Khi việc học trở thành trách nhiệm chung
Ở xã biên giới Sam Mứn, chăm lo việc học của con em không còn được nhìn nhận là công việc riêng của nhà trường. Từ những gia đình đến các thôn bản, trách nhiệm ấy từng bước được cụ thể hóa bằng những cam kết trong xây dựng nếp sống văn hóa.
Tại thôn Sam Mứn, nơi có 226 hộ với 910 nhân khẩu, việc bảo đảm quyền học tập của trẻ em là một trong những nội dung được người dân đưa vào quy ước xây dựng nếp sống văn hóa năm 2026.
Theo đó, các gia đình có trách nhiệm tạo điều kiện để trẻ đến trường đúng độ tuổi, không để con em bỏ học; đồng thời quan tâm, động viên, khuyến khích các em học tập, rèn luyện. Việc chăm lo giáo dục không chỉ được đặt ra với cha mẹ mà còn gắn với trách nhiệm của ông bà và những thành viên khác trong gia đình.
Tại các thôn, bản trên địa bàn, nội dung này cũng được thể hiện rõ. Bên cạnh việc nhắc nhở các gia đình quan tâm đến việc học của con em, quy ước còn đề cao trách nhiệm giáo dục đạo đức, lối sống, bảo vệ trẻ em trước những nguy cơ ảnh hưởng đến sự phát triển.
Những nội dung tưởng chừng thuộc phạm vi giáo dục đã trở thành một phần trong các cam kết chung của cộng đồng dân cư.
Khi việc cho con đến trường, quan tâm kết quả học tập và phối hợp với giáo viên được đưa vào quy ước, mỗi gia đình có thêm cơ sở để nhìn nhận trách nhiệm của mình đối với tương lai con trẻ.
Đối với những địa bàn miền núi, biên giới, nơi điều kiện sinh hoạt và khả năng tiếp cận giáo dục giữa các gia đình còn khác nhau, sự quan tâm của cộng đồng có ý nghĩa thiết thực. Bởi để một học sinh duy trì việc học, ngoài nỗ lực của thầy cô còn cần sự đồng hành, động viên từ chính gia đình.
Từ lớp học đến những trải nghiệm thực tế
Gần đây nhất, tháng 10/2026, tại Trường THCS Sam Mứn, Tuần lễ hưởng ứng học tập suốt đời năm 2026 được tổ chức với nhiều hoạt động trải nghiệm, tạo cơ hội để học sinh tiếp cận những phương pháp học tập mới.
Không chỉ dừng ở những thông điệp tuyên truyền, chương trình còn có tiểu phẩm “Biệt đội thông minh và hành trình số hóa”, khu trải nghiệm công nghệ số, trí tuệ nhân tạo và trưng bày sản phẩm STEM do học sinh thực hiện.
Qua những hoạt động ấy, học sinh được khuyến khích chủ động tìm hiểu kiến thức, sử dụng công nghệ phục vụ học tập và rèn luyện kỹ năng nhận diện thông tin trên không gian mạng.
Phát biểu tại chương trình, ông Phạm Văn Tuân, Trưởng phòng Văn hóa - Xã hội xã Sam Mứn, nhấn mạnh học tập suốt đời không chỉ là nhiệm vụ của ngành giáo dục mà còn là trách nhiệm của toàn xã hội.
Theo ông Tuân, mỗi người cần chủ động tiếp cận tri thức, rèn luyện những kỹ năng thiết thực để vận dụng vào lao động, sản xuất và đời sống. Việc xây dựng xã hội học tập cũng cần bắt đầu từ ý thức tự học của mỗi cá nhân, gia đình.
Ở góc độ nhà trường, cô Trần Thị Bích Nga, Hiệu trưởng Trường THCS Sam Mứn, nhấn mạnh việc học phải hướng đến hiểu bản chất vấn đề, phát huy sự chủ động của người học, thay vì học đối phó hoặc phụ thuộc vào công nghệ.
“Thực học là học để nắm được bản chất, học bằng chính sự nỗ lực của bản thân chứ không học đối phó hay rập khuôn”, cô Nga chia sẻ.
Thông điệp ấy được học sinh đón nhận bằng tinh thần chủ động. Đại diện học sinh nhà trường, em Liên Thị Hương Thảo bày tỏ quyết tâm học thật, hiểu thật, làm thật; không ỷ lại vào công cụ tìm kiếm hay trí tuệ nhân tạo, mà biết vận dụng kiến thức vào thực tiễn.
Từ những hoạt động trải nghiệm, câu chuyện học tập được mở rộng khỏi phạm vi sách vở. Đó không chỉ là việc tiếp thu kiến thức mà còn là quá trình hình thành kỹ năng, ý thức tự học và trách nhiệm của mỗi học sinh đối với bản thân.
Để những chuyển biến ấy được duy trì, sự phối hợp giữa gia đình và nhà trường vẫn là yếu tố quan trọng, giúp các em hình thành thói quen học tập và rèn luyện lâu dài.
Đồng hành để trẻ có thêm cơ hội học tập
Bước vào năm học 2026–2027, Sam Mứn có thêm một dấu mốc trong phát triển giáo dục khi Trường Phổ thông nội trú Tiểu học và THCS Sam Mứn được khánh thành, đưa vào sử dụng.
Ngôi trường được xây dựng tại bản Na Vai, với tổng mức đầu tư 200 tỷ đồng, trên diện tích 6,46ha. Công trình có các hạng mục phục vụ học tập, sinh hoạt nội trú, góp phần cải thiện điều kiện giáo dục cho học sinh vùng biên giới.
Còn nhớ, trong lễ khai giảng năm học 2026 - 2027, hơn 1.000 học sinh và giáo viên tham dự, cùng đón chào năm học mới trong không gian học tập được đầu tư khang trang.
Việc phát triển cơ sở vật chất trường học tạo thêm điều kiện để học sinh tiếp cận giáo dục. Tuy nhiên, để những điều kiện ấy phát huy hiệu quả, vai trò của gia đình và cộng đồng vẫn không thể thiếu.
Một ngôi trường tốt có thể tạo môi trường thuận lợi, nhưng việc học sinh chuyên cần, có ý thức rèn luyện hay được động viên khi gặp khó khăn còn phụ thuộc nhiều vào sự quan tâm của cha mẹ, người thân.
Đây cũng là nội dung được Hội Liên hiệp Phụ nữ xã Sam Mứn chú trọng thông qua cuộc vận động “Xây dựng gia đình 5 không, 3 sạch, 3 an” phát động đầu tháng 11/2026.
Trong các tiêu chí của cuộc vận động, việc không để trẻ em bỏ học, bảo đảm trẻ được đến trường đúng độ tuổi được đặt cùng những yêu cầu về chăm sóc sức khỏe, xây dựng gia đình an toàn và tiến bộ.
Điều đó cho thấy trách nhiệm chăm lo giáo dục ngày càng được gắn với chất lượng cuộc sống gia đình, thay vì chỉ đánh giá qua thành tích học tập của con trẻ.
Với Sam Mứn, khi việc học được quan tâm từ mỗi mái nhà, được nhắc nhở trong sinh hoạt thôn bản và tiếp sức bằng những điều kiện giáo dục ngày càng tốt hơn, trẻ em sẽ có thêm cơ hội phát triển.
Những cam kết trong quy ước chỉ thực sự có ý nghĩa khi trở thành hành động thường ngày: cha mẹ quan tâm đến việc học của con, thầy cô đồng hành với học sinh và cộng đồng cùng có trách nhiệm giữ trẻ ở lại trường.
Bởi chăm lo cho việc học hôm nay cũng chính là vun đắp tương lai của mỗi gia đình và sự phát triển bền vững của vùng đất biên cương Sam Mứn.
