Du học tại chỗ chất lượng 'thực' làm nên giá trị?

Sự dịch chuyển trong cách nhìn về giáo dục quốc tế

Hiện "du học tại chỗ" thông qua các chương trình đào tạo quốc tế, chương trình liên kết và trường đại học quốc tế đang ngày càng được phụ huynh, học sinh quan tâm.

Theo GS Rick Bennett – Phó Hiệu trưởng kiêm Phó Chủ tịch, Trường Đại học Anh Quốc Việt Nam (BUV), sự dịch chuyển này cho thấy sự thay đổi sâu hơn trong cách các gia đình nhìn về giáo dục quốc tế.

Trước đây, du học thường được xem là phải đi xa; còn hiện nay, phụ huynh quan tâm nhiều hơn đến giá trị thực người học nhận được, chẳng hạn như chất lượng bằng cấp, năng lực làm việc quốc tế, trải nghiệm đa văn hóa và triển vọng nghề nghiệp sau tốt nghiệp.

Nếu một trường tại Việt Nam có thể cung cấp chương trình được bảo đảm chất lượng theo chuẩn quốc tế, đội ngũ giảng viên quốc tế, môi trường học tập bằng tiếng Anh và các cơ hội trao đổi, chuyển tiếp ở nước ngoài, thì “du học tại chỗ” là một lựa chọn rất thực tế.

GS Rick Bennett viện dẫn, tại BUV, sinh viên học các chương trình được cấp bằng trực tiếp từ đại học uy tín tại Anh quốc, đồng thời có thể tiếp cận mạng lưới hơn 70 trường đối tác tại 15 quốc gia để trao đổi và trải nghiệm học tập quốc tế. Mô hình này không thay thế hoàn toàn du học truyền thống, nhưng mở rộng đáng kể quyền lựa chọn cho gia đình.

Theo TS Trịnh Thanh Huyền - Viện trưởng Viện Đào tạo quốc tế (Học viện Tài chính), một trong những lợi thế lớn nhất của sinh viên theo học chương trình liên kết đào tạo quốc tế là sở hữu 2 bằng sau khi tốt nghiệp.

Ví dụ như chương trình DDP, sinh viên tốt nghiệp sẽ có 1 bằng chính quy Tài chính - Ngân hàng, chuyên ngành Tài chính doanh nghiệp của Học viện Tài chính và 1 bằng Kế toán – Tài chính do Đại học Greenwich (UK) cấp. Chính vì thế, cơ hội việc làm dành cho sinh viên tốt nghiệp chương trình liên kết đào tạo quốc tế rất rộng mở.

Theo bà Trương Ngọc Bảo Châu - Quản lý Phát triển đối tác và Dự án, Phòng Hợp tác quốc tế (Trường Đại học Thăng Long), các chương trình liên kết quốc tế không chỉ mang lại cơ hội nhận bằng quốc tế, mà còn giúp sinh viên trang bị kiến thức, kỹ năng và năng lực cần thiết để thích ứng với môi trường làm việc toàn cầu. Trong bối cảnh thị trường lao động ngày càng quốc tế hóa, đây là lợi thế quan trọng giúp người học nâng cao năng lực cạnh tranh sau khi tốt nghiệp.

Bà Trương Ngọc Bảo Châu phân tích, điểm khác biệt của mô hình liên kết là sinh viên được học tập trong môi trường giáo dục trong nước, đồng thời chuẩn bị về chuyên môn, ngoại ngữ và kỹ năng hội nhập trước khi chuyển tiếp sang trường đại học đối tác ở nước ngoài.

Khi bước vào giai đoạn học tập quốc tế, sinh viên tiếp tục được tiếp cận chương trình đào tạo và đội ngũ giảng viên của trường đối tác, qua đó mở rộng cơ hội nghề nghiệp sau khi tốt nghiệp.

Viện dẫn tại Trường Đại học Thăng Long, bà Châu cho hay, chương trình liên kết của trường với Đại học Birmingham (Vương quốc Anh) được thiết kế theo mô hình chuyển tiếp. Trong hai năm đầu học tại Việt Nam, sinh viên được trang bị nền tảng kiến thức và các kỹ năng cần thiết trước khi tiếp tục học tập tại Đại học Birmingham. Nhà trường cũng duy trì các hoạt động hỗ trợ để giúp sinh viên thích nghi với môi trường học tập mới trong giai đoạn chuyển tiếp.

Theo bà Trương Ngọc Bảo Châu, điều quan trọng nhất khi lựa chọn chương trình liên kết quốc tế là tìm hiểu kỹ giá trị của văn bằng và uy tín của cơ sở đào tạo đối tác. Mỗi chương trình có sự khác biệt về chất lượng đào tạo, hệ thống hỗ trợ, học liệu và giá trị học thuật.

Bên cạnh đó, thí sinh và phụ huynh cũng nên quan tâm đến mạng lưới cựu sinh viên, cơ hội kết nối doanh nghiệp, hỗ trợ việc làm và các nguồn học liệu mà trường đối tác cung cấp. Đây là những yếu tố có ảnh hưởng trực tiếp đến quá trình học tập cũng như cơ hội phát triển nghề nghiệp sau này.

Cần xem xét nhiều hơn vào thực chất chương trình đào tạo

PGS.TS Lê Trung Thành – Đại học Kinh tế quốc dân cho rằng, chất lượng của một chương trình liên kết đào tạo quốc tế phụ thuộc vào uy tín của đối tác nước ngoài, nội dung chương trình đào tạo và năng lực triển khai chương trình của đối tác Việt Nam.

Do đó, phụ huynh và thí sinh cần xem xét nhiều hơn vào thực chất chương trình đào tạo, sự tham gia của đối tác nước ngoài trong công tác bảo đảm chất lượng cho chương trình liên kết đào tạo.

PGS.TS Lê Trung Thành nhìn nhận, yếu tố quyết định chất lượng của chương trình liên kết đào tạo quốc tế nằm ở năng lực triển khai của đối tác Việt Nam, được thể hiện ở uy tín, kinh nghiệm, chất lượng đội ngũ (giảng viên và cán bộ quản lý), quan điểm và môi trường đào tạo của cơ sở giáo dục Việt Nam.

Nhấn mạnh, không phải chương trình đào tạo quốc tế nào cũng mang lại trải nghiệm và chất lượng tương đương với việc học tập ở nước ngoài, GS Rick Bennett chia sẻ, điều phụ huynh cần xem xét không chỉ là chương trình được giảng dạy bằng tiếng Anh hay có hợp tác với đối tác nước ngoài.

Câu hỏi quan trọng hơn là: ai chịu trách nhiệm bảo đảm chất lượng? Bằng cấp do ai cấp và người học sẽ được chuẩn bị như thế nào cho thế giới việc làm sau khi tốt nghiệp?...

Theo GS Rick Bennett, một chương trình đáng tin cậy cần có kiểm định độc lập; chương trình học, chuẩn đánh giá và bằng cấp được đối tác quốc tế công nhận rõ ràng; đội ngũ giảng viên có năng lực học thuật và kinh nghiệm thực tiễn; cùng một môi trường giúp sinh viên phát triển tư duy độc lập, kỹ năng giao tiếp, làm việc nhóm và khả năng thích ứng.

Đây cũng là cách BUV tiếp cận chất lượng, không chỉ thông qua hợp tác với các đại học Anh quốc, mà còn qua hệ thống bảo đảm chất lượng nhiều tầng và sự kết nối thường xuyên với doanh nghiệp để chương trình luôn gắn với nhu cầu nghề nghiệp.

Tại BUV, nhà trường duy trì hệ thống đảm bảo chất lượng ba cấp độ, gồm bảo đảm sự tuân thủ và công nhận trong hệ thống của Bộ GD&ĐT Việt Nam; đạt kiểm định toàn diện bởi QAA của Vương quốc Anh và đối sánh, ghi nhận ở cấp độ quốc tế thông qua QS 5 Sao trong 6 năm liên tiếp (2022 – 2028).

Xây dựng hệ sinh thái học tập quốc tế hoàn chỉnh

Muốn “du học tại chỗ” trở thành một đóng góp thực chất cho quốc tế hóa giáo dục đại học Việt Nam, GS Rick Bennett gợi mở, các trường cần chuyển từ tư duy nhập khẩu chương trình sang xây dựng hệ sinh thái học tập quốc tế hoàn chỉnh.

Điều này đòi hỏi chương trình được đồng phát triển và thường xuyên cập nhật cùng đối tác nước ngoài, gắn chặt hơn với nhu cầu kỹ năng của nền kinh tế; đội ngũ giảng viên được đầu tư về chuyên môn, phương pháp giảng dạy và năng lực làm việc trong môi trường đa văn hóa; còn trải nghiệm học tập phải khuyến khích tư duy phản biện, hợp tác, sáng tạo và trách nhiệm xã hội, thay vì chỉ truyền đạt kiến thức bằng tiếng Anh.

Ngoài ra, theo GS Rick Bennett, hợp tác quốc tế cần đi xa hơn mô hình cấp bằng hoặc chuyển giao chương trình. Các trường cần cùng đối tác triển khai trao đổi sinh viên và giảng viên, nghiên cứu chung, dự án học tập xuyên biên giới, công nhận tín chỉ và kết nối doanh nghiệp quốc tế.

Khi những hợp tác này trở thành một phần thường xuyên của hoạt động học thuật, sinh viên không chỉ học theo chuẩn quốc tế mà thực sự được tham gia vào một cộng đồng học tập toàn cầu.

“Ở tầm rộng hơn, quốc tế hóa không nên chỉ được đo bằng số lượng chương trình liên kết hay sinh viên Việt Nam ra nước ngoài. Thành công là khi Việt Nam có thể xây dựng các cơ sở giáo dục đủ uy tín để thu hút tri thức, giảng viên, đối tác và người học quốc tế đến đây”, GS Rick Bennett trao đổi.

Theo ông Nguyễn Anh Dũng - Phó Vụ trưởng Vụ Giáo dục Đại học, Bộ Giáo dục và Đào tạo (GD&ĐT), một trong những sứ mạng rất lớn của các chương trình liên kết đào tạo giáo dục với nước ngoài là thực hiện các chủ trương, chính sách lớn của Đảng và Nhà nước về hội nhập quốc tế. Đây là một trong những cách thức giúp giáo dục đại học nói riêng và giáo dục Việt Nam nói chung hội nhập mạnh, sâu với các nền giáo dục tiên tiến trên thế giới.

Các chương trình liên kết hiện nay cơ bản được đào tạo bằng các ngôn ngữ khác nhau, trong đó đa phần tập trung bằng tiếng Anh. Đây là phương thức rèn luyện, bồi dưỡng tốt cho người học; để sau quá trình tốt nghiệp có được nền tảng ngoại ngữ tốt, đáp ứng được năng lực tham gia vào thị trường lao động không chỉ của Việt Nam mà còn cạnh tranh sòng phẳng với nguồn nhân lực trên thế giới.

Ông Nguyễn Anh Dũng đánh giá, đây là những ưu điểm lớn nhất mà các chương trình liên kết đào tạo với nước ngoài mang lại cho các cơ sở đại học nói riêng và hệ thống giáo dục đại học Việt Nam nói chung, cũng như đối với cộng đồng người học Việt Nam.

Hiện nay, các cơ sở giáo dục đã thực hiện nghiêm túc, hiệu quả việc công khai thông tin về chương trình liên kết đào tạo với nước ngoài.

Do vậy, Phó Vụ trưởng Vụ Giáo dục đại học khuyên người học nên chủ động vào cổng thông tin cơ sở đào tạo mình quan tâm để tìm hiểu và lựa chọn, đánh giá ngành nghề, chương trình liên kết nào phù hợp với năng lực và mong muốn phát triển của bản thân.

“Tôi tin thế hệ trẻ ngày nay sẽ có sự nhanh nhạy, thông minh và tính chủ động cao để đưa ra quyết định của mình”, ông Nguyễn Anh Dũng bày tỏ.