Đổi mới truyền thông giáo dục nghề nghiệp: Cầu nối trao sinh kế, mở tương lai

Chương trình do Báo Giáo dục và Thời đại , Cục GDNN&GDTX (Bộ GD&ĐT) tổ chức, thuộc Chương trình mục tiêu quốc gia tích hợp năm 2026.

Buổi hội thảo quy tụ các nhà quản lý, chuyên gia, báo cáo viên, đại diện doanh nghiệp cùng cán bộ làm công tác truyền thông, hướng nghiệp từ các trường cao đẳng, trung cấp và trung tâm giáo dục nghề nghiệp - giáo dục thường xuyên. Sự kiện không chỉ tháo gỡ rào cản nhận thức về học nghề mà còn trang bị kỹ năng truyền thông hiện đại, góp phần gắn kết đào tạo nghề với sinh kế bền vững cho người dân, đặc biệt là ở khu vực khó khăn.

Xóa bỏ định kiến, kết nối "5 nhà" vì sinh kế bền vững

Phát biểu khai mạc hội nghị, Nhà báo Dương Thanh Hương - Phó Tổng biên tập Báo Giáo dục và Thời đại nhấn mạnh, trước khi chọn nghề theo học, học sinh và gia đình thường đối mặt với nhiều băn khoăn: Học nghề này có phù hợp không? Chi phí chuẩn bị ra sao? Quá trình học được hỗ trợ gì? Học xong làm việc ở đâu và có thể học tiếp lên cao hay không? Đối với những gia đình ở khu vực khó khăn, mỗi câu hỏi ấy đều gắn với những lo trăn trở về tiền học, sinh hoạt, quãng đường đến trường và mong muốn con em sớm có việc làm ổn định.

Nhà báo Dương Thanh Hương khẳng định, đội ngũ làm công tác quản lý giáo dục, hướng nghiệp, tuyển sinh và truyền thông có trách nhiệm trả lời những câu hỏi ấy bằng thông tin rõ ràng và có thể kiểm chứng. Một thông tin đúng lúc giúp người học nhận ra cơ hội phù hợp, lời giải thích đầy đủ giúp phụ huynh trút bớt lo âu; ngược lại, lời hứa thiếu căn cứ tạo ra kỳ vọng sai lệch, khiến gia đình trả giá bằng thời gian và tiền bạc. Do đó, truyền thông giáo dục nghề nghiệp (GDNN) phải bắt đầu từ việc hiểu người học và có trách nhiệm với thông tin phát ra.

Chia sẻ tại hội nghị, ông Nguyễn Hữu Phước - Phó Giám đốc Sở GD&ĐT TP Huế nhấn mạnh, GDNN đóng vai trò quan trọng trong đào tạo nguồn nhân lực có kỹ năng nghề, đáp ứng yêu cầu phát triển kinh tế - xã hội. Tuy nhiên, nhận thức của một bộ phận người dân về học nghề và cơ hội việc làm sau đào tạo vẫn còn những hạn chế.

Trong định hướng phát triển Huế thành đô thị di sản, văn hóa, du lịch, dịch vụ chất lượng cao, y tế, công nghiệp và kinh tế xanh, GDNN phải đào tạo nguồn nhân lực có kỹ năng và khả năng thích ứng cao. Vì vậy, truyền thông GDNN cần đổi mới chủ động, thiết thực; không dừng lại ở việc phổ biến chủ trương, chính sách mà phải thực sự trở thành cầu nối giữa nhà trường, người học, doanh nghiệp và toàn xã hội.

Trong chuyên đề về "Hợp tác và truyền thông nâng cao hiệu quả giáo dục nghề nghiệp phát triển sinh kế ở vùng khó", PGS.TS Vũ Thị Tú Anh — Phó Cục trưởng Cục Giáo dục nghề nghiệp và Giáo dục thường xuyên, Bộ GD&ĐT cùng các chuyên gia đã mang đến định hướng chiến lược kết nối giáo dục nghề nghiệp với việc làm, R&D và quốc tế. Mô hình tập trung phá vỡ sự cô lập của vùng khó khăn, kết nối đồng bộ "5 nhà" (Nhà nước - Nhà trường - Doanh nghiệp - Nhà khoa học/Báo chí - Nhà nông/Cộng đồng) vì mục tiêu giảm nghèo bền vững.

Bên cạnh đó, hội nghị nghe báo cáo chuyên đề "Truyền thông tuyển sinh theo hướng kết nối phụ huynh, học sinh với lộ trình nghề nghiệp" do TS Phạm Xuân Khánh — Hiệu trưởng Trường Cao đẳng Công nghệ cao Hà Nội trình bày, cùng báo cáo ứng dụng công nghệ số trong truyền thông và học liệu mở.

Mô hình thực tiễn tại cơ sở cũng được đại diện Trường Cao đẳng Cơ điện Hà Nội và TS Lê Văn Luận - Phó Hiệu trưởng Trường Cao đẳng Công nghiệp Huế chia sẻ. Qua phần thảo luận nhóm, các đại biểu phân tích tình huống thực tế, xây dựng thông điệp tuyển sinh và được báo cáo viên giải đáp thắc mắc theo phiếu đề xuất. Kết thúc chuyên đề 1, PGS.TS Vũ Thị Tú Anh phát biểu kết luận chỉ đạo, định hướng nhiệm vụ trọng tâm.

Thực hành truyền thông số và kỹ năng xử lý tình huống nhà trường

Trong khuôn khổ chương trình, chuyên đề "Nâng cao hiệu quả truyền thông nhà trường, làm việc với báo chí, xử lý tình huống và xây dựng sản phẩm truyền thông" do ThS Đào Duy Anh — Giảng viên Viện Đào tạo Báo chí và Truyền thông (Trường ĐH KHXH&NV, ĐHQG Hà Nội) thực hiện. Chuyên đề hướng tới trang bị cho cán bộ giáo dục nghề nghiệp kỹ năng thực hành truyền thông hiện đại và năng lực quản trị thông tin trong môi trường số.

Tại buổi tập huấn, chuyên gia hệ thống quy trình tổ chức truyền thông nhà trường bài bản, đồng thời chia sẻ kỹ năng làm việc hiệu quả với cơ quan báo chí. Những nguyên tắc cốt lõi về ứng phó và xử lý khủng hoảng truyền thông nhà trường được phân tích sâu sắc qua các tình huống thực tiễn, giúp cán bộ quản lý giữ vững thế chủ động, minh bạch thông tin và bảo vệ uy tín thương hiệu cơ sở đào tạo.

Nhằm giúp các đơn vị dễ ứng dụng vào công việc hằng ngày, chuyên gia hướng dẫn quy trình xây dựng video truyền thông ngắn (thời lượng 60–90 giây) bằng thiết bị di động phổ thông như điện thoại thông minh, bao gồm các bước từ lên kịch bản, chọn góc quay, thu âm cho đến biên tập và dựng video. Chương trình dành hơn 35% thời lượng cho phần thực hành tại chỗ theo nhóm 5–7 người. Các nhóm đại biểu trực tiếp thảo luận kịch bản theo chủ đề thực tế, tiến hành quay phim, thu âm và dựng thành sản phẩm video hoàn chỉnh ngay tại lớp học.

Phần trình chiếu và góp ý sản phẩm diễn ra sôi nổi khi chuyên gia cùng toàn thể đại biểu xem và đánh giá các video do từng nhóm sản xuất. Báo cáo viên đưa ra nhận xét chi tiết về cấu trúc kịch bản, chất lượng hình ảnh, âm thanh, tính thẩm mỹ, đồng thời lưu ý quy định pháp lý và bản quyền truyền thông. Báo Giáo dục và Thời đại cũng mong muốn tiếp tục nhận được những câu chuyện, cách làm hay từ cơ sở để phản ánh sát hơn thực tiễn giáo dục nghề nghiệp.

Hội nghị tập huấn truyền thông về giáo dục nghề nghiệp năm 2026 tại TP Huế khép lại thành công sau phần tổng kết, bế mạc và chụp ảnh lưu niệm của toàn thể đại biểu. Việc nâng cao nhận thức, chuẩn hóa quy trình và rèn luyện kỹ năng thực hành tạo động lực mạnh mẽ giúp các cơ sở giáo dục nghề nghiệp đổi mới công tác truyền thông, góp phần đưa thông tin đào tạo nghề và cơ hội việc làm đến gần hơn với người dân và cộng đồng.