Không chỉ gây ấn tượng bởi hình thức thể hiện sáng tạo, dự án còn cho thấy hướng đi hiệu quả trong việc đưa lịch sử và văn hóa địa phương đến gần học sinh.
“Chạm” vào di sản bằng trải nghiệm số
Dự án STEM “Hưng Yên - Hành trình di sản 4.0” đã tạo dấu ấn nổi bật tại “Ngày hội STEM cấp tiểu học năm học 2025-2026” do Sở GD&ĐT Hưng Yên tổ chức đầu tháng 4/2026.
Từ những vật liệu tưởng như bỏ đi như giấy vụn, ống hút nhựa, cành cây khô…, học sinh đã cùng nhau xây dựng một “bản đồ di sản” thu nhỏ của Hưng Yên. Trên sa bàn, các địa danh tiêu biểu như khu lưu niệm cố Tổng Bí thư Nguyễn Văn Linh, đền thờ Hải Thượng Lãn Ông Lê Hữu Trác, chùa Nôm… được tái hiện sinh động, thể hiện sự tìm hiểu kỹ lưỡng và tình cảm của các em đối với di tích lịch sử quê hương.
Điểm đặc biệt của mô hình không chỉ nằm ở việc tái hiện không gian di sản, mà còn ở cách tích hợp công nghệ vào từng chi tiết. Hệ thống mã QR được gắn tại các điểm di tích biến sa bàn thành một “cổng thông tin số”. Chỉ với thao tác quét mã, người xem có thể tiếp cận kho dữ liệu phong phú gồm hình ảnh, video và thông tin lịch sử – văn hóa của từng địa danh.
Nhờ đó, việc học không còn bó hẹp trong sách vở hay trình tự tuyến tính, mà trở nên linh hoạt và cá thể hóa hơn. Học sinh có thể tự lựa chọn nội dung quan tâm, chủ động khám phá theo sở thích, qua đó phát huy vai trò trung tâm trong quá trình tiếp nhận tri thức.
Cô Nguyễn Thị Thúy - Cụm trưởng Cụm chuyên môn cấp tiểu học số 4 (Sở GD&ĐT Hưng Yên).
Không dừng lại ở tái hiện quá khứ, dự án còn mở rộng sang việc hình dung tương lai. Những ý tưởng về đô thị thông minh, giao thông tự động, năng lượng sạch hay cảm biến môi trường… được lồng ghép khéo léo, tạo nên sự kết nối giữa truyền thống và hiện đại. Qua đó, học sinh không chỉ hiểu về di sản mà còn khơi gợi tư duy sáng tạo và ý thức về phát triển bền vững.
Lê Bảo An - học sinh lớp 5C, Trường Tiểu học & THCS Hoàn Long cho biết: Từ những vật liệu tưởng chừng bỏ đi, các em đã “hồi sinh” thành một sản phẩm giàu ý nghĩa. Đây không chỉ là mô hình trưng bày, mà hành trình kết nối quá khứ với hiện tại. Qua đó, chúng em muốn thể hiện tình yêu với quê hương và trân trọng những giá trị cha ông để lại.
Bên cạnh giá trị giáo dục về lịch sử và công nghệ, việc sử dụng vật liệu tái chế còn góp phần hình thành ý thức bảo vệ môi trường cho học sinh, giúp hoạt động học tập trở nên thiết thực và bền vững hơn.
Dự án “Hưng Yên - Hành trình di sản 4.0” thu hút sự quan tâm của đông đảo thầy cô giáo.
Mở hướng giáo dục STEM, cá thể hóa người học
Không chỉ gây ấn tượng tại ngày hội STEM, “Hưng Yên - Hành trình di sản 4.0” còn được đánh giá cao về tính khả thi và khả năng nhân rộng trong các nhà trường.
Theo ông Đỗ Văn Don - Phó Hiệu trưởng Trường Tiểu học & THCS Hoàn Long, điểm nổi bật của dự án không chỉ nằm ở yếu tố công nghệ mà còn ở cách tổ chức hoạt động học tập. Học sinh không còn tiếp nhận kiến thức một chiều, mà được tham gia toàn diện vào quá trình học, từ lên ý tưởng, thiết kế, xây dựng mô hình đến tìm kiếm và xử lý thông tin. Mỗi em đều có cơ hội đảm nhận phần việc phù hợp với năng lực, qua đó phát huy thế mạnh cá nhân.
Theo Phó Hiệu trưởng Trường Tiểu học & THCS Hoàn Long, nếu chỉ nhìn ở góc độ STEM là chưa đầy đủ, bởi dự án đã phát triển theo hướng STEAM - tích hợp giữa khoa học, công nghệ, kỹ thuật, toán học và nghệ thuật. Yếu tố sáng tạo nghệ thuật thể hiện rõ qua thiết kế mô hình, phối màu và bố cục không gian, góp phần tăng tính hấp dẫn cũng như hiệu quả truyền tải nội dung.
Em Lê Bảo An trình bày dự án “Hưng Yên - Hành trình di sản 4.0” tại ngày hội STEM.
Một điểm đáng chú ý khác là tính mở của dự án. Từ nền tảng ban đầu, mô hình hoàn toàn có thể mở rộng thành các hoạt động giáo dục dài hạn, bổ sung thêm nhiều địa danh, giá trị văn hóa và ẩm thực đặc trưng của địa phương. Đồng thời, các ý tưởng về đô thị thông minh có thể tiếp tục được phát triển, trở thành sân chơi sáng tạo cho học sinh trong các lĩnh vực công nghệ, môi trường và đời sống.
“Quan trọng hơn, quá trình thực hiện đã huy động được sự tham gia của giáo viên, học sinh, phụ huynh và cộng đồng. Đây chính là tinh thần của giáo dục mở, nơi việc học không chỉ giới hạn trong lớp học mà còn lan tỏa ra xã hội”, ông Don nhấn mạnh.
Cô Nguyễn Thị Thúy - Cụm trưởng Cụm chuyên môn cấp tiểu học số 4 (Sở GD&ĐT Hưng Yên) cho biết, việc triển khai giáo dục STEM tại các trường hiện không còn mang tính phong trào mà trở thành hoạt động thường xuyên, được lồng ghép trong chương trình dạy học. Nhiều đơn vị chủ động tổ chức ngày hội STEM cấp trường, tạo ra các sản phẩm đa dạng, phản ánh rõ năng lực sáng tạo của học sinh. Những sản phẩm tham gia ngày hội cấp tỉnh đều là kết quả của quá trình đầu tư và chọn lọc kỹ lưỡng.
Đánh giá về dự án, cô Thúy cho rằng điểm nổi bật nằm ở sự kết hợp hài hòa giữa truyền thống và hiện đại. Khi trưng bày tại ngày hội cấp tỉnh, sản phẩm đã nhận được sự quan tâm và đánh giá cao từ cán bộ, giáo viên cũng như các đoàn tham quan. Trong bối cảnh địa phương có nhiều thay đổi về địa giới hành chính, việc lựa chọn và tái hiện các di tích tiêu biểu càng trở nên ý nghĩa, góp phần quảng bá hình ảnh quê hương.
“Từ ý tưởng ban đầu, thầy cô và học sinh đã cùng nhau tạo nên sản phẩm có giá trị thực tiễn, có thể tiếp tục phát triển và tích hợp vào chương trình giáo dục địa phương. Các em vừa được học lịch sử, văn hóa quê hương, vừa tiếp cận công nghệ mới. Đây là hướng đi phù hợp trong bối cảnh chuyển đổi số hiện nay”, cô chia sẻ.
Không chỉ là một sản phẩm STEM đơn thuần, “Hưng Yên - Hành trình di sản 4.0” mở ra một cách học mới, nơi học sinh được trực tiếp “chạm” vào lịch sử bằng cả tư duy và trải nghiệm. Từ những vật liệu tái chế, các em tái hiện các di tích trên sa bàn và tích hợp mã QR kết nối với kho dữ liệu số gồm hình ảnh, video và thông tin chi tiết. Nhờ đó, mỗi điểm trên mô hình trở thành một “cánh cửa số”, giúp người học khám phá di sản theo cách riêng, linh hoạt và giàu cảm hứng.
