Kỹ sư Vũ Đình Thanh vừa công bố một công trình nghiên cứu kéo dài hơn 10 năm về giai đoạn cuối thế kỷ XVIII của lịch sử Việt Nam, tập trung vào vai trò của Hoàng đế Quang Trung trong tiến trình thống nhất đất nước.
Theo nhóm nghiên cứu, công trình sử dụng nhiều nguồn tư liệu lưu trữ tại Pháp, trong đó có các tài liệu từ Thư viện Quốc gia Pháp (Gallica), kết hợp phân tích dữ liệu hậu cần quân sự, hàng hải và kỹ thuật xây dựng thời kỳ cận đại. Một số tư liệu được viện dẫn gồm các bản hịch năm 1792 của vua Quang Trung, hồ sơ “Khâm định An Nam kỷ lược”, bản đồ hàng hải Pháp và tài liệu của các giáo sĩ phương Tây.
Từ việc đối chiếu các nguồn tư liệu, kỹ sư Vũ Đình Thanh đưa ra nhận định rằng, sau chiến thắng quân Thanh năm 1789, lực lượng Tây Sơn vẫn kiểm soát phần lớn lãnh thổ Đại Việt, bao gồm cả khu vực Gia Định. Theo lập luận của nhóm nghiên cứu, đây là lý do Hoàng đế Quang Trung không mở chiến dịch quân sự lớn vào Gia Định sau năm 1789.
Một nội dung đáng chú ý của nghiên cứu là giả thuyết về vai trò của Gia Định như trung tâm hậu cần lương thực cho triều Tây Sơn trong bối cảnh Bắc Hà đối mặt thiên tai và thiếu hụt lương thực giai đoạn 1788–1789. Nhóm nghiên cứu cho rằng các đoàn thuyền vận chuyển lương thực từ Gia Định ra miền Trung và miền Bắc đã góp phần ổn định nguồn cung trong thời kỳ chiến tranh.
Nghiên cứu cũng phân tích các tài liệu liên quan đến Hiệp ước Versailles, hoạt động của lực lượng Pháp tại Đông Dương cuối thế kỷ XVIII và hệ thống thành Vauban ở Gia Định. Theo kỹ sư Thanh, nhiều dữ liệu từ bản đồ, dấu mộc hành chính và nhật ký hàng hải cho thấy sự hiện diện quân sự của Pháp tại khu vực Nam Bộ diễn ra muộn hơn so với một số nhận định trước đây.
Ngoài ra, công trình còn đề cập đến vai trò của nguồn nguyên liệu sản xuất thuốc súng tại Đông Dương, cũng như tác động của cạnh tranh thương mại – quân sự giữa các cường quốc châu Âu đối với khu vực vào cuối thế kỷ XVIII.
Theo thông tin từ nhóm nghiên cứu, công trình đã được Thượng tướng, Viện sĩ, Tiến sĩ Nguyễn Huy Hiệu – nguyên Thứ trưởng Bộ Quốc phòng, xem xét và trao đổi học thuật. Hiện nghiên cứu tiếp tục thu hút nhiều ý kiến trong giới nghiên cứu lịch sử, đặc biệt về việc đối chiếu sử liệu phương Tây với các nguồn chính sử Việt Nam liên quan giai đoạn cuối thế kỷ XVIII.
