Nhưng rồi tôi tự hỏi: Liệu sống quá cảm xúc, quá thật thà, quá thẳng thắn... cũng là điều không nên?
Một người bạn của tôi, cũng là giáo viên, từng bị một nữ sinh lớp 11 đi xe máy gây tai nạn khi đang làm nhiệm vụ coi thi. Tôi bức xúc thay bạn. Còn bạn chỉ cười:
- Chuyện ấy bây giờ nhiều lắm, bình thường mà anh.
Thấy tôi vẫn chưa nguôi, bạn nói thêm:
- Nhạy cảm thì tốt, nhưng nhạy cảm quá... dễ buồn cả đời.
Tôi nhớ mãi câu nói ấy. Nó chân thành đến mức khiến tôi không thể phản bác. Bởi cuộc sống quả thật đã nhiều lần dạy tôi điều tương tự.
Có lúc mình giúp người hoàn toàn vô tư, cuối cùng lại bị hiểu lầm. Có lần tin vào lòng tốt của người khác, để rồi nhận ra mình chỉ là kẻ cả tin. Thuở sinh viên nghèo, hễ gặp người ăn xin tật nguyền là tôi lại vét những đồng tiền ít ỏi trong túi. Sau mới biết không ít người trong số họ còn khỏe mạnh hơn mình.
Người đời thường kết luận rất nhanh:
- Đó là cuộc sống.
Như thể chỉ cần bốn chữ ấy là đủ để mọi tổn thương trở nên hợp lý.
Người viết văn, làm thơ có lẽ còn khổ hơn. Chúng tôi thường mang chuyện của người khác về làm nỗi buồn của mình. Một mảnh đời, một cuộc gặp, một ánh mắt cũng có thể thành thơ.
Rắc rối là có những người đọc văn chương như đọc... biên bản. Thơ tình vừa viết đã có người hỏi “nàng ấy là ai”. Một nhân vật trong truyện cũng bị gán ngay cho một người có thật ngoài đời.
Có lần một người bạn hỏi tôi:
- Sao vợ anh không ghen với những “nàng thơ” của anh?
Tôi chỉ cười. Rồi thơ tình của mình thưa dần lúc nào chẳng hay. Có lẽ không phải vì hết cảm xúc. Mà vì sợ cảm xúc làm phiền những người mình yêu quý.
Thật thà và thẳng thắn cũng vậy. Ai cũng ca ngợi sự thẳng thắn, nhưng không phải lúc nào người nói thật cũng được yêu mến.
Trong một cuộc họp, thử góp ý quá nhiệt thành xem. Trên mạng xã hội, thử nói điều trái với số đông xem. Đôi khi, điều khiến người ta gặp rắc rối không phải vì họ sai, mà vì họ đã nói đúng vào lúc không ai muốn nghe. Thế nên, rất nhiều người chọn im lặng. Sự im lặng ấy ban đầu chỉ để tự bảo vệ mình nhưng lâu dần đã trở thành thói quen. Có lẽ vì thế mà xã hội hôm nay khiến tôi đôi khi thấy lạnh.
Ngày trước, chỉ một vụ tai nạn nhỏ cũng đủ khiến nhiều người xúm lại giúp đỡ. Bây giờ, những tin dữ xuất hiện mỗi ngày với tốc độ chóng mặt. Người ta lướt qua chúng bằng một cái vuốt tay. Không phải vì ai cũng vô cảm. Chỉ là cảm xúc đã bị bào mòn.
Mỗi lần chứng kiến một điều trái mắt, ta lại tự nhủ: "Đời bây giờ là thế." Chính cái tặc lưỡi ấy mới đáng sợ. Bởi nó khiến những điều bất thường dần trở thành bình thường.
Tôi từng quen một nhà báo. Trang cá nhân của anh từng đầy những bài viết sắc sảo, phản biện mạnh mẽ về các vấn đề xã hội. Đột nhiên, một ngày anh dừng viết. Tôi hỏi. Anh cười:
- Giờ tớ đăng ảnh tự sướng còn nhiều người thích hơn.
Tôi biết anh nói đùa. Sau một hồi gặng hỏi, anh mới bảo:
- Viết nhiều lắm. Cuối cùng cũng chẳng thay đổi được bao nhiêu.
Tôi không biết đó có phải là toàn bộ lý do. Nhưng tôi hiểu cảm giác ấy. Người cầm bút đau nhất không phải khi bị phản đối. Mà là khi tin rằng những điều mình viết sẽ chẳng còn ai muốn lắng nghe.
Vậy có phải sống quá nhạy cảm, quá thật thà, quá thẳng thắn là điều không nên? Có lẽ... đúng. Nếu mục đích của cuộc sống chỉ là để mình bớt phiền lòng. Nhưng nếu ai cũng học cách bớt đau trước nỗi đau của người khác, bớt lên tiếng trước điều sai trái, bớt tin vào lòng tốt... thì cái xã hội mà chúng ta vẫn than phiền sẽ được tạo nên từ chính những sự "bớt" ấy.
Bạn tôi từng khuyên tôi đừng quá nhạy cảm. Đó là một lời khuyên rất thật. Còn tôi, sau rất nhiều va vấp, vẫn muốn giữ cho mình một trái tim biết buồn, biết thương và biết lên tiếng. Có thể nó sẽ khiến tôi đôi khi mệt mỏi. Nhưng tôi nghĩ, có những căn bệnh không nên chữa khỏi. Trong đó có sự tử tế và lòng yêu thương con người.
