“Chìa khóa” nâng tầm nhân lực
Mới đây, Bộ GD&ĐT đã ban hành Thông tư 24/2026 quy định chuẩn nghề nghiệp giáo viên sơ cấp và trung cấp. Đây không phải văn bản hành chính thuần túy, mà là bước đi chiến lược nhằm cụ thể hóa Luật Nhà giáo và Luật Giáo dục nghề nghiệp, tạo hành lang pháp lý vững chắc để nâng cao vị thế và chất lượng đội ngũ nhà giáo trong hệ thống giáo dục nghề nghiệp.
TS Nguyễn Phong Tân - Phó Hiệu trưởng Trường Cao đẳng Công Thương Hà Nội, cho rằng Thông tư 24/2026 là bước tiến quan trọng trong công cuộc chuẩn hóa đội ngũ giáo viên dạy nghề. Văn bản này đã kế thừa, điều chỉnh, bổ sung nội dung các quy định cũ, đồng thời đảm bảo tính thống nhất với hệ thống pháp luật hiện hành nhằm nâng cao chất lượng giáo dục nghề nghiệp.
Điểm mới nổi bật nhất là lần đầu tiên quy định hai hạng chức danh (II và I) cho giáo viên trình độ sơ cấp giúp định hình lộ trình thăng tiến chuyên môn và khuyến khích giáo viên tự rèn luyện, bồi dưỡng năng lực theo yêu cầu nghề nghiệp của từng hạng. Đồng thời, Thông tư mở rộng điều kiện hành nghề, trong đó bổ sung quy định về ngành nghề và văn bằng tương đương được phép dạy thực hành trình độ trung cấp, góp phần chuẩn hóa và minh bạch tiêu chí tuyển dụng và bồi dưỡng giáo viên.
Về phương thức đánh giá, ông Khổng Hữu Lực - Trưởng phòng Đào tạo, Trường Cao đẳng Công nghệ cao Hà Nội, chia sẻ Thông tư 24/2026 áp dụng “hướng mở” và linh hoạt hơn. Việc đánh giá và công nhận năng lực thực hành nghề, năng lực sư phạm được thực hiện theo tinh thần chuyển tiếp hợp lý, các chứng chỉ bồi dưỡng hiện có đến hết năm 2026 đều được coi tương đương với chứng chỉ mới. Những quy định này giúp tránh xáo trộn đột ngột, đồng thời khuyến khích thu hút nhân tài từ nhiều nguồn như nghệ nhân, kỹ sư, bác sĩ… tham gia giảng dạy.
“Ngoài ra, Thông tư mới quy định chi tiết về tiêu chuẩn nghề nghiệp về đạo đức, trình độ đào tạo, năng lực chuyên môn cho từng hạng giáo viên sơ cấp và trung cấp. Việc cụ thể hóa các chuẩn này hết sức cần thiết, giúp giáo viên biết rõ yêu cầu công việc, đồng thời bắt buộc các cơ sở giáo dục nghề nghiệp tăng cường đào tạo, bồi dưỡng để nâng cao năng lực giảng dạy”, ông Khổng Hữu Lực nói.
Theo góc nhìn của ông Nguyễn Văn Hạng - Phó Hiệu trưởng Trường Cao đẳng Lý Thái Tổ (Bắc Ninh), quy định mới tập trung mạnh vào năng lực thực tế. Đối với giáo dục nghề nghiệp, kỹ năng thực hành là “sống còn”. Thông tư cụ thể hóa các tiêu chuẩn về đạo đức nghề nghiệp, trình độ đào tạo và đặc biệt năng lực chuyên môn, nghiệp vụ sư phạm của giáo viên phù hợp với từng hạng.
Không chỉ bó hẹp trong các cơ sở công lập, Thông tư 24/2026 của Bộ GD&ĐT áp dụng chung cho cả giáo viên tại các cơ sở tư thục và doanh nghiệp tham gia hoạt động giáo dục nghề nghiệp. Đây là bước tiến quan trọng để chuẩn hóa chất lượng đào tạo nghề trên toàn xã hội.
Cán bộ Trường Cao đẳng Lý Thái Tổ trao đổi với đối tác nước ngoài tại phòng thực hành. Ảnh: TG
Hình thành thước đo năng lực mới
Từ thực tế công tác, TS Vũ Hữu Ý – Phó Hiệu trưởng Trường Cao đẳng Kinh tế và Công nghệ Ninh Bình, nhận định việc ban hành Thông tư 24/2026 không chỉ chuẩn hóa các yêu cầu về phẩm chất và năng lực của giáo viên dạy nghề, mà còn thiết lập một khung chuẩn thống nhất, giúp toàn hệ thống giáo dục nghề nghiệp vận hành theo hướng chất lượng cao và tiệm cận chuẩn mực quốc tế.
Điểm quan trọng là chuẩn nghề nghiệp lần này không dừng lại ở quy định tiêu chí đầu vào hay căn cứ xét duyệt chức danh, mà còn trở thành công cụ định hướng để các cơ sở đào tạo xây dựng chiến lược phát triển đội ngũ một cách dài hạn và thực chất.
Khi các yêu cầu về năng lực nghề, năng lực sư phạm và khả năng cập nhật công nghệ được đặt ra rõ ràng, giáo viên sẽ chủ động đổi mới phương pháp giảng dạy, tăng cường gắn kết với doanh nghiệp và tiếp cận những công nghệ sản xuất hiện đại. Từ đó, quá trình đào tạo được chuyển dịch từ cách tiếp cận truyền thống sang mô hình gắn chặt với nhu cầu của thị trường lao động và sự phát triển của khoa học công nghệ.
Theo NGƯT.TS Phạm Xuân Khánh – Hiệu trưởng Trường Cao đẳng Công nghệ cao Hà Nội, khi đội ngũ giáo viên được phát triển theo chuẩn năng lực nghề và thường xuyên cập nhật công nghệ từ doanh nghiệp, chất lượng đào tạo có sự chuyển biến rõ rệt. Nhà trường hiện đào tạo hơn 46 ngành, nghề và duy trì mạng lưới hợp tác với trên 400 doanh nghiệp trong và ngoài nước.
Nhiều chương trình được triển khai “đào tạo theo đơn đặt hàng của doanh nghiệp”, trong đó doanh nghiệp tham gia trực tiếp từ xây dựng chương trình, hỗ trợ thiết bị thực hành đến tiếp nhận sinh viên thực tập và tuyển dụng sau tốt nghiệp. Nhờ vậy, nhiều ngành nghề của nhà trường duy trì tỷ lệ sinh viên ra trường có việc làm ở mức cao.
TS Phạm Xuân Khánh khẳng định, khi chuẩn nghề nghiệp được triển khai đồng bộ không chỉ giúp nâng cao chất lượng đội ngũ nhà giáo, mà còn thúc đẩy sự hình thành một hệ sinh thái đào tạo nghề hiện đại, nơi nhà trường – doanh nghiệp – công nghệ gắn kết chặt chẽ trong một chu trình phát triển thống nhất. Đây cũng là nền tảng để đào tạo ra lực lượng lao động vừa giỏi kỹ năng nghề, vừa có tư duy sáng tạo và khả năng thích ứng với những thay đổi nhanh chóng của công nghệ.
Cùng quan điểm trên, ông Nguyễn Văn Hạng nhìn nhận, Thông tư 24/2026 góp phần thúc đẩy sự chuyển đổi từ mô hình đào tạo dựa trên nguồn cung sang đào tạo dựa trên năng lực và nhu cầu thị trường. Khi chuẩn nghề nghiệp giáo viên gắn liền với thực tiễn, khoảng cách giữa nhà trường và doanh nghiệp sẽ được thu hẹp. Giáo viên không chỉ dạy những gì mình có, mà dạy những gì doanh nghiệp cần, dựa trên các tiêu chuẩn đã được luật hóa.
“Các địa phương và cơ sở giáo dục nghề nghiệp cần tổ chức quán triệt sâu sắc nội dung Thông tư 24/2026. Tránh tình trạng thực hiện mang tính hình thức để đủ tiêu chuẩn thăng hạng. Chuẩn nghề nghiệp cần được cập nhật thường xuyên theo xu hướng công nghệ. Việc mời chuyên gia từ doanh nghiệp tham gia đánh giá hoặc trực tiếp giảng dạy cũng cần được khuyến khích theo tinh thần của Luật Nhà giáo và Luật Giáo dục nghề nghiệp”, Phó Hiệu trưởng Trường Cao đẳng Lý Thái Tổ Nguyễn Văn Hạng nêu rõ.
