Đột phá phát triển giáo dục - đào tạo từ những quyết sách lớn

Hình thành “Đức - Trí - Thể - Mỹ”

Tại buổi gặp mặt đại diện các nhà giáo tiêu biểu, Thủ tướng Chính phủ Phạm Minh Chính khẳng định, truyền thống hiếu học, tôn sư trọng đạo, quý trọng hiền tài là những giá trị nhân văn sâu sắc của dân tộc ta. Thủ tướng nhấn mạnh, sự ghi nhớ công ơn dưỡng dục của các thầy, cô giáo là lời căn dặn thấm đượm trong những câu ca dao, tục ngữ ngay từ thuở ấu thơ của mỗi người: “Cơm cha, áo mẹ, chữ thầy/ Nghĩ sao cho bõ những ngày ước ao”; “Con ơi nhớ lấy câu này/ Ơn cha, nghĩa mẹ, công thầy chớ quên”.

Sinh thời, Chủ tịch Hồ Chí Minh đánh giá cao vai trò của thầy, cô giáo đối với giáo dục thế hệ trẻ. Người nhấn mạnh: “Không có thầy giáo thì không có giáo dục. Không có giáo dục, không có cán bộ thì không nói gì đến kinh tế, văn hóa”, “Một dân tộc dốt là một dân tộc yếu”.

Thủ tướng nêu rõ, Đảng, Nhà nước ta luôn coi giáo dục và đào tạo là quốc sách hàng đầu, với vai trò đặc biệt quan trọng, tạo nền tảng hình thành và phát triển nhân cách, năng lực của mỗi người. Giáo dục và đào tạo hình thành nên “Đức - Trí - Thể - Mỹ” của con người; là yếu tố quan trọng nhất bảo đảm sự thành công trong đột phá về phát triển nguồn nhân lực, đặc biệt là nguồn nhân lực chất lượng cao phục vụ phát triển nhanh và bền vững.

Từ quan điểm trên, Thủ tướng nhấn mạnh, nguồn lực con người là nhân tố quan trọng nhất, quyết định sự thành bại của các cuộc cách mạng, sự phát triển của một quốc gia. Con người quyết định tất cả, đầu tư cho con người là đầu tư cho phát triển, đầu tư cho con người là đầu tư quan trọng nhất.

Để đạt được hai mục tiêu chiến lược 100 năm của đất nước, Thủ tướng cho biết, Bộ Chính trị đã ban hành nhiều Nghị quyết liên quan đến các quyết sách tạo đột phá phát triển trong các lĩnh vực then chốt, gồm: khoa học công nghệ, đổi mới sáng tạo, chuyển đổi số quốc gia; hội nhập quốc tế; xây dựng và thực thi pháp luật; kinh tế tư nhân; bảo đảm an ninh năng lượng quốc gia; chăm sóc sức khỏe Nhân dân; giáo dục và đào tạo…

Tạo mọi cơ chế đột phá phát triển giáo dục và đào tạo

Thủ tướng nêu rõ, hơn lúc nào hết, chúng ta cần tập trung ưu tiên mọi nguồn lực, tạo cơ chế, chính sách để đột phá phát triển giáo dục, đào tạo - nền tảng quan trọng cho phát triển đất nước. Trên tinh thần đó, Bộ Chính trị, Quốc hội, Chính phủ đã ban hành nhiều chủ trương, cơ chế, chính sách, giải pháp phát triển giáo dục, đào tạo nguồn nhân lực chất lượng cao và tập trung chỉ đạo quyết liệt triển khai.

Trong đó, nổi bật là Nghị quyết số 71-NQ/TW của Bộ Chính trị về đột phá phát triển giáo dục và đào tạo. Đây là Nghị quyết có ý nghĩa đặc biệt quan trọng, mang tầm chiến lược để thực hiện đột phá chiến lược về phát triển nguồn nhân lực chất lượng cao, đưa đất nước ta phát triển nhanh, bền vững.

Nghị quyết đã bổ sung chính sách ưu đãi đặc thù, vượt trội cho đội ngũ nhà giáo (nâng phụ cấp ưu đãi nghề với cơ sở giáo dục mầm non và phổ thông lên tối thiểu 70% cho giáo viên, tối thiểu 30% cho nhân viên, 100% cho giáo viên ở khu vực đặc biệt khó khăn, biên giới, hải đảo, vùng đồng bào dân tộc thiểu số).

Chính phủ đã ban hành Nghị quyết số 281/NQ-CP ngày 15/9/2025 về Chương trình hành động của Chính phủ thực hiện Nghị quyết 71-NQ/TW của Bộ Chính trị. Quốc hội đã ban hành Nghị quyết về một số cơ chế, chính sách đặc thù phát triển giáo dục và đào tạo, cũng như Chương trình mục tiêu quốc gia nâng cao chất lượng giáo dục và đào tạo.

Bộ Chính trị cũng ban hành Kết luận số 81-TB/TW ngày 18/7/2025 về chủ trương đầu tư xây dựng 248 trường học nội trú tại các xã biên giới. Đây là quyết sách lớn, có ý nghĩa chính trị - xã hội, nhân văn sâu sắc, thể hiện sự quan tâm đặc biệt của Đảng, Nhà nước đối với đồng bào ở vùng biên giới của Tổ quốc và đối với các thầy cô giáo luôn ngày đêm “cắm bản, gieo chữ” nơi biên cương.

Thủ tướng nhắc lại, Quốc hội đã thông qua Luật Nhà giáo. Luật này có hiệu lực từ ngày 1/1/2026 đã xác lập vị trí pháp lý, tôn vinh và phát triển đội ngũ nhà giáo. Đây là luật chuyên ngành đầu tiên quy định toàn diện về quyền, nghĩa vụ, chế độ chính sách, đào tạo, bồi dưỡng và các nội dung khác liên quan đến nhà giáo. Luật Nhà giáo sẽ góp phần thể chế hóa và khẳng định chủ trương lớn của Đảng và Nhà nước về tôn vinh, chăm lo, bảo vệ và phát triển đội ngũ nhà giáo - lực lượng then chốt của sự nghiệp giáo dục.

Quốc hội đã ban hành Nghị quyết về phổ cập giáo dục mầm non cho trẻ em mẫu giáo từ 3 đến 5 tuổi và Nghị quyết về miễn, hỗ trợ học phí đối với trẻ em mầm non, học sinh phổ thông, người học Chương trình giáo dục phổ thông tại các cơ sở giáo dục.

Thủ tướng khẳng định, những quyết sách trên thể hiện sự quan tâm của Đảng, Nhà nước và cả hệ thống chính trị dành cho giáo dục và đào tạo, vừa đặt ra những kỳ vọng và yêu cầu mới đối với ngành trong kỷ nguyên phát triển mới của đất nước.

Qua những chia sẻ chân thành, xúc động của các thầy, cô giáo về chuyện đời, chuyện nghề, Thủ tướng trân trọng, biết ơn những nhà giáo có nhiều thành tích xuất sắc, tiêu biểu trong sự nghiệp giáo dục và đào tạo. Thầy, cô là những hạt nhân nòng cốt lan tỏa những giá trị tốt đẹp tới học sinh, tạo động lực, truyền cảm hứng cho người học; thực sự là những tấm gương sáng về đạo đức, tự học và sáng tạo, tận tâm, tận hiến cho sự nghiệp trồng người.

“Chúng ta tự hào, các thầy cô đã nỗ lực hết sức mình để đóng góp, cống hiến, hi sinh thầm lặng “gieo con chữ, ươm mầm tri thức, nuôi dưỡng ước mơ, hiện thực hóa khát vọng” cho bao thế hệ học trò; không chỉ có trách nhiệm truyền đạt kiến thức, mà còn là người đồng hành, giúp học trò khám phá thế giới và tìm ra những giá trị sống” - Thủ tướng bày tỏ, đồng thời ghi nhận, đối với mỗi thầy, cô giáo, nghề dạy học không chỉ đơn thuần là công việc mà còn là niềm đam mê và sứ mệnh thiêng liêng.

Thủ tướng trân trọng ghi nhận nhiều thầy, cô giáo không những làm tốt công tác chuyên môn, quản lý, mà còn tích cực nghiên cứu khoa học, đổi mới sáng tạo, áp dụng vào thực tiễn để nâng cao chất lượng dạy và học, công bố nhiều bài báo khoa học, đoạt nhiều giải thưởng quốc tế cao quý; tích cực tham gia hoạt động xã hội, thiện nguyện, vì học trò và cộng đồng.

Chúng ta tự hào khi có những thầy, cô giáo vừa làm tốt công tác giảng dạy trên lớp, vừa hướng dẫn, đào tạo nhiều học sinh giỏi, tham gia và đoạt được nhiều giải thưởng quốc tế, góp phần làm rạng danh giáo dục nước nhà, thể hiện bản lĩnh, tài năng, trí tuệ của học sinh Việt Nam.

Chúng ta khâm phục những thầy, cô giáo bền bỉ băng suối, vượt đèo, gác lại nỗi nhớ nhà, nhớ người thân, quyết “gùi con chữ” lên vùng cao, vùng sâu, vùng xa, vùng đồng bào dân tộc thiểu số; những nhà giáo mang theo lòng yêu nghề, đức hy sinh và tình yêu học trò, ngày nối ngày kiên trì “cắm bản”, cùng ăn, cùng ở, cùng làm với đồng bào, vào từng nhà, gặp từng người, vận động từng con em đi học để tri thức, văn hóa nảy mầm, sinh sôi trên những vùng đất khó.

Thay mặt lãnh đạo Đảng, Nhà nước, Thủ tướng ghi nhận và nhiệt liệt biểu dương sự nỗ lực, phấn đấu không mệt mỏi, sự hi sinh thầm lặng, cống hiến hết sức mình của đội ngũ nhà giáo nói riêng và toàn ngành Giáo dục và Đào tạo nói chung. Qua đó, góp phần quan trọng thực hiện đột phá chiến lược về phát triển nguồn nhân lực phục vụ sự nghiệp công nghiệp hóa, hiện đại hóa và phát triển đất nước nhanh, bền vững.

Quyết liệt đổi mới căn bản, toàn diện giáo dục và đào tạo

Thủ tướng nhấn mạnh, để tiếp tục quyết liệt đổi mới căn bản, toàn diện giáo dục và đào tạo, hướng tới mục tiêu giáo dục và đào tạo Việt Nam đạt trình độ tiên tiến của khu vực châu Á vào năm 2030, thế giới vào năm 2045 theo tinh thần Nghị quyết 71 của Bộ Chính trị, đề nghị Bộ trưởng Bộ GD&ĐT, các đồng chí Bộ trưởng, Trưởng ngành, Bí thư, Chủ tịch các địa phương tiếp tục quan tâm, chăm lo hơn nữa cho sự nghiệp giáo dục và đào tạo;

Đồng thời thực hiện quyết liệt, đồng bộ, hiệu quả các nhiệm vụ được giao, thực sự tạo đột phá về chất lượng giáo dục và đào tạo ở tất cả các cấp, các địa phương với phương châm “Lấy học sinh, sinh viên làm trung tâm, chủ thể - Thầy, cô giáo là động lực, truyền cảm hứng - Nhà trường làm bệ đỡ - Gia đình là điểm tựa - Xã hội là nền tảng”.

Trong đó, Thủ tướng đề nghị tập trung chỉ đạo một số nội dung quan trọng: Thứ nhất, quán triệt và triển khai hiệu quả các chủ trương, đường lối, chính sách, pháp luật của Đảng, Nhà nước về giáo dục và đào tạo, nhất là Nghị quyết 71 của Bộ Chính trị, Kết luận số 91-KL/TW ngày 12/8/2024 của Bộ Chính trị về thực hiện đổi mới căn bản, toàn diện giáo dục và đào tạo, và Quyết định số 1705/QĐ-TTg ngày 31/12/2024 của Thủ tướng Chính phủ về Chiến lược phát triển giáo dục đến năm 2030, tầm nhìn đến năm 2045.

Thứ hai, tiếp tục rà soát, sửa đổi, bổ sung kịp thời thể chế, cơ chế, chính sách, nâng cao hiệu lực, hiệu quả quản lý nhà nước về giáo dục. Kịp thời ban hành ngay các văn bản quy định chi tiết, hướng dẫn thi hành (nghị định, thông tư) đối với 3 Luật đã được trình Quốc hội thông qua, gồm: Luật sửa đổi một số điều của Luật Giáo dục, Luật Giáo dục đại học (sửa đổi), Luật Giáo dục nghề nghiệp (sửa đổi). Mặt khác, tổ chức triển khai hiệu quả Luật Nhà giáo; tổng kết, đánh giá toàn diện và điều chỉnh, hoàn thiện chương trình, sách giáo khoa giáo dục phổ thông.

Thứ ba, tập trung nâng cao chất lượng giáo dục và đào tạo ở tất cả các cấp học, đặc biệt là đào tạo đại học theo hướng thực chất, đi vào chiều sâu; tạo môi trường thuận lợi thu hút các nguồn lực đầu tư phát triển giáo dục và đào tạo, bảo đảm công bằng, bình đẳng giữa khu vực công và tư; thúc đẩy hợp tác công tư.

Thứ tư, tiếp tục rà soát, quy hoạch mạng lưới cơ sở giáo dục mầm non, phổ thông, giáo dục thường xuyên, giáo dục khuyết tật, giáo dục đại học và cao đẳng sư phạm; thực hiện hiệu quả chính sách miễn và hỗ trợ học phí đối với trẻ em mầm non và học sinh phổ thông.

Xây dựng trường, lớp học, đáp ứng nhu cầu học tập gắn với xu hướng đô thị hóa, dịch chuyển dân số. Trong đó, lưu ý hoàn thành việc xây dựng 100 trường để bàn giao, đưa vào sử dụng trong tháng 8/2026; đồng thời nghiên cứu tiếp tục xây dựng 148 trường để đạt mục tiêu 248 trường theo Kết luận số 81-TB/TW của Bộ Chính trị.

Thứ năm, đối với đội ngũ giáo viên, chú trọng xây dựng, rà soát, sửa đổi, bổ sung các chính sách, chế độ đãi ngộ phù hợp theo tinh thần Nghị quyết 71. Bộ GD&ĐT chủ trì, phối hợp với Bộ Nội vụ và các cơ quan liên quan nghiên cứu, xây dựng, ban hành chính sách bảo đảm giáo viên được thụ hưởng mức lương tương xứng với công sức của mình, nhất là giáo viên mầm non, những người đang công tác ở vùng sâu, vùng xa, vùng khó khăn, các nhà giáo giảng dạy những ngành nghề nặng nhọc, độc hại...

Tập trung thực hiện việc tuyển dụng, cơ cấu lại đội ngũ giáo viên theo biên chế được giao, sớm khắc phục tình trạng thừa, thiếu giáo viên cục bộ theo tinh thần: “Ở đâu có học sinh, ở đó có giáo viên” một cách hợp lý. Đẩy mạnh tuyển dụng, quản lý, sử dụng hiệu quả chỉ tiêu biên chế giáo viên được giao tại Quyết định số 72-QĐ/TW của Bộ Chính trị.

Đẩy mạnh phòng, chống bạo lực học đường, bảo vệ thầy cô giáo và học sinh, tăng cường phòng ngừa tội phạm và tệ nạn xã hội trong môi trường giáo dục, nhất là tệ nạn ma túy. Kiên quyết chấn chỉnh tiêu cực trong giáo dục; duy trì môi trường tôn nghiêm giữa thầy và trò; thực hiện tốt phương châm “thầy ra thầy, trò ra trò” trên các mặt đạo đức, nhân cách, tri thức.

Thủ tướng giao Bộ GD&ĐT nghiên cứu ngay quy định cụ thể liên quan việc quản lý học sinh sử dụng Internet, vừa tiếp cận tri thức thế giới, vừa phát huy được trí tuệ, sáng tạo, vừa bảo đảm lành mạnh, chống tiêu cực; phù hợp văn hóa Việt Nam và tham khảo kinh nghiệm quốc tế.