Với nhiều giảng viên và sinh viên ở Dải Gaza, trường đại học không còn hiện hữu qua những tòa nhà giảng dạy phòng nghiên cứu. Trong bối cảnh xung đột kéo dài, việc học tập nay diễn ra ở bất cứ nơi nào có thể, nó có thể ở một hành lang bệnh viện đông đúc, một căn lều tạm bợ hay một điểm phát sóng internet yếu ớt mà người học phải đi bộ hàng giờ để kết nối.
Theo báo cáo của tổ chức từ thiện Friends of Palestinian Universities (trước đây có tên là Fobzu), toàn bộ 19 cơ sở giáo dục đại học được công nhận tại vùng lãnh thổ này đã bị ảnh hưởng nghiêm trọng và không còn khả năng vận hành do tác động của chiến sự.
Thiệt hại đối với các cơ sở hạ tầng giáo dục đại học được ước tính khoảng 373 triệu USD. Trong đó có thư viện trung tâm của Đại học Hồi giáo Gaza - nơi lưu trữ hơn 240.000 đầu sách và tài liệu học thuật - bị hỏa hoạn phá hủy.
Tuy nhiên, tổn thất lớn nhất không nằm ở các tòa nhà hay thư viện. Các số liệu ước tính có hơn 1.372 sinh viên đại học cùng ít nhất 246 giảng viên, nhân viên các trường đại học đã thiệt mạng.
Dẫu vậy, giữa những mất mát ấy là câu chuyện về sự bền bỉ đáng kinh ngạc của các trường đại học và cộng đồng học thuật tại Gaza.
Những giờ học mất điện và tín hiệu chập chờn
Tuy nhiên, việc duy trì học tập trực tuyến trong hoàn cảnh khẩn cấp là một thách thức vô cùng lớn. Mỗi buổi học không chỉ là việc tham gia một lớp học trực tuyến mà còn là hành trình vượt qua tình trạng mất điện, gián đoạn internet và những khó khăn của cuộc sống nơi trại di tản.
Chia sẻ với University World News, Ehab Mohammed Dalloul - sinh viên năm cuối tại Đại học Al-Azhar, Gaza cho biết, em chỉ có thể tham gia lớp học khi có điện hoặc kết nối internet.
"Khi có điện hay internet thì em mới tham gia lớp học được. Tại trại di tản, hầu như không có nơi yên tĩnh, nơi đây rất ồn ào và đông đúc", Ehab Mohammed Dalloul tâm sự.
Dù vậy, nhiều sinh viên vẫn xem giáo dục là ưu tiên hàng đầu. Không ít người đã mất máy tính, điện thoại nhưng vẫn sẵn sàng di chuyển thật xa và chi thêm tiền để tìm đến những nơi có tín hiệu mạng ổn định, chỉ để không bỏ lỡ bài giảng.
Giáo viên xoay xở để giữ lớp học không gián đoạn
Không chỉ học sinh, đội ngũ giảng viên cũng phải tìm mọi cách để duy trì hoạt động giảng dạy trong điều kiện thiếu thốn.
Giáo sư Sherin Harbi Aldani, thuộc trường Đại học Al-Azhar, cho biết bà phải mua thiết bị cấp điện với chi phí cao để sạc điện thoại và máy tính phục vụ công việc giảng dạy.
"Tôi ghi âm các bài giảng qua điện thoại, sau đó tìm cách di chuyển tới trường vì ở đó có internet để đăng tải bài học lên hệ thống học trực tuyến" bà Sherin Harbi Aldani chia sẻ.
Để thích ứng với hoàn cảnh hiện tại, bà đã áp dụng mô hình lớp học đảo ngược kết hợp với các bài giảng âm thanh. Nhiều sinh viên ví những bài giảng này như các chương trình phát thanh giáo dục mà họ có thể cùng gia đình lắng nghe trong những chiếc lều tạm.
Vì thế những buổi học trực tiếp hiếm hoi diễn ra mỗi tuần trở nên đặc biệt quý giá. Một tiết học kéo dài một giờ thường vượt quá thời lượng dự kiến, bởi sinh viên không chỉ đến để học mà còn để gặp gỡ bạn bè, trò chuyện với giảng viên và tìm lại cảm giác của một cuộc sống bình thường giữa những tháng ngày đầy biến động.
Theo giáo sư Darwish M D Aljakhlab, phản ứng từ phía sinh viên đã vượt ngoài mong đợi. Số lượng học viên đăng ký các chương trình sau đại học trong thời gian chiến sự không hề suy giảm mà còn tăng lên khoảng ba lần so với trước khi xung đột nổ ra.
"Họ tìm đến giáo dục như một lối thoát khỏi những hoàn cảnh khắc nghiệt mà mình đang phải đối mặt", Darwish M D Aljakhlab nói.
