Khi người dân được tiếp cận tri thức, chính sách và công nghệ, con đường thoát nghèo mới thực sự bền vững. Đó cũng là tinh thần xuyên suốt của Tiểu dự án “Giảm nghèo về thông tin” trong Chương trình mục tiêu quốc gia giảm nghèo bền vững giai đoạn 2021-2025.
Thu hẹp khoảng cách số, tạo nền tảng tiếp cận tri thức
Trong nhiều năm qua, truyền thông, khoa học - công nghệ và chuyển đổi số đã trở thành lực đẩy quan trọng trong tiến trình giảm nghèo bền vững. Đặc biệt, Tiểu dự án “Giảm nghèo về thông tin” thuộc Dự án 6 của Chương trình mục tiêu quốc gia (CTMTQG) giảm nghèo bền vững giai đoạn 2021-2025 được đánh giá là một trong những cấu phần có tác động sâu rộng nhất, nhất là tại vùng nghèo, vùng đặc biệt khó khăn.
Mục tiêu xuyên suốt của tiểu dự án là thu hẹp khoảng cách số, mở rộng khả năng tiếp cận tri thức, hỗ trợ người dân vùng nghèo, vùng khó khăn tiếp cận dịch vụ viễn thông, thông tin thiết yếu và các nền tảng số. Từ đó, tạo chuyển biến căn bản cả về hạ tầng kỹ thuật lẫn nhận thức, kỹ năng của cộng đồng.
Việc ban hành Nghị quyết số 57/2024 của Bộ Chính trị về đột phá phát triển khoa học - công nghệ, đổi mới sáng tạo và chuyển đổi số tiếp tục tạo cú hích quan trọng cho quá trình hiện đại hóa lực lượng sản xuất và đổi mới phương thức quản trị. Trong lĩnh vực giảm nghèo, nghị quyết này đã và đang thúc đẩy mạnh mẽ trụ cột “giảm nghèo thông tin”, giúp các địa phương có thêm công cụ và động lực triển khai hiệu quả hơn.
Giảm nghèo về thông tin không dừng ở tuyên truyền đơn thuần, mà được triển khai bằng chuỗi giải pháp đồng bộ. Trước hết là đầu tư hạ tầng viễn thông, trang bị máy tính, internet, mạng di động và phương tiện truyền thông cơ sở cho các khu vực khó khăn, tạo nền tảng tiếp cận tri thức. Trên cơ sở đó, nội dung tuyên truyền được đa dạng hóa, thiết kế phù hợp với từng nhóm đối tượng, giúp người dân dễ hiểu, dễ nhớ và dễ áp dụng vào đời sống.
Song song với đó, hình thức tuyên truyền cũng được đổi mới mạnh mẽ thông qua sinh hoạt cộng đồng, câu lạc bộ, các nền tảng số và công cụ truyền thông hiện đại. Việc xây dựng, cập nhật cơ sở dữ liệu về hộ nghèo, hộ cận nghèo được chú trọng, phục vụ công tác xác định đối tượng, theo dõi biến động và đánh giá chính sách một cách chính xác, minh bạch hơn.
Người dân không chỉ được tiếp cận chủ trương, chính sách của Đảng và Nhà nước mà còn được trang bị kiến thức pháp luật, kỹ năng nghề nghiệp, thông tin thị trường lao động, khoa học - kỹ thuật, chăm sóc sức khỏe, bình đẳng giới và các dịch vụ xã hội thiết yếu.
Đặc biệt, nhiều địa phương đã tập trung nâng cao kỹ năng số, hỗ trợ người dân áp dụng kiến thức mới vào sản xuất, kinh doanh, từ kỹ thuật canh tác, chăn nuôi đến thương mại điện tử, dịch vụ công trực tuyến. Việc kết nối y tế, giáo dục, tư vấn pháp luật và nguồn lực tài chính đã trở thành “đòn bẩy” giúp hộ nghèo, hộ cận nghèo từng bước ổn định và nâng cao chất lượng cuộc sống.
Kết quả tích cực và niềm tin được củng cố
Theo chuẩn nghèo đa chiều giai đoạn 2021-2025, thiếu hụt thông tin được xác định là một trong những chỉ số then chốt của tiêu chí dịch vụ xã hội cơ bản. Điều này thể hiện rõ định hướng của Nhà nước: Giảm nghèo không chỉ là nâng cao thu nhập mà còn đảm bảo người dân được tiếp cận thông tin thiết yếu để tự phát triển.
Sau gần 5 năm triển khai, CTMTQG giảm nghèo bền vững giai đoạn 2021-2025 đã đạt nhiều kết quả tích cực. Tỷ lệ hộ nghèo đa chiều trên cả nước giảm mạnh; nhiều xã đặc biệt khó khăn ở vùng bãi ngang ven biển và hải đảo đã thoát khỏi tình trạng khó khăn, vượt mục tiêu đề ra.
Dự kiến đến cuối năm 2025, tỷ lệ hộ nghèo đa chiều trên cả nước chỉ còn khoảng 1%, thấp hơn đáng kể so với mục tiêu giảm bình quân 1-1,5%/năm. Tỷ lệ hộ nghèo tại các huyện nghèo giảm còn 24,86% (giảm 6,7%/năm); tỷ lệ hộ nghèo dân tộc thiểu số còn 12,55% (giảm 4,45%/năm).
Ở nhiều địa phương, các đài truyền thanh thông minh, điểm internet công cộng, lớp tập huấn kỹ năng số đã mở ra cánh cửa mới cho hàng chục nghìn hộ dân. Nhiều người lần đầu tiếp cận thương mại điện tử, sử dụng dịch vụ công trực tuyến, chủ động nắm bắt thông tin thị trường thay vì phụ thuộc hoàn toàn vào trung gian.
Quan trọng hơn, niềm tin của người dân được củng cố. Khi thông tin chính sách đến với họ một cách công khai, minh bạch và dễ hiểu, người dân trở nên chủ động hơn, tự tin hơn trong việc tiếp cận hỗ trợ của Nhà nước và xây dựng kế hoạch thoát nghèo bền vững cho chính mình.
Giảm nghèo bằng khoa học - công nghệ và thông tin vì thế không còn là khái niệm xa vời, mà đang hiện hữu sinh động trong đời sống, trở thành nền tảng quan trọng để nâng cao dân trí và phát triển bền vững.
