Thông tư 76/2026/TT-BGDĐT quy định về tuyển sinh trong giáo dục nghề nghiệp đang tạo ra những thay đổi tích cực tại TPHCM, nơi có nhịp độ kinh tế nhanh và dòng luân chuyển lao động diễn ra liên tục từng tháng.
Chuyển đổi linh hoạt đáp ứng nhu cầu thị trường lao động
Đánh giá về chính sách này, TS Trần Kim Tuyền, Hiệu trưởng Trường Cao đẳng Nghề TPHCM khẳng định đây là một bước ngoặt rất kịp thời, thể hiện tinh thần trao quyền tự chủ thực chất cho các cơ sở giáo dục nghề nghiệp. Trước đây, công tác tuyển sinh thường mang tính mùa vụ, dồn toàn bộ nguồn lực vào thời điểm từ tháng 4 đến tháng 9, gây ra sự lệch pha với nhu cầu tuyển dụng vốn diễn ra quanh năm của thị trường lao động. Việc cho phép tuyển sinh nhiều đợt trong năm đã giúp nhà trường chuyển dịch chiến lược từ tuyển sinh theo đợt tập trung sang tuyển sinh và đào tạo theo mô hình cuốn chiếu linh hoạt.
Theo TS Tuyền, điều này giúp nhà trường chủ động căn chỉnh kế hoạch bám sát đơn đặt hàng và dự báo nhân lực từng quý của doanh nghiệp đối tác, đa dạng hóa cơ hội tiếp cận cho nhiều nhóm người học. Chính sách tuyển sinh nhiều đợt đã xóa bỏ khái niệm thời gian chết, giúp những học sinh lỡ cơ hội hoặc thay đổi định hướng nghề nghiệp muộn có thể đăng ký nhập học ngay ở đợt tuyển gần nhất, đồng thời mở ra cơ hội học tập suốt đời cho những người đang đi làm muốn nâng cao tay nghề.
“Về phía thị trường, việc sinh viên tốt nghiệp rải đều các thời điểm trong năm giúp cung ứng ngay lập tức nguồn lực kỹ thuật chất lượng cao, giải quyết hiệu quả bài toán thiếu hụt nhân lực cục bộ theo mùa vụ hay dự án mới của TPHCM”, TS Trần Kim Tuyền nhận định.
Đứng từ góc độ cạnh tranh và phân luồng, TS Đặng Minh Sự, Phó Chủ tịch Hội Giáo dục nghề nghiệp TPHCM, nhận định việc tổ chức tuyển sinh quanh năm giúp các trường biến mô hình từ đào tạo theo mùa vụ sang đào tạo đáp ứng tức thời. Tại một siêu đô thị có nhu cầu lao động qua đào tạo nghề cực kỳ lớn và đa dạng như TPHCM, người học không thể chờ đợi nửa năm hay một năm đến mùa tuyển sinh mà cần học ngay để có kỹ năng mới và quay lại thị trường sớm nhất có thể. Bên cạnh đó, quy định đào tạo mới tạo ra một hành lang pháp lý vững chắc hơn cho mô hình 9+, mang lại sự minh bạch về lộ trình thăng tiến học vấn liên thông lên cao đẳng, đại học, giúp phụ huynh và học sinh an tâm hơn khi chọn rẽ nhánh ngay từ năm 15 tuổi.
“Qua đó, các trường trung cấp có cơ hội định vị lại giá trị cốt lõi, không chỉ là nơi dạy nghề mà còn là môi trường giáo dục toàn diện, cung cấp cho thị trường lao động trẻ có cả kỹ năng chuyên môn vững vàng và nền tảng văn hóa cần thiết”, TS Sự khẳng định.
Bài toán tối ưu hóa nguồn lực và bảo đảm chất lượng
Dù mở ra nhiều cơ hội, TS Đặng Minh Sự cũng chỉ ra những thách thức lớn, đặc biệt là rào cản tâm lý khi áp lực cạnh tranh vào lớp 10 công lập tại TPHCM vẫn rất khốc liệt do tâm lý trọng bằng cấp truyền thống. Các trường trung cấp phải chịu áp lực chất lượng kép khi vừa đảm bảo đào tạo kỹ năng nghề chuyên sâu, vừa tổ chức giảng dạy tốt khối kiến thức văn hóa THPT để các em đủ điều kiện thi tốt nghiệp. Tuyển sinh liên tục đồng nghĩa với việc không có “thời gian chết”, buộc bộ máy quản lý và đội ngũ sư phạm phải chạy hết công suất.
Để không làm thất thoát ngân sách vận hành, TS Sự cho rằng các trường phải áp dụng chiến lược tái cấu trúc sâu rộng, chuyển đổi mạnh mẽ sang đào tạo theo tín chỉ và mô đun, chẻ nhỏ chương trình để học viên nhập học tháng nào có thể ghép ngay vào mô đun của tháng đó. Cùng với đó, các trường cần đẩy mạnh ứng dụng công nghệ, giảng dạy lý thuyết qua nền tảng trực tuyến với tài nguyên số hóa để tối đa hóa không gian và thời gian tại trường cho việc thực hành.
“Việc vận hành xưởng 3 ca mỗi ngày và cả cuối tuần cũng được áp dụng linh hoạt, kết hợp mời các chuyên gia từ doanh nghiệp đối tác tham gia thỉnh giảng ngoài giờ hành chính nhằm giải quyết bài toán thiếu hụt nhân sự cơ hữu”, TS Đặng Minh Sự cho hay.
Đồng tình với hướng giải quyết này, TS Trần Kim Tuyền chia sẻ nhà trường cũng đang áp dụng triệt để phương thức đào tạo theo tích lũy mô đun và tín chỉ nhằm sắp xếp lịch giảng dạy linh hoạt, vận hành tối đa công suất phòng máy và xưởng thực hành mà không bị chồng chéo. Các định mức giờ giảng của đội ngũ nhà giáo được điều tiết theo cơ chế tín chỉ hợp lý để bảo đảm sức khỏe và chất lượng giảng dạy của thầy cô. Mô hình gắn kết nhà trường và doanh nghiệp tiếp tục phát huy hiệu quả khi sinh viên được luân phiên thực tập thực tế, vừa tiếp cận công nghệ mới, vừa chia sẻ tải trọng cơ sở vật chất tại trường.
“Công tác tuyển sinh linh hoạt chỉ là phương tiện, còn chất lượng tay nghề khi ra trường mới là mục tiêu tối thượng. Các nhà trường tuyệt đối không mở lớp ồ ạt nếu chưa chuẩn bị đầy đủ điều kiện. Mỗi mô đun học tập đều có chuẩn đánh giá đầu ra khắt khe, người học phải hoàn thành đầy đủ các tiêu chuẩn theo quy định ISO nội bộ mới được công nhận tốt nghiệp. Đồng thời, trường luôn tuân thủ nghiêm ngặt quy định tổng số lượng sinh viên tuyển mới trong năm tuyệt đối không vượt quá 120% trần năng lực đào tạo đã tự xác định và công bố công khai”, TS Trần Kim Tuyền nhấn mạnh.
