Giai đoạn quyết định của thí sinh trong mùa tuyển sinh đại học năm 2026

Các chuyên gia khuyến nghị, thí sinh cần chủ động cập nhật thông tin, đánh giá đúng năng lực bản thân và xây dựng chiến lược đăng ký nguyện vọng phù hợp để gia tăng cơ hội vào ngành, trường học mong muốn.

Ước lượng mức điểm để sắp xếp nguyện vọng phù hợp

Sau kỳ thi tốt nghiệp THPT, nhiều thí sinh dành thời gian nghỉ ngơi, đồng thời bắt đầu bước vào giai đoạn quan trọng không kém là đánh giá kết quả làm bài và xây dựng chiến lược đăng ký nguyện vọng xét tuyển đại học.

TS Võ Thanh Hải - Phó Giám đốc Đại học Duy Tân (TP Đà Nẵng) khuyến nghị, thí sinh nên đối chiếu bài làm với đáp án chính thức do Bộ GD&ĐT công bố để ước lượng mức điểm có thể đạt được. Từ kết quả dự kiến này, các em có thể đánh giá khả năng trúng tuyển theo từng tổ hợp xét tuyển và chủ động điều chỉnh, sắp xếp nguyện vọng phù hợp nhằm gia tăng cơ hội vào ngành học, trường học mong muốn.

Theo TS Võ Thanh Hải, một trong những căn cứ quan trọng là tham khảo điểm chuẩn của ngành, trường trong khoảng 2 - 3 năm gần đây để có thêm cơ sở dự báo khả năng trúng tuyển. Bên cạnh đó, thí sinh cần tìm hiểu kỹ chương trình đào tạo, các tổ hợp xét tuyển, điều kiện học tập, học phí, học bổng, ký túc xá và những chính sách hỗ trợ người học của từng cơ sở đào tạo.

Ngoài điểm số và năng lực học tập, yếu tố địa lý, môi trường học tập, chi phí học tập và cơ hội phát triển nghề nghiệp cũng cần được cân nhắc kỹ lưỡng. Theo TS Võ Thanh Hải, việc lựa chọn trường đại học không chỉ là quyết định cho một ngành học, mà còn là lựa chọn môi trường gắn bó trong những năm tháng thanh xuân, vì vậy thí sinh cần tìm hiểu toàn diện và đưa ra quyết định một cách thận trọng.

Việc theo dõi sát các thông báo tuyển sinh là điều kiện tiên quyết để thí sinh không bỏ lỡ cơ hội học tập mong muốn. PGS.TS Vũ Thị Hiền - Phó Hiệu trưởng Trường Đại học Ngoại thương khuyến nghị, thí sinh không nên chờ đến sát thời điểm đăng ký nguyện vọng mới tìm hiểu ngành học. Các em cần chủ động rà soát kỹ thông tin về ngành yêu thích, chương trình đào tạo, cơ hội việc làm, điều kiện xét tuyển và chính sách học bổng của từng trường.

Theo PGS.TS Vũ Thị Hiền, thời điểm này thí sinh cần hiểu rõ năng lực bản thân, sở thích cá nhân và định hướng nghề nghiệp trong tương lai. Việc lựa chọn ngành học chỉ vì là “ngành hot” hay theo số đông rất dễ dẫn đến cảm giác chán nản, thiếu phù hợp trong quá trình học tập ở bậc đại học.

Phó Hiệu trưởng Trường Đại học Ngoại thương cho rằng, khi chọn ngành, thí sinh nên cân nhắc đồng thời nhiều yếu tố như đam mê và thế mạnh cá nhân, xu hướng nghề nghiệp trong tương lai, điều kiện tài chính, môi trường học tập cũng như cơ hội phát triển nghề nghiệp sau khi tốt nghiệp.

“Các em nên bắt đầu từ việc xác định lĩnh vực hoặc ngành học mình thực sự yêu thích và muốn theo đuổi. Sau đó, lựa chọn các trường có đào tạo ngành đó và sắp xếp thứ tự ưu tiên từ cao xuống thấp”- PGS.TS Vũ Thị Hiền tư vấn.

Phân bổ 15 nguyện vọng thành 3 nhóm rõ rệt

Qua nghiên cứu quy chế tuyển sinh đại học năm nay, TS Hoàng Thị Thu Phương – Giảng viên, Khoa Kinh Doanh, Trường Đại học Anh Quốc Việt Nam (BUV) – nhìn nhận, những điều chỉnh không đơn thuần thay đổi về mặt kỹ thuật, mà mang tính định hướng sâu sắc, buộc học sinh lớp 12 phải tư duy kỹ càng về chiến lược nguyện vọng, chuyển dịch từ "rải thảm" sang "nhắm trúng đích".

Theo TS Hoàng Thị Thu Phương, việc giới hạn tối đa 15 nguyện vọng cùng quy định siết chặt điều kiện xét học bạ (bắt buộc có Toán hoặc Văn đủ 6 học kỳ) đã chính thức chấm dứt việc đăng ký tràn lan để cầu may. Sai lầm lớn nhất của học sinh lúc này là xếp thứ tự nguyện vọng theo tâm lý đám đông hoặc "để dành" những ngành mình yêu thích xuống dưới.

TS Hoàng Thị Thu Phương tư vấn, các em cần phân bổ 15 nguyện vọng này thành 3 nhóm rõ rệt: Nhóm lựa chọn an toàn nhắm đến những ngành/trường có điểm chuẩn năm ngoái thấp hơn năng lực thực tế của mình; Nhóm lựa chọn phù hợp có những ngành có điểm chuẩn năm ngoái ngang bằng với điểm số dự kiến; Nhóm lựa chọn lý tưởng dành cho ngành/trường top có điểm chuẩn nhỉnh hơn một chút.

TS Hoàng Thị Thu Phương nhấn mạnh, việc phân bổ một cách chiến lược thứ tự ưu tiên nguyện vọng với từng ngành trong từng nhóm sẽ đảm bảo cơ hội trúng tuyển vào ngành/trường mong muốn.

Một điểm đặc biệt trong tâm lý mùa tuyển sinh năm nay mà các thí sinh cần lưu ý là, khi cơ hội trúng tuyển bị thu hẹp lại, số đông học sinh khối trường đại trà sẽ có xu hướng hạ thấp kỳ vọng để tìm kiếm sự an toàn. Đây là "khoảng trống chiến thuật" cho các học sinh khối trường chuyên.

Nếu có lợi thế về thành tích học tập xuất sắc và tính chuyên biệt của bộ môn, các em trường chuyên hãy tự tin đặt những nguyện vọng thử thách ở các vị trí đầu tiên. Đừng để tâm lý đám đông làm lung lay mục tiêu, bởi chính sự kiên định vào năng lực đặc thù sẽ mở ra cánh cửa vào các chương trình đào tạo tinh hoa.

TS Hoàng Thị Thu Phương cho rằng, thay đổi của quy chế năm nay chính là lời cảnh tỉnh để học sinh ngừng tư duy "học gạo", bước ra khỏi "bẫy lý thuyết" và những định kiến cũ để lựa chọn một môi trường giáo dục có thể kích hoạt phiên bản tốt nhất của chính mình.

Trong môi trường cạnh tranh và đa dạng lựa chọn như hiện nay, học sinh rất dễ bị choáng ngợp bởi điểm số hay danh tiếng của nhà trường. Tuy nhiên, đứng ở góc độ giáo dục bền vững, TS Hoàng Thị Thu Phương cho rằng, trải nghiệm học tập và cơ hội nghề nghiệp tương lai mới là hai yếu tố cốt lõi cần được ưu tiên hàng đầu.

Chọn ngành, chọn trường thực chất là một bài toán về sự tương thích. Các em hãy chuyển dịch tư duy từ "Trường này có danh tiếng không?" sang "Môi trường này có cho mình không gian để phát triển phiên bản tốt nhất của chính mình và sẵn sàng cho tương lai hay không?".

Danh tiếng của một ngôi trường chỉ là bệ đỡ ban đầu, nhưng chính trải nghiệm học tập thực tế — nơi các em được rèn luyện tư duy phản biện, kỹ năng giải quyết vấn đề và làm việc trong môi trường đa văn hóa — mới là thứ định hình năng lực của nhân sự tương lai.

Theo TS Hoàng Thị Thu Phương, điểm số chỉ có giá trị tại thời điểm xét tuyển, nhưng năng lực hành động và khả năng thích ứng mới là chiếc chìa khóa giúp các em đi đường dài trong sự nghiệp. Thay đổi của quy chế năm nay chính là cơ hội để các em học cách chịu trách nhiệm với lựa chọn của chính mình từ sớm.