Nhiều số liệu quan trọng
Theo số liệu từ Cục Hợp tác quốc tế - Bộ GD&ĐT, tính đến thời điểm hiện tại, Việt Nam có trên 16.000 lưu học sinh đến từ 46 quốc gia/vùng lãnh thổ (không bao gồm đối tượng học các khối ngành An Ninh, Quốc phòng và chủ yếu đến từ hai nước Lào, Campuchia khoảng trên 5.000 người).
Lưu học sinh nước ngoài hiện học tập tại trên 170 cơ sở giáo dục đại học và cao đẳng trong cả nước. Một số cơ sở giáo dục đại học có số lượng tiếp nhận lưu học sinh thuộc nhiều quốc tịch đến học tập như: Đại học Quốc gia Hà Nội, Đại học Quốc gia TPHCM, Trường Đại học Hà Nội, Đại học Huế, Đại học Thái Nguyên, Đại học Đà Nẵng...
Tại tọa đàm “Nâng cao chất lượng quản lý và đào tạo lưu học sinh nước ngoài học tập tại Việt Nam” do Cục Hợp tác quốc tế tổ chức mới đây, ông Nguyễn Tiến Dũng - Phó Cục trưởng Cục Hợp tác quốc tế cho hay, hội nhập quốc tế trong giáo dục đang diễn ra mạnh mẽ, công tác đào tạo lưu học sinh nước ngoài là một trong những nhiệm vụ ưu tiên, đóng vai trò thúc đẩy hội nhập và nâng cao vị thế của giáo dục đại học Việt Nam.
Việc thu hút và đào tạo lưu học sinh quốc tế không chỉ góp phần nâng cao uy tín, xếp hạng của các cơ sở đại học mà còn tạo dựng môi trường học thuật quốc tế, qua đó thúc đẩy giao lưu văn hóa, học thuật và hợp tác giáo dục. Đây cũng là chủ trương xuyên suốt của Đảng và Nhà nước, được thể hiện trong nhiều nghị quyết, chiến lược lớn về đổi mới và hội nhập giáo dục.
Theo kết quả tổng hợp từ các báo cáo, khảo sát giai đoạn 2019–2024 tại 169 cơ sở giáo dục đại học có tiếp nhận sinh viên quốc tế, Việt Nam ghi nhận hơn 22.000 sinh viên quốc tế dài hạn, 13.401 sinh viên quốc tế ngắn hạn và khoảng 12.000 sinh viên Việt Nam đi học ngắn hạn ở nước ngoài.
Những con số này cho thấy nhu cầu tiếp nhận và trao đổi quốc tế đã hình thành khá rõ, song quy mô sinh viên quốc tế đến Việt Nam vẫn còn khiêm tốn so với tiềm năng và so với một số quốc gia trong khu vực.
Nói về thực trạng thu hút và đào tạo lưu học sinh nước ngoài tại Việt Nam, bà Nguyễn Thị Hoàng Chi - Giám đốc Trung tâm Phát triển Giáo dục quốc tế (Cục Hợp tác quốc tế) cho biết, thông tin về tuyển sinh, điều kiện đầu vào, chương trình đào tạo, học phí, học bổng, ký túc xá và dịch vụ hỗ trợ còn phân tán ở nhiều đầu mối khác nhau, gây khó khăn cho cả người học quốc tế lẫn cơ quan quản lý và các cơ sở giáo dục.
Dữ liệu giữa các đơn vị chưa đồng bộ, nhiều cơ sở quản lý chưa khoa học, chế độ báo cáo và cập nhật chưa thống nhất, dẫn tới nhiều hạn chế trong tổng hợp, theo dõi và phục vụ xây dựng chính sách. Năng lực hỗ trợ người học quốc tế giữa các cơ sở giáo dục còn nhiều chênh lệch; liên thông giữa các khâu tiếp nhận, đào tạo, lưu trú, theo dõi học tập và báo cáo vẫn còn yếu, khiến công tác quản lý chưa thật sự hiệu quả...
Các giải pháp dài hơi
Về mặt giải pháp, bà Nguyễn Thị Hoàng Chi cho rằng, cần có một công cụ dùng chung để hỗ trợ điều phối, tổng hợp thông tin, theo dõi tình hình và kết nối các cơ sở giáo dục trong toàn hệ thống. Việc hình thành và vận hành hiệu quả một nền tảng số dùng chung là rất cần thiết, vừa phục vụ quản lý nhà nước, vừa hỗ trợ thiết thực cho các cơ sở giáo dục.
Cục Hợp tác quốc tế cần tăng cường hướng dẫn, đôn đốc, tập huấn và hỗ trợ các cơ sở giáo dục trong việc cập nhật dữ liệu đầy đủ, chính xác, thống nhất và thường xuyên trên hệ thống dùng chung. Việc này không chỉ phục vụ công tác tổng hợp, báo cáo và theo dõi tình hình lưu học sinh nước ngoài, mà còn góp phần tăng tính minh bạch và hỗ trợ các cơ sở giáo dục trong quảng bá, tuyển sinh và quản lý người học.
Theo ông Phạm Sỹ Long - Phó phòng Hợp tác quốc tế, Đại học Kinh tế quốc dân, tính đến tháng 4/2026, đơn vị này có tổng số 220 lưu học sinh đến từ 7 quốc gia. Riêng năm học 2025–2026, nhà trường tiếp nhận 74 lưu học sinh mới. Khó khăn mà nhà trường đang gặp phải là năng lực tiếng Việt đầu vào của lưu học sinh còn hạn chế; cơ sở lưu trú chưa đáp ứng đủ yêu cầu; chuyển kinh phí, học bổng đôi lúc còn chậm.
Do đó, nhà trường sẽ tăng cường phối hợp Bộ GD&ĐT, Cục Hợp tác quốc tế, Đại sứ quán và cơ sở đào tạo; mở rộng quảng bá giáo dục Việt Nam, đa dạng hóa thị trường tuyển; thúc đẩy chuyển đổi số trong quản lý visa, cư trú và dữ liệu lưu học sinh; tăng hỗ trợ tiếng Việt, học thuật và hòa nhập văn hóa năm đầu; đầu tư ký túc xá và không gian sinh hoạt quốc tế.
Bà Ôn Thị Mỹ Linh - Trưởng phòng Phòng Khoa học công nghệ và Hợp tác quốc tế, Phó Giám đốc Trung tâm Đào tạo tiếng Việt cho người nước ngoài thuộc Trường Đại học Sư phạm (Đại học Thái Nguyên) thông tin, hằng năm nhà trường có từ 80-120 lưu học sinh đến từ các quốc gia như: Lào, Trung Quốc, Thái Lan, Mông Cổ, Mozambique, Mexico, Hàn Quốc, Đài Loan, Philippines, Nga, Palestine...
"Bộ GD&ĐT cần điều chỉnh chính sách, quy định nhằm chuẩn hóa việc đào tạo tiếng Việt dự bị cho người nước ngoài. Nhà trường sẽ phát triển hệ thống bài giảng E-learning trên nền tảng LMS; kết hợp dạy học trực tiếp – trực tuyến linh hoạt; ứng dụng đa dạng công cụ công nghệ, AI trong dạy học tiếng Việt: video, trò chơi học tập, diễn đàn trao đổi...", bà Ôn Thị Mỹ Linh nói.
