Những tác động tích cực
Bộ GD&ĐT vừa công bố dự thảo Thông tư quy định chế độ làm việc đối với giáo viên mầm non để thay thế Thông tư số 48 hiện hành. Theo đó dự kiến giảm số giờ dạy trực tiếp trên lớp với giáo viên mầm non, tách bạch với thời gian đón trả trẻ; quy định hiệu trưởng, phó hiệu trưởng phải dạy trẻ trực tiếp thay vì có thể chỉ dự giờ như hiện nay.
Bà Bùi Thị Vân - Hiệu trưởng Trường Mầm non An Khánh B (An Khánh, Hà Nội) chia sẻ, trong quy định hiện hành, giáo viên mầm non phải chịu áp lực thời gian rất lớn với 6-10 giờ làm việc trực tiếp mỗi ngày tùy từng loại hình lớp học. Dự thảo mới đề xuất giảm thời gian dạy trẻ trực tiếp xuống còn 30 giờ/tuần (đối với các lớp học 2 buổi/ngày) và 35 giờ/tuần (đối với lớp bán trú) là phù hợp thực tế.
Giáo viên mầm non không chỉ dạy mà còn chăm sóc, nuôi dưỡng và đảm bảo an toàn tuyệt đối cho trẻ. Việc giảm giờ dạy trực tiếp giúp các cô giảm bớt sự mệt mỏi về thể chất và căng thẳng tâm lý, từ đó duy trì được sự kiên nhẫn và tình yêu thương cần thiết khi tiếp xúc với trẻ nhỏ. Việc tách bạch thời gian đón/trả trẻ ra khỏi giờ dạy trực tiếp là sự công nhận xứng đáng cho sự cống hiến của giáo viên.
“Trước đây, giáo viên thường phải dùng thời gian nghỉ trưa hoặc mang việc về nhà để soạn giáo án, làm đồ dùng dạy học và cập nhật hồ sơ sổ sách. Việc giảm giờ dạy trực tiếp tạo ra ‘khoảng thở’ chính thức trong giờ hành chính để giáo viên đầu tư vào chất lượng bài giảng, nghiên cứu đổi mới phương pháp giáo dục”, bà Bùi Thị Vân phân tích.
Thuộc địa bàn xã Vũ Quý (Hưng Yên), ông Lại Công Hoan – Hiệu trưởng Trường Mầm non Vũ Ninh cho rằng, xu hướng giáo dục hiện đại chú trọng vào trải nghiệm cá nhân hóa. Khi không bị “vắt kiệt sức” bởi thời gian đứng lớp quá dài, giáo viên sẽ có tâm thế tốt hơn để quan sát từng trẻ, ghi chép sự phát triển và tương tác sâu hơn với phụ huynh.
Theo ông Hoan, một trong những điểm nghẽn lớn nhất lâu nay là việc tính toán thời gian làm việc. Giáo viên mầm non thường có mặt tại trường từ 6h30 sáng để đón trẻ và ra về sau 17h30 khi đứa trẻ cuối cùng được đón. Tuy nhiên, thời gian này thường bị "đánh đồng" vào tổng thời gian làm việc chung hoặc không được tính toán thỏa đáng vào chế độ lương, thưởng.
Dự thảo mới đề xuất tách bạch thời gian đón và trả trẻ ra khỏi giờ dạy trực tiếp góp phần làm minh bạch hóa chế độ tiền lương. Khi thời gian đón/trả trẻ được quy định rõ ràng, các cơ sở giáo dục có căn cứ pháp lý để tính toán tiền lương tăng ca, làm thêm giờ. Điều này giúp đảm bảo quyền lợi kinh tế cho giáo viên, đặc biệt ở các khu vực đô thị nơi phụ huynh thường xuyên đón con muộn.
Từ thực tiễn giảng dạy, cô H’Phen Êya – giáo viên Trường Mầm non Ea T’ling (Cư Jút, Đắk Nông) cho biết, đa số phụ huynh là nông dân, công nhân nên đi làm sớm, giáo viên cũng phải đến đón trẻ sớm, chiều trả hết trẻ mới được về, tính ra sẽ vượt giờ lao động. Nếu dự thảo này được thông qua, giáo viên mầm non sẽ được giảm giờ dạy lên lớp là chuyển biến tích cực.
“Việc tách bạch giúp nhà trường sắp xếp nhân sự khoa học hơn. Có thể thực hiện cơ chế xoay ca giữa giáo viên trong lớp, người đón trẻ sớm thì về sớm và ngược lại, đảm bảo giáo viên không phải làm việc liên tục 10-11 tiếng mỗi ngày nhằm giảm áp lực”, cô H’Phen Êya bày tỏ.
Để làm tròn vai
Cơ bản đồng thuận với chủ trương được nêu trong dự thảo lần này, bà Lê Thị Toan – Hiệu trưởng Trường Mầm non Hoa Mai (Phiêng Khoài, Sơn La) nhấn mạnh, toàn trường có 33 giáo viên, 1 hiệu trưởng và 1 phó hiệu trưởng. Trường đông học sinh nên nếu yêu cầu “cứng” cán bộ quản lý phải đứng lớp như dự thảo thì sẽ phải bố trí thời gian linh hoạt mới không bị ảnh hưởng tới công tác quản lý.
Bà Bùi Thị Kiều Anh – Hiệu trưởng Trường Mầm non Bắc Từ Liêm (Tây Tựu, Hà Nội) cho hay, dự thảo Thông tư nếu được ban hành sẽ mang lại nhiều thay đổi tích cực trong việc minh bạch chế độ làm việc, giảm áp lực dạy trực tiếp và khuyến khích chuyên môn hóa năng lực quản lý.
Tuy nhiên, theo bà Bùi Thị Kiều Anh, dự thảo cũng có thể gây thách thức nhất định trong giai đoạn đầu triển khai tại các cơ sở, đặc biệt ở phần yêu cầu lãnh đạo trực tiếp đứng lớp và phân bố giờ công việc thực tế. Việc bắt buộc lãnh đạo trường trực tiếp đứng lớp có thể gây áp lực lên quản lý, đặc biệt ở các cơ sở nhỏ, ít giáo viên.
Điều này đồng nghĩa hiệu trưởng phải cân đối giữa quản lý và trực tiếp giảng dạy, có thể ảnh hưởng tới thời gian dành cho quản lý chuyên môn. Không nắm bắt sâu đặc điểm tâm sinh lý của từng trẻ nếu hiệu trưởng không phải là giáo viên đứng lớp. Phải thay đổi lịch dạy do hiệu trưởng còn nhiều nhiệm vụ chuyên môn khác.
“Để hạn chế xáo trộn, cơ quan quản lý cần có những hướng dẫn rõ ràng và lộ trình phù hợp với thực tế từng cơ sở giáo dục mầm non. Đồng thời ban hành các tiêu chí, tập huấn để hiệu trưởng, phó hiệu trưởng đảm bảo cả hai vai vừa quản lý và vừa trực tiếp giảng dạy tốt”, bà Bùi Thị Kiều Anh kiến nghị.
Chuyên gia tâm lý giáo dục, ThS Lê Thanh Tùng – Viện trưởng Viện Tâm lý Giáo dục và Đào tạo (IPET) nhìn nhận, hiệu trưởng các trường mầm non hiện nay phải xử lý khối lượng công việc hành chính khổng lồ, từ quản lý tài chính, an toàn thực phẩm đến các cuộc họp với cơ quan quản lý. Việc dành thêm thời gian trực tiếp dạy trẻ đòi hỏi họ phải có khả năng quản trị thời gian cực tốt hoặc cần có cơ chế giảm bớt các thủ tục giấy tờ hành chính không cần thiết.
“Việc thay thế Thông tư 48 là sự điều chỉnh tất yếu khi thực tiễn giáo dục mầm non đã có nhiều thay đổi. Mặc dù hành trình đưa dự thảo vào cuộc sống còn những rào cản về nguồn lực và tài chính, nhưng đây rõ ràng là tín hiệu vui, một luồng gió mới thổi vào đời sống của hàng trăm nghìn giáo viên mầm non trên cả nước. Khi người thầy được ‘cởi trói’, chất lượng giáo dục sẽ được nâng tầm”, ThS Lê Thanh Tùng trao đổi.
