Xã vùng cao nhiều tiềm năng về du lịch
Xã Tả Van, tỉnh Lào Cai được thành lập trên cơ sở sáp nhập 3 xã: Hoàng Liên, Mường Hoa và Tả Van. Đây là địa bàn chiến lược về du lịch cộng đồng của thị xã Sa Pa cũ, nơi hội tụ cảnh quan thiên nhiên kỳ vĩ và bản sắc văn hóa độc đáo của các dân tộc thiểu số vùng cao.
Sau sáp nhập, xã có không gian rộng lớn, địa hình đồi núi chia cắt, đan xen với các thung lũng. Theo địa danh cũ, xã mới nằm ở phía nam thị xã Sa Pa; phía đông giáp xã Mường Hoa và Bản Hồ; phía tây giáp tỉnh Lai Châu và xã Hoàng Liên; phía nam giáp xã Bản Hồ; phía bắc giáp phường Cầu Mây và xã Mường Hoa.
Nằm trong thung lũng Mường Hoa thơ mộng, bao quanh là dãy Hoàng Liên Sơn, xã Tả Van có khí hậu mang đặc trưng ôn đới núi cao, mát mẻ quanh năm. Đây cũng là nơi quần tụ lâu đời của nhiều dân tộc thiểu số, chủ yếu là người Mông, Giáy, Dao đỏ và Tày, với kiến trúc, văn hóa đời sống bản địa đặc trưng. Những điều kiện này tạo thuận lợi cho địa phương phát triển nông nghiệp và du lịch sinh thái.
Hiện trên địa bàn toàn xã có 144 cơ sở lưu trú. Năm 2025, xã Tả Van đón hơn 500.000 lượt du khách, doanh thu du lịch đạt 2.242 tỷ đồng.
Với nhiều điều kiện thuận lợi, ngành giáo dục địa phương và chính quyền xã đã sớm định hướng ưu tiên học nghề du lịch cho học sinh các cấp, đặc biệt là học sinh THPT trước kỳ thi tốt nghiệp, nhằm phát huy tối đa nguồn lực địa phương, tạo sinh kế cho con em đồng bào.
Phân luồng học sinh để định hướng dạy nghề du lịch
Trước Kỳ thi tốt nghiệp THPT năm 2026, chính quyền xã Tả Van đã tổ chức phân luồng học sinh, bám sát thực tế đời sống và nhu cầu việc làm của con em đồng bào địa phương.
Việc phân luồng học sinh có sự tham gia của đại diện các doanh nghiệp du lịch trên địa bàn, ban giám hiệu các trường THPT, trường nghề trong và ngoài tỉnh, cùng 327 học sinh, thầy cô giáo của 4 trường trên địa bàn.
Theo lãnh đạo xã Tả Van, năm 2025, tại kỳ thi tốt nghiệp THCS, tỷ lệ học sinh tốt nghiệp, trúng tuyển vào THPT, các trung tâm giáo dục nghề nghiệp - giáo dục thường xuyên và trung cấp nghề đạt 87,6%.
Tuy nhiên, số học sinh trúng tuyển nhưng không đi học hoặc bỏ học giữa chừng còn nhiều. Nguyên nhân là do điều kiện kinh tế của nhiều gia đình còn khó khăn, nhận thức của đồng bào về hướng nghiệp còn hạn chế. Mặt khác, tình trạng tảo hôn còn diễn ra ở nhiều thôn bản; một bộ phận nhỏ học sinh và gia đình vẫn còn tâm lý kết hôn sớm, ổn định gia đình khi tuổi còn nhỏ, sau đó mới tính đến công việc tương lai.
Để tổ chức tư vấn hướng nghiệp, gắn đào tạo nghề du lịch với nhu cầu sử dụng lao động thực tế tại địa phương, UBND xã đã giao Phòng Văn hóa - Xã hội phối hợp, đồng hành cùng các trường và doanh nghiệp đóng trên địa bàn. Các ngành nghề ưu tiên phân luồng theo học là du lịch, thương mại, nông nghiệp…
Chương trình tuy mới tổ chức nhưng đã thu hút được sự quan tâm, đồng hành của nhiều doanh nghiệp, cơ sở giáo dục gồm: Công ty TNHH MTV Du lịch Cát Cát, Công ty Cổ phần Đầu tư Công viên văn hóa Mường Hoa, Trung tâm Dịch vụ tổng hợp Nội vụ tỉnh Lào Cai, Trường Trung cấp Kinh tế - Du lịch Hoa Sữa, Trường Cao đẳng Lào Cai…
Đưa người bản địa lưu giữ văn hóa nhờ nghề du lịch
Những năm qua, trên địa bàn thị xã Sa Pa cũ cũng như xã Tả Van mới sau sáp nhập, công tác lưu giữ bản sắc văn hóa truyền thống kết hợp với du lịch bản địa được tổ chức khá thành công.
Là một doanh nghiệp đi tiên phong trong phong trào này, Khu du lịch Cát Cát thuộc Công ty TNHH MTV Du lịch Cát Cát đã sớm có nhiều hoạt động hỗ trợ, đồng hành cùng địa phương trong việc gìn giữ, bảo tồn các nét bản sắc văn hóa của đồng bào bản địa.
“Chúng tôi tin rằng, giá trị lớn nhất của du lịch không nằm ở những công trình hào nhoáng hay những con số tăng trưởng, mà nằm ở việc một vùng đất vẫn giữ được linh hồn và bản sắc của mình theo thời gian. Với chúng tôi, phát triển du lịch không phải để người dân bản địa sống khác đi vì du khách, mà là để họ có thể sống tốt hơn bằng chính văn hóa của mình. Du lịch chỉ thực sự bền vững khi tạo được sinh kế ổn định cho cộng đồng địa phương, để người dân vừa có thu nhập, vừa có thể tự hào gìn giữ những giá trị truyền thống của dân tộc mình”, bà Nguyễn Thị Lân, Giám đốc Công ty TNHH MTV Du lịch Cát Cát chia sẻ.
Cùng đồng hành với các doanh nghiệp như Cát Cát, chính quyền xã Tả Van cũng đã tổ chức nhiều hoạt động vừa định hướng đào tạo nghề du lịch, vừa bám sát công việc thực tế của các đơn vị kinh doanh du lịch trên địa bàn, với mong muốn cùng bảo tồn văn hóa bản địa, qua đó xây dựng hình ảnh du lịch giàu bản sắc của địa phương.
Sa Pa là khu du lịch quốc gia. Những hoạt động thiết thực của UBND xã Tả Van trong việc cùng các nhà trường định hướng dạy nghề du lịch cho học sinh trước ngưỡng cửa cuộc sống là cách làm sáng tạo, bám sát mục tiêu phát triển kinh tế của địa phương, góp phần xây dựng hình ảnh du lịch Sa Pa trong lòng du khách trong nước và quốc tế.
