Mùa hè là khoảng thời gian để nghỉ ngơi, giải trí và kết nối bạn bè. Tuy nhiên, đây cũng là thời điểm các đối tượng lừa đảo trực tuyến hoạt động mạnh, nhắm đến học sinh, sinh viên (HSSV) – những người thường dành nhiều thời gian trên mạng xã hội mỗi ngày.
Các em hãy nhớ, lừa đảo ngày nay không còn bắt đầu bằng lời đe dọa, mà thường bắt đầu bằng sự quan tâm, lời mời hấp dẫn hoặc một cơ hội quá tốt để không thể từ chối. Một tin nhắn "trúng thưởng", lời mời làm việc lương cao, đường link nhận quà miễn phí, hay một người lạ kết bạn rất thân thiện đều có thể là chiếc "bẫy" được chuẩn bị sẵn.
Dưới góc độ tâm lý, kẻ xấu thường khai thác những điểm yếu rất tự nhiên của tuổi trẻ như tò mò, muốn khẳng định bản thân, mong kiếm thêm thu nhập, thích thể hiện trên mạng hoặc dễ tin vào những điều mình muốn tin. Khi cảm xúc dẫn dắt nhanh hơn lý trí, chúng ta rất dễ trở thành nạn nhân hoặc vô tình tiếp tay cho hành vi vi phạm pháp luật của kẻ xấu.
Để tự bảo vệ mình, các em hãy rèn luyện 5 thói quen an toàn số:
Thứ nhất, dừng lại trước khi bấm. Khi nhận được bất kỳ đường link, mã QR, tập tin hay yêu cầu chuyển tiền nào, hãy dành vài phút để kiểm tra nguồn gốc thay vì phản ứng ngay.
Thứ hai, kiểm chứng thông tin từ ít nhất hai nguồn. Đừng tin chỉ vì nhiều lượt thích, nhiều bình luận hay người gửi tự xưng là cơ quan nhà nước, giáo viên hoặc người quen.
Thứ ba, bảo vệ thông tin cá nhân. Không chia sẻ mật khẩu, mã OTP, số tài khoản, căn cước công dân, hình ảnh giấy tờ hoặc thông tin riêng tư lên mạng. Đây chính là "chìa khóa" để bảo vệ tài sản và danh tính của các em.
Thứ tư, hiểu pháp luật để không vô tình vi phạm.
Đừng cho thuê tài khoản ngân hàng, mua bán tài khoản mạng xã hội, nhận chuyển tiền hộ, phát tán thông tin sai sự thật hoặc tham gia các hội nhóm có nội dung độc hại. Chỉ một hành động tưởng chừng "giúp người khác" cũng có thể khiến các em liên quan đến các vụ việc vi phạm pháp luật.
Thứ năm, hãy chia sẻ khi có nghi ngờ. Nếu gặp tình huống bất thường, đừng giữ một mình. Hãy trao đổi ngay với cha mẹ, thầy cô hoặc người lớn đáng tin cậy. Sự hỗ trợ kịp thời luôn tốt hơn việc âm thầm xử lý rồi rơi vào bẫy.
Các em nên nhớ rằng, kỹ năng số quan trọng không kém kiến thức trên lớp học. Một người thông minh không phải là người chưa từng gặp lừa đảo, mà là người biết nhận diện rủi ro, bình tĩnh trước mọi cám dỗ và đủ bản lĩnh để nói "không" với những điều bất thường.
"Hãy để mùa hè là khoảng thời gian của những trải nghiệm tích cực, không phải những bài học đắt giá vì mất tiền, mất dữ liệu hay đánh mất niềm tin. Mỗi cú nhấp chuột đều là một lựa chọn. Các em hãy lựa chọn bằng sự tỉnh táo, hiểu biết và trách nhiệm để bảo vệ chính mình và những người xung quanh" - ThS Lê Thanh Tùng nhấn mạnh.
