Dù công nghệ đang ngày càng phát triển và mở ra nhiều phương thức tiếp cận tri thức mới, vai trò định hướng, truyền cảm hứng và giáo dục nhân văn của người thầy vẫn giữ vị trí quan trọng, là giá trị cốt lõi không thể thay thế trong sự nghiệp giáo dục.
Đổi mới phương pháp, lấy người thầy làm trung tâm điều phối
Tại Trường Tiểu học Phùng Ngọc Liêm (phường Bạc Liêu), công nghệ được đưa vào giảng dạy thông qua bài giảng điện tử, học liệu số Canva cùng các hoạt động thực hành STEM/STEAM. Nhà trường định hướng giáo viên khai thác AI như một "trợ lý ảo" để tìm ý tưởng, thiết kế hoạt động và phân hóa học sinh.
Tuy nhiên, Ban giám hiệu quán triệt nghiêm ngặt nguyên tắc an toàn dữ liệu, tuyệt đối không đưa thông tin cá nhân, hồ sơ học sinh hay dữ liệu nhạy cảm lên công cụ AI công cộng; luôn kiểm chứng tính chính xác và bản quyền trước khi sử dụng. Đối với học sinh, nhà trường hướng dẫn các em tiếp cận công nghệ an toàn, có trách nhiệm, xem công nghệ là công cụ hỗ trợ chứ không phụ thuộc.
"Công nghệ hiện đại nhưng giáo dục phải nhân văn, sử dụng AI nhưng không lạm dụng; chuyển đổi số nhưng không đánh mất vai trò người thầy. Chúng tôi ứng dụng công nghệ AI để mỗi giờ học hiệu quả hơn, giáo viên làm việc khoa học hơn và học sinh có thêm cơ hội sáng tạo", bà Nguyễn Thị Nguyệt, Hiệu trưởng Trường Tiểu học Phùng Ngọc Liêm bày tỏ.
Tương tự, Trường THCS - THPT Bạc Liêu (phường Bạc Liêu) cũng đang chuyển mạnh mẽ từ ứng dụng công nghệ đơn lẻ sang đổi mới quản trị và dạy học trên nền tảng dữ liệu số. Nhà trường chuẩn hóa toàn bộ dữ liệu học sinh, đội ngũ và quy trình công việc; đồng thời khích lệ giáo viên ứng dụng học liệu số, công cụ tương tác, AI để phát huy tư duy chủ động, năng lực tự học của học sinh.
“Nhà trường đặc biệt quan tâm bồi dưỡng kỹ năng sử dụng AI, bảo vệ dữ liệu cá nhân, bảo đảm tính trung thực và tăng cường kiểm tra, đánh giá năng lực thực chất của học sinh. Quan điểm của trường là AI phải hỗ trợ người thầy, thúc đẩy tư duy độc lập và sáng tạo của học sinh, chứ không thay thế vai trò của người thầy hay làm suy giảm năng lực tự học của người học”, ông Phạm Văn Lê, Hiệu trưởng nhà trường nhấn mạnh.
Giữ vững liêm chính học thuật
Từ thực tế đứng lớp, thầy Phạm Phùng Quang Khải (giáo viên Trường Tiểu học Phùng Ngọc Liêm) cho rằng, công nghệ và AI đã hỗ trợ đắc lực giúp giáo viên giảm bớt áp lực chuẩn bị học liệu. Tuy nhiên, thầy khẳng định AI chỉ đóng vai trò trợ lý; người thầy vẫn là người trực tiếp kiểm chứng, lựa chọn và điều chỉnh nội dung sao cho phù hợp nhất với học sinh.
“Đối với học sinh tiểu học, việc rèn luyện tư duy độc lập, tính trung thực và thói quen tự suy nghĩ cho các em là điều kiên quyết phải đặt lên hàng đầu”, thầy Khải nói.
Đồng quan điểm, cô Nguyễn Út Hiền (giáo viên Ngữ văn, Trường THCS - THPT Bạc Liêu) cho biết luôn chủ động học hỏi công nghệ để làm phong phú bài giảng, nhưng đồng thời tuân thủ nghiêm ngặt nguyên tắc liêm chính học thuật, bảo mật dữ liệu và hạn chế sự phụ thuộc của học sinh vào công cụ số.
Về phía người học, nhận thức về ranh giới giữa "hỗ trợ" và "phụ thuộc" cũng ngày càng rõ nét. Lê Phương Nhi, học sinh lớp 11 Trường THPT chuyên Bạc Liêu cho hay chỉ sử dụng AI để tổng hợp kiến thức hoặc tìm ra phương pháp học tập tốt hơn, không lạm dụng. “Với em để học tốt quan trọng vẫn là chịu khó lắng nghe thầy cô giảng bày, truyền đạt kiến thức”.
Tương tự, Ngô Cương, sinh viên ngành Ngôn ngữ Anh, Phân hiệu Trường Đại học Bình Dương tại Cà Mau cho biết, bản thân chủ động trang bị cho mình khả năng tư duy số và kỹ năng số trong học tập. “Theo em, người trẻ cần phải nỗ lực nhiều hơn để làm chủ công nghệ, chứ không phụ thuộc công nghệ. Khi ứng dụng công nghệ AI vào học tập em thấy việc học thuận lợi và hiệu quả hơn. Tuy nhiên, bản thân em không lạm dụng AI, mà chỉ xem như công cụ hỗ trợ học tập”, Ngô Cương, chia sẻ.
Ở bậc đại học, TS Trịnh Huỳnh An, Phó Hiệu trưởng Trường Đại học Bình Dương, Giám đốc Phân hiệu Trường Đại học Bình Dương tại Cà Mau, nhấn mạnh: Nhà trường khuyến khích giảng viên và sinh viên khai thác AI để nghiên cứu, đổi mới phương pháp giảng dạy và cá thể hóa việc học. Dù vậy, mọi hoạt động đều được kiểm soát chặt chẽ nhằm tránh vi phạm đạo đức, bản quyền, bảo mật dữ liệu và liêm chính học thuật. Nhà trường khuyến khích sử dụng AI như một công cụ hỗ trợ nhưng không thay thế năng lực và trách nhiệm của giảng viên, sinh viên.
"Quan điểm của nhà trường là không chạy theo công nghệ vô điều kiện, mà tập trung ứng dụng AI vào những khâu tạo ra giá trị thực. AI được sử dụng để nâng cao chất lượng đào tạo và quản trị, nhưng không bao giờ thay thế được năng lực và trách nhiệm của người dạy lẫn người học", TS Trịnh Huỳnh An chia sẻ.
