Pháo tự hành 2S3 Akatsiya là phản ứng trước M109 Paladin của Mỹ, khi loại pháo trên khung gầm bánh xích này bắt đầu được Mỹ sản xuất vào năm 1963.
Tại Liên Xô, công việc bị chậm lại phần nào do sự say mê quá mức đối với công nghệ tên lửa, tuy nhiên kinh nghiệm từ các cuộc chiến tranh cục bộ cho thấy không thể thiếu lựu pháo trên chiến trường.
Tại thời điểm năm 1971, pháo tự hành Akatsiya vượt trội đối thủ nước ngoài về khả năng bảo vệ, tầm bắn (17.400m so với 14.800m) và dung lượng đạn - 40 viên so với 28 viên của M109.
Về khả năng cơ động, 2S3 có tất cả các ưu điểm khi được lắp đặt động cơ 520 mã lực, trong khi M109 chỉ có 390 mã lực. Tốc độ tối đa của Akatsiya là 60 - 63km/h trên đường nhựa, lên đến 30km/h trên đường địa hình, tầm hoạt động 500km.
Trong khi đó M109 Paladin có vận tốc tối đa ở mức 56km/h trên đường nhựa, giảm xuống còn 20km/h trên đường địa hình và tầm hoạt động đạt 350km.
Cả hai loại pháo đều có tốc độ bắn lên đến 4 viên/phút. Về trọng lượng, 2S3 nặng 27,5 tấn, trong khi M109 nặng 23,8 tấn. Kíp chiến đấu của Liên Xô gồm 4 người, còn kíp lái của Mỹ lên tới 6 người.
Các hệ thống pháo binh này có thể bắn đạn nổ mạnh phân mảnh, đạn chiếu sáng và đạn khói. Hệ thống của Liên Xô còn bắn cả đạn gây nhiễu, đạn lõm và đạn xuyên giáp, có khả năng phá hủy mọi xe tăng đang được các nước NATO sử dụng vào thời điểm đó.
Vì cuộc chiến ở châu Âu thời điểm đó được dự kiến sẽ liên quan đến vũ khí hủy diệt hàng loạt, nên các loại đạn hóa học và hạt nhân cũng được phát triển. Theo các nguồn thông tin công khai, đạn hạt nhân chiến thuật của Liên Xô được gọi là 3VB3, trong khi của Mỹ có tên định danh M454.
Theo hé lộ, đạn pháo hạt nhân 152mm của Liên Xô tùy thuộc vào phiên bản, có sức công phá từ 1 - 2kt (1.000 - 2.000 tấn TNT), trong khi của Mỹ là 0,072 - 0,1kt (72 - 100 tấn TNT).
Đạn pháo hạt nhân cỡ 152mm của Liên Xô mặc dù xuất hiện muộn hơn một chút, nhưng dễ bảo trì hơn nhiều so với đạn 155mm của đối phương vốn rất khó đảm bảo kỹ thuật.
Cũng cần phải đề cập đến các loại đạn dẫn đường - đạn 155mm M712 Copperhead của Mỹ và 152mm 3OF38 Centimeter của Liên Xô, sau này được thay thế bằng Krasnopol. Các nhà thiết kế Liên Xô cũng tạo ra đạn có tầng đẩy phụ, giúp kéo dài tầm bắn lên 20,5km.
Pháo tự hành 2S3 đã tham gia nhiều cuộc chiến tranh và xung đột vũ trang. Cùng với các hệ thống pháo binh khác của Liên Xô, nó đã được triển khai đến Afghanistan như một phần của Quân đoàn hỗn hợp số 40.
Tại đây chúng được sử dụng không chỉ để bắn gián tiếp mà còn để tác xạ trực tiếp vào công sự địch. Loại vũ khí này cũng được sử dụng để hộ tống các đoàn xe.
Pháo tự hành 2S3 Akatsiya còn xuất hiện trong chiến tranh Iran - Iraq, trong các sự kiện ở Syria, Libya và nhiều cuộc xung đột ở không gian hậu Xô Viết.
Khi tham gia chiến dịch quân sự đặc biệt, pháo tự hành 2S3 Akatsiya đã được trang bị thêm lớp bảo vệ chống đạn xuyên lõm và mái che để chống máy bay không người lái.
Những khẩu pháo tự hành từ thời Liên Xô liên tục được cải tiến. Ví dụ vào năm 1975, giá đỡ đạn cơ giới được thay đổi dẫn đến sức chứa đạn tăng thêm 6 viên. Sau đó một hệ thống ngắm bắn và hệ thống thu thập - hiển thị dữ liệu lệnh mới đã được bổ sung.
Mẫu mới nhất là 2S3M2 trang bị hệ thống dẫn đường và điều khiển hỏa lực tự động (ASUNO), cho phép xử lý và lưu trữ thông tin về 10 nhiệm vụ bắn chính.
Máy tính đạn đạo kỹ thuật số cho phép khai hỏa bất cứ lúc nào trong ngày hoặc đêm. Hệ thống định vị vệ tinh cũng được tích hợp. Tất cả những điều này cho phép 2S3 được sử dụng hiệu quả trong chiến đấu hiện đại.