Thuốc lá điện tử âm thầm len sâu vào giới trẻ
ThS Nguyễn Thùy Linh – Phó Bí thư Đoàn Thanh niên Trường Đại học Mở Hà Nội cho biết, trong khi tỷ lệ hút thuốc lá truyền thống có xu hướng giảm, thuốc lá điện tử và thuốc lá nung nóng lại đang gia tăng mạnh trong giới trẻ, đặc biệt ở lứa tuổi học sinh, sinh viên.
Dẫn số liệu của Bộ Y tế, ThS Thùy Linh cho hay, tỷ lệ học sinh từ 13–15 tuổi sử dụng thuốc lá điện tử đã tăng từ 3,5% năm 2022 lên 8% năm 2023. Ở nhóm 13–17 tuổi, tỷ lệ này tăng hơn ba lần sau 4 năm, từ 2,6% năm 2019 lên 8,1% năm 2023. Đáng chú ý, nhóm thanh niên 15–24 tuổi hiện có tỷ lệ sử dụng thuốc lá điện tử khoảng 7,3% - cao hơn nhiều nhóm tuổi khác.
Không chỉ gia tăng về số lượng người sử dụng, thuốc lá thế hệ mới còn kéo theo nhiều hệ lụy nghiêm trọng. Báo cáo tổng hợp từ gần 700 cơ sở khám, chữa bệnh trên cả nước cho thấy, riêng năm 2023 đã ghi nhận hơn 1.200 ca nhập viện liên quan đến thuốc lá điện tử và thuốc lá nung nóng với các biểu hiện như ngộ độc, tổn thương phổi cấp, rối loạn tâm thần…
Theo ThS Nguyễn Thùy Linh, nguyên nhân khiến thuốc lá điện tử dễ tiếp cận giới trẻ nằm ở thiết kế nhỏ gọn, nhiều màu sắc, đa dạng hương vị và được quảng bá như một sản phẩm “hiện đại”, “ít độc hại hơn thuốc lá truyền thống”. Không ít học sinh cho rằng thuốc lá điện tử “không gây hại” hoặc “ít hại hơn thuốc lá điếu”.
“Tuy nhiên, các nghiên cứu y khoa đã khẳng định, thuốc lá điện tử vẫn chứa nicotine – chất gây nghiện mạnh, ảnh hưởng trực tiếp tới não bộ đang phát triển của thanh thiếu niên. Đặc biệt, nhiều sản phẩm còn bị pha trộn chất hướng thần, ma túy, dẫn đến các ca loạn thần, co giật rất nguy hiểm”, ThS Thùy Linh nhấn mạnh.
Đoàn viên là “điểm xanh” xây dựng môi trường không khói thuốc
Trước thực trạng trên, ThS Nguyễn Thùy Linh cho rằng, đoàn viên, thanh niên không chỉ là nhóm dễ bị tác động mà còn phải trở thành lực lượng dẫn dắt nhận thức tích cực trong cộng đồng.
Theo đó, đoàn viên cần chủ động tuyên truyền bằng những hình thức gần gũi, dễ tiếp cận như video ngắn, infographic, bài viết trên mạng xã hội hay các thử thách trực tuyến với thông điệp “Thanh niên không lệ thuộc nicotine”, “30 ngày sống không khói thuốc”…
Bên cạnh tuyên truyền, việc làm gương cũng được xem là yếu tố quan trọng. “Mỗi đoàn viên cần cam kết không thử, không sử dụng, không mua bán hay quảng bá thuốc lá điện tử, thuốc lá nung nóng. Đồng thời, dám lên tiếng khi môi trường học đường bị thuốc lá xâm nhập”, bà Linh chia sẻ.
Ở cấp cơ sở, các tổ chức Đoàn có thể xây dựng mô hình “Lớp học không khói thuốc”, “Ký túc xá không khói thuốc”, “Chi đoàn không thuốc lá điện tử”… gắn với các hoạt động văn hóa, thể thao, thiện nguyện nhằm tạo môi trường sống tích cực cho thanh niên.
Đáng chú ý, ThS Nguyễn Thùy Linh nhấn mạnh, việc phòng, chống thuốc lá thế hệ mới không nên chỉ dừng ở phê phán hay cấm đoán. Những bạn trẻ đã sử dụng thuốc lá điện tử cần được lắng nghe, hỗ trợ và đồng hành trong quá trình cai bỏ.
Cai thuốc là hành trình không dễ dàng. Thanh niên cần trở thành những người bạn đồng hành, biết lắng nghe, động viên và kết nối người cần hỗ trợ với các dịch vụ tư vấn, cơ sở y tế khi cần thiết.
Từ thực tiễn, ThS Nguyễn Thùy Linh đề xuất đưa nội dung phòng, chống tác hại thuốc lá vào sinh hoạt Đoàn định kỳ; thành lập các đội hình “Thanh niên xung kích chống thuốc lá thế hệ mới”; đồng thời xây dựng mạng lưới “Bạn đồng hành cai thuốc lá” trong trường học và khu dân cư.
Cuộc chiến với thuốc lá thế hệ mới là hành trình lâu dài, đòi hỏi sự vào cuộc đồng bộ của gia đình, nhà trường và xã hội. Trong đó, đoàn viên, thanh niên cần là lực lượng tiên phong thay đổi nhận thức, lan tỏa lối sống lành mạnh và góp phần xây dựng môi trường giáo dục an toàn, không khói thuốc.
