, xử lý nghiêm minh và thực hiện những giải pháp cụ thể, có thể kiểm chứng bằng kết quả.
Ông nhấn mạnh, trước hết, giáo viên bị hành hung phải được chăm sóc y tế, hỗ trợ tâm lý, bảo đảm quyền lợi hợp pháp và tạo điều kiện phục hồi. Không thể vì thành tích hay danh tiếng của nhà trường mà gây sức ép buộc người bị hại im lặng, sớm tha thứ hoặc hòa giải khi sự việc chưa được làm rõ.
Đối với học sinh vi phạm, phải xác minh khách quan, đánh giá đúng tính chất và hậu quả hành vi, bảo đảm quyền của các bên và xử lý tương xứng. Tuổi đời, hoàn cảnh gia đình hay khó khăn tâm lý có thể là những yếu tố cần xem xét để lựa chọn biện pháp giáo dục phù hợp, nhưng không thể trở thành lý do mặc nhiên xóa bỏ trách nhiệm.
“Giáo dục và kỷ luật không đối lập nhau. Khoan dung không có nghĩa là dung túng; nghiêm khắc không đồng nghĩa với làm nhục. Một học sinh cần có cơ hội sửa sai, nhưng cũng phải hiểu rằng, hành vi xâm phạm sức khỏe, danh dự và nhân phẩm người khác sẽ dẫn đến những hậu quả cụ thể” – TS Tô Văn Trường nêu quan điểm.
Ông cho rằng, nếu hành vi có dấu hiệu vi phạm pháp luật, cơ quan có thẩm quyền phải xem xét theo quy định, kể cả những quy định riêng đối với người chưa thành niên. Nhà trường không được lấy lý do đây là chuyện nội bộ để né tránh trách nhiệm pháp lý khi có căn cứ xử lý.
Giáo viên không thể vừa giảng dạy, vừa quản lý lớp học, vừa tự mình xử lý mọi tình huống căng thẳng mà không có cơ chế hỗ trợ. Mỗi trường cần có quy trình rõ ràng để tiếp nhận phản ánh, nhận diện nguy cơ, can thiệp khi xung đột leo thang và phối hợp với gia đình, cơ sở y tế hoặc cơ quan chức năng khi cần thiết.
Công tác tư vấn tâm lý học đường cần được tổ chức thực chất
Sau mỗi vụ việc nghiêm trọng, TS Tô Văn Trường nhấn mạnh, cần rà soát hồ sơ để xác định những dấu hiệu cảnh báo đã xuất hiện hay chưa, phản ánh trước đó có được tiếp nhận không, người có trách nhiệm đã xử lý đúng quy trình chưa và khâu nào cần khắc phục. Việc xem xét trách nhiệm phải dựa trên chứng cứ, không đổ lỗi mặc nhiên cho giáo viên hoặc nhà trường, nhưng cũng không bỏ qua thiếu sót quản lý đã được xác định.
Công tác tư vấn tâm lý học đường cần được tổ chức thực chất, có người phụ trách, có quy trình tiếp nhận và theo dõi. Giáo viên cũng cần được bồi dưỡng kỹ năng quản lý lớp học, giải quyết xung đột và ứng phó với hành vi đe dọa. Đặc biệt, phải bảo đảm để giáo viên báo cáo nguy cơ mà không sợ bị quy trách nhiệm chỉ vì đã lên tiếng.
Thông tư 18/2025/TT-BGDĐT của Bộ GD&ĐT hướng dẫn công tác tư vấn học đường và công tác xã hội, trong đó có rà soát, phát hiện sớm, hỗ trợ và kết nối dịch vụ phù hợp. Muốn quy định đi vào đời sống, PGS.TS Hoàng Trung Học cho rằng, mỗi trường cần một đầu mối có chuyên môn, hoạt động thực chất và có hệ thống chuyển gửi đến dịch vụ sức khỏe tâm thần khi vượt quá năng lực nhà trường.
Bảo vệ giáo viên và giáo dục học sinh không phải hai mục tiêu đối nghịch. Một nhà trường có giới hạn rõ ràng, người lớn được hậu thuẫn kịp thời và học sinh được hỗ trợ trước khi mất kiểm soát sẽ xử lý vi phạm công bằng hơn.
“Chỉ khi giáo viên có thể yên tâm bước vào lớp và học sinh biết mình được lắng nghe trong những giới hạn an toàn, kỷ cương mới có nền tảng bền vững” - PGS.TS Hoàng Trung Học nhấn mạnh.
Ở góc nhìn khác, TS Tô Văn Trường cho rằng, Bộ GD&ĐT cần tổ chức đánh giá việc thực hiện Thông tư 19/2025/TT-BGDĐT của Bộ GD&ĐT về khen thưởng và kỷ luật học sinh trên cơ sở phản ánh từ giáo viên, học sinh, phụ huynh và các cơ sở giáo dục.
Nếu thực tiễn cho thấy có khoảng trống trong xử lý những vi phạm nghiêm trọng, cần hướng dẫn bổ sung hoặc điều chỉnh quy định theo đúng thẩm quyền và trình tự pháp luật.
Ông nhấn mạnh, mọi điều chỉnh phải bảo đảm hai yêu cầu song hành: bảo vệ nhân phẩm học sinh và bảo vệ quyền, sự an toàn của giáo viên.
Thứ nhất, Bộ GD&ĐT cần rà soát quy trình bảo đảm an toàn trường học, hướng dẫn thống nhất cách tiếp nhận, xử lý và báo cáo các vụ việc bạo lực; đồng thời đánh giá tính khả thi của các quy định về kỷ luật học sinh.
Thứ hai, các sở giáo dục và đào tạo, chính quyền địa phương và hiệu trưởng phải chịu trách nhiệm tổ chức thực hiện, kiểm tra việc chấp hành quy định về dạy thêm, học thêm, các khoản thu, công tác tư vấn tâm lý và xử lý phản ánh. Những vi phạm đã được xác minh phải có kết luận, biện pháp khắc phục và trách nhiệm cụ thể.
Thứ ba, cần xây dựng lộ trình cải thiện thu nhập, điều kiện làm việc của giáo viên, bảo đảm kinh phí hoạt động thiết yếu cho nhà trường và từng bước giảm các khoản chi học tập không cần thiết của gia đình. Những chính sách này phải đi cùng công khai ngân sách, giám sát và đánh giá kết quả.
Thứ tư, cần thiết lập cơ chế theo dõi hiệu quả bằng những chỉ số thực chất: thời gian xử lý phản ánh; mức độ hỗ trợ người bị hại; tỷ lệ vụ việc được xác minh và khắc phục; tình trạng tái phạm; mức độ an toàn mà giáo viên và học sinh cảm nhận được. Số vụ việc được báo cáo tăng chưa chắc đồng nghĩa với bạo lực gia tăng, bởi đó cũng có thể là dấu hiệu người dân tin tưởng hơn vào cơ chế phản ánh.
Thứ năm, gia đình phải đồng hành với nhà trường, không bao che cho hành vi sai trái của con. Học sinh có quyền phản ánh những điều chưa phù hợp, nhưng quyền phản ánh không đồng nghĩa với quyền xúc phạm, đe dọa hay hành hung người khác. Giáo viên có trách nhiệm nghề nghiệp, nhưng không thể bị bỏ mặc trước nguy cơ bạo lực. Mỗi chủ thể phải thực hiện đúng trách nhiệm của mình.
Sau vụ việc bị nam sinh hành hung trên bục giảng, đại diện Bộ GD&ĐT đã đến thăm hỏi, động viên cô giáo Trường THPT Mạc Đĩnh Chi (Hà Nội) tại nhà riêng. Bà Nguyễn Thị Hạnh - Phó Cục trưởng Cục Nhà giáo và Cán bộ quản lí giáo dục – nhìn nhận, đây là sự việc đáng tiếc xảy ra trong ngành Giáo dục, gây nhiều bức xúc trong dư luận xã hội. Sự việc gây ảnh hưởng trực tiếp đến sức khoẻ, tinh thần của cô giáo cũng như ảnh hưởng đến hình ảnh, sự tôn vinh cao quý của người thầy.
Bộ GD&ĐT luôn quan tâm tới sự an toàn và bằng các chính sách, hoạt động cụ thể để bảo vệ nhà giáo, đồng thời đã chỉ đạo Sở GD&ĐT khẩn trương, nghiêm túc làm rõ, xử lí nghiêm minh sự việc bảo đảm công bằng, lẽ phải và giữ vững sự tôn nghiêm đối với nhà giáo, nghề giáo.
Trước đó, theo thông tin, vào ngày 19/10, tại phòng học, học sinh L.H.V đã hành hung giáo viên bộ môn Toán, đồng thời là giáo viên chủ nhiệm. Cô giáo bị thương tích, chảy máu ở vùng mũi và phải đi cấp cứu tại bệnh viện Lạc Việt Phú Thọ sau đó được chuyển về bệnh viện Bạch Mai để điều trị.
Ngay sau khi nhận được tin báo, Cơ quan Cảnh sát điều tra đã phối hợp trung tâm Pháp y Hà Nội giám định thương tích đối với cô giáo. Kết quả, tỉ lệ tổn hại sức khỏe của cô giáo là 12%.
Ngày 19/10, Cơ quan điều tra Công an TP Hà Nội đã ra lệnh giữ khẩn cấp đối với nam sinh trong vụ việc. Ngày 21/10, Cơ quan điều tra cũng đã ra quyết định khởi tố vụ án, khởi tố bị can đối với L.H.V về tội cố ý gây thương tích Khoản 2 điều 134 Bộ Luật hình sự.
Hiện vụ án đang được điều tra, xử lí theo đúng quy định của pháp luật.
Tại Điều 37, Luật Nhà giáo quy định: Xử lý vi phạm đối với hành vi xâm phạm uy tín, danh dự, nhân phẩm của nhà giáo
1. Tổ chức, cá nhân có hành vi xâm phạm uy tín, danh dự, nhân phẩm của nhà giáo thì tùy theo tính chất, mức độ vi phạm mà bị xử lý kỷ luật, xử phạt vi phạm hành chính hoặc bị truy cứu trách nhiệm hình sự; nếu gây thiệt hại thì phải bồi thường theo quy định của pháp luật.
2. Hành vi xâm phạm uy tín, danh dự, nhân phẩm của nhà giáo diễn ra trong phạm vi cơ sở giáo dục hoặc trong khi nhà giáo thực hiện hoạt động nghề nghiệp thì phải xử lý nghiêm khắc theo quy định của pháp luật.
