Từ lớp học đến môi trường doanh nghiệp
Thị trường lao động ngày càng đặt ra yêu cầu cao hơn đối với người học nghề. Doanh nghiệp không chỉ cần lao động có chứng chỉ, mà cần người có tay nghề, khả năng thích ứng, tác phong công nghiệp và có thể bắt tay ngay vào công việc.
Từ yêu cầu đó, đổi mới giáo dục nghề nghiệp đang được đặt theo hướng lấy người học và nhu cầu sử dụng lao động làm trung tâm. Với Trường Trung cấp Kỹ nghệ Lý Tự Trọng (Hà Tĩnh), quá trình này được thể hiện qua việc tăng cường thực hành, đưa học sinh đến doanh nghiệp và từng bước đổi mới phương thức dạy học.
Năm học 2025-2026, nhà trường tuyển sinh 2.886 học sinh, học viên, vượt 128,8% kế hoạch. Trong đó có 519 học sinh trung cấp nghề. Tổng quy mô đào tạo đạt 5.162 người, gồm 1.646 học sinh trung cấp nghề cùng học sinh THPT và học viên đào tạo lái xe.
Tuy nhiên, phía sau những con số về tuyển sinh và quy mô đào tạo là câu hỏi quan trọng hơn: người học sẽ làm gì sau khi rời khỏi trường?
Để trả lời câu hỏi đó, nhà trường đã tăng cường đưa hoạt động đào tạo đến gần môi trường sản xuất. Năm học 2025-2026, có 406 học sinh được tổ chức thực hành, thực tập tại các doanh nghiệp trong và ngoài tỉnh. Nhiều học sinh được doanh nghiệp đánh giá tốt về tay nghề, tác phong làm việc; một số trường hợp có thu nhập thực tập trên 10 triệu đồng/tháng.
Theo ông Lê Hữu Sỹ, Hiệu trưởng Trường Trung cấp Kỹ nghệ Lý Tự Trọng, nhà trường xác định đào tạo nghề phải gắn với thực tiễn sản xuất và nhu cầu tuyển dụng. Vì vậy, bên cạnh củng cố kiến thức nền tảng, trường chú trọng tăng thời lượng thực hành, tạo điều kiện để học sinh tiếp cận môi trường doanh nghiệp và rèn luyện tác phong nghề nghiệp ngay trong quá trình học.
Từ thực tế tổ chức đào tạo, nhà trường cũng nhìn nhận việc liên kết với doanh nghiệp vẫn cần được mở rộng và đi vào chiều sâu hơn. Không chỉ đưa học sinh đến thực tập, các doanh nghiệp cần tham gia nhiều hơn vào quá trình xây dựng chương trình, góp ý về kỹ năng nghề và phối hợp tuyển dụng sau đào tạo.
Bởi một chương trình nghề chỉ thực sự có giá trị khi những kiến thức, kỹ năng mà học sinh được học có thể chuyển hóa thành năng lực làm việc.
Cùng với thực hành tại doanh nghiệp, nhà trường từng bước ứng dụng công nghệ vào đào tạo. Nhiều bài giảng E-learning, học liệu số được xây dựng; giáo viên được khuyến khích sử dụng video, công nghệ mô phỏng trong các giờ học thực hành.
Theo lãnh đạo nhà trường, chuyển đổi số không thay thế việc thực hành trực tiếp, nhưng có thể hỗ trợ người học hình dung quy trình, tiếp cận thiết bị và công nghệ mới trước khi bước vào môi trường sản xuất. Đây cũng là một trong những cách để đào tạo nghề bắt kịp sự thay đổi nhanh chóng của thị trường lao động.
Từ “đào tạo những gì có” sang “đào tạo những gì cần”
Thực tế giáo dục nghề nghiệp cho thấy tuyển sinh nhiều không đồng nghĩa với hiệu quả đào tạo cao. Thước đo cuối cùng vẫn là chất lượng người học và khả năng tìm được việc làm sau tốt nghiệp.
Đây cũng là bài toán Trường Trung cấp Kỹ nghệ Hà Tĩnh đang tiếp tục giải quyết. Nhà trường còn những khó khăn về cơ sở vật chất, thiết bị dạy nghề; chất lượng đội ngũ giáo viên chưa đồng đều; việc liên kết với doanh nghiệp trong đào tạo và tuyển dụng chưa thật sự sâu rộng.
Trong năm 2025, trường đã dành gần 4,7 tỷ đồng sửa chữa, nâng cấp cơ sở vật chất và bổ sung trang thiết bị phục vụ đào tạo. Tuy nhiên, đầu tư thiết bị chỉ là một phần của quá trình nâng chất lượng. Điều quan trọng là thiết bị phải được khai thác hiệu quả, chương trình đào tạo phải được cập nhật và giáo viên phải đủ năng lực để truyền đạt những kỹ năng mà doanh nghiệp đang cần.
Trong đợt kiểm tra và làm việc với Trường Trung cấp Kỹ nghệ Lý Tự Trọng năm 2026, từ góc độ quản lý ngành, ông Bùi Nhân Sâm, Giám đốc Sở GD&ĐT Hà Tĩnh, yêu cầu nhà trường tiếp tục đổi mới công tác quản lý, nâng cao chất lượng đào tạo, đẩy mạnh tuyển sinh và đặc biệt tăng cường kết nối với doanh nghiệp.
Theo Giám đốc Sở GD&ĐT, việc rà soát, cập nhật chương trình đào tạo theo các quy định mới cần được thực hiện thường xuyên; trong đó phải chú trọng gắn đào tạo nghề với nhu cầu của thị trường lao động và doanh nghiệp, tăng thời lượng thực hành, thực tập và đẩy mạnh ứng dụng công nghệ thông tin, xây dựng học liệu số.
Đây là hướng tiếp cận quan trọng trong bối cảnh thị trường lao động đang thay đổi nhanh. Doanh nghiệp cần những vị trí việc làm mới, công nghệ sản xuất thay đổi, yêu cầu về kỹ năng của người lao động cũng không ngừng nâng lên. Nếu cơ sở giáo dục nghề nghiệp chậm thay đổi, người học có nguy cơ được đào tạo những kỹ năng không còn phù hợp khi bước vào thực tế.
Giám đốc Sở GD&ĐT cũng lưu ý nhà trường phải quan tâm đến an toàn trường học, an toàn vệ sinh lao động tại các xưởng thực hành và sân tập lái xe; đồng thời nâng cao chất lượng đội ngũ và hiệu quả đào tạo ở từng ngành nghề.
Đối với Trường Trung cấp Kỹ nghệ Lý Tự Trọng, yêu cầu trước mắt là tiếp tục củng cố những kết quả đã đạt được, đồng thời tháo gỡ những “điểm nghẽn” đang ảnh hưởng tới chất lượng đào tạo. Nhà trường đề xuất được quan tâm đầu tư thêm cơ sở vật chất, trang thiết bị dạy nghề, bổ sung đội ngũ còn thiếu và tháo gỡ một số khó khăn về cơ chế tài chính, chính sách đối với người học.
Trong đó, việc mở rộng hợp tác với doanh nghiệp được xác định là một trong những giải pháp quan trọng. Khi doanh nghiệp tham gia sâu hơn vào đào tạo, nhà trường có thể nắm bắt tốt hơn nhu cầu nhân lực; học sinh được tiếp cận sớm với môi trường sản xuất; còn doanh nghiệp có thêm cơ hội tìm kiếm nguồn lao động đã được đào tạo phù hợp.
