Chạy đua với thời gian dựng trường vùng biên

Công trường chạy đua với thời gian

Giữa cái nắng gay gắt xen lẫn những cơn mưa bất chợt của vùng núi Tây Bắc, công trường xây dựng Trường PTNT liên cấp Tiểu học & THCS xã Lóng Sập (tỉnh Sơn La) vẫn rộn ràng tiếng máy móc. Từng tốp công nhân chia nhau làm việc ở nhiều hạng mục. Nhóm đổ bê tông, nhóm lắp dựng cốt thép, nhóm hoàn thiện tường bao, trong khi những chiếc máy xúc liên tục san gạt đất ở các khu vực đang mở rộng mặt bằng.

Được xây dựng trên diện tích gần 5ha với tổng mức đầu tư 216 tỷ đồng, ngôi trường có quy mô 30 lớp học, đáp ứng nhu cầu học tập của hơn 1.000 học sinh. Không chỉ có hệ thống phòng học hiện đại, dự án còn bao gồm khu nội trú, nhà công vụ, thư viện, nhà đa năng, nhà ăn, sân thể thao và nhiều công trình phụ trợ khác, tạo nên một không gian giáo dục đồng bộ cho học sinh vùng biên.

Đối với người dân xã Lóng Sập, đây không đơn thuần là một công trình xây dựng mà còn là niềm mong mỏi suốt nhiều năm qua. Sau khi hai xã Lóng Sập và Chiềng Khừa được sáp nhập, địa bàn rộng hơn, dân cư phân tán, việc đầu tư một trường học quy mô lớn ngay trung tâm bản Phát được kỳ vọng sẽ tạo điều kiện thuận lợi để học sinh các bản xa được học tập ổn định, hạn chế tình trạng đi học xa hoặc phải nghỉ học do điều kiện đi lại khó khăn.

Thế nhưng, để biến kỳ vọng ấy thành hiện thực không phải điều dễ dàng. Ngay từ những ngày đầu triển khai, đơn vị thi công phải đối mặt với nền địa chất chủ yếu là đá cứng. Mặt bằng xây dựng được chia thành nhiều cao trình khác nhau, buộc các nhà thầu phải tiến hành đào phá đá, san gạt trong thời gian dài trước khi có thể triển khai phần móng.

Khi bước vào mùa mưa, khó khăn càng chồng chất. Những trận mưa lớn kéo dài khiến đường công vụ nhiều lần bị xói lở. Xe tải chở vật liệu không thể tiếp cận công trường, nhiều thời điểm chỉ còn máy xúc có thể vận chuyển vật tư vào khu vực thi công.

Không để tiến độ bị ảnh hưởng, chủ đầu tư cùng các nhà thầu liên tục điều chỉnh phương án thi công. Những ngày trời nắng được tận dụng tối đa để tập kết cát, đá, xi măng và thép. Khi mưa lớn xuất hiện, các tổ đội lập tức chuyển sang hoàn thiện những hạng mục bên trong các khối nhà.

Ông Trần Quốc Kiên - Chỉ huy trưởng công trường xây dựng trường học liên cấp xã Lóng Sập, cho biết: “Đơn vị đã tập trung đẩy nhanh tiến độ thi công, đồng thời thường xuyên kiểm tra giám sát bảo đảm chất lượng công trình. Chúng tôi phấn đấu hoàn thành, đưa vào sử dụng 6 khối nhà học cùng khu nhà hành chính, công vụ trong khoảng thời gian từ ngày 30/8 đến ngày 5/9, kịp thời đón học sinh bước vào năm học mới”.

Hơn 250 kỹ sư, công nhân cùng hàng chục thiết bị cơ giới được huy động làm việc liên tục với phương châm “3 ca, 4 kíp”. Các tổ thi công được chia nhỏ theo từng dây chuyền, hoàn thành dứt điểm từng hạng mục để hạn chế phát sinh và tiết kiệm thời gian.

Ông Hà Trung Chiến - Phó Chủ tịch Thường trực UBND tỉnh Sơn La cho biết, tỉnh thường xuyên kiểm tra tiến độ tại hiện trường, chỉ đạo các sở, ngành và địa phương kịp thời tháo gỡ khó khăn về mặt bằng, nguồn vật liệu cũng như các thủ tục liên quan. Việc tổ chức thi công được chia theo từng khối chức năng như khu tiểu học, khu THCS, nhà đa năng, khu hiệu bộ và khu nội trú nhằm vừa thuận lợi trong quản lý, vừa bảo đảm tiến độ chung của toàn dự án.

“Đây là công trình có ý nghĩa đặc biệt quan trọng đối với phát triển giáo dục vùng biên giới. Vì vậy, tỉnh yêu cầu các đơn vị tập trung tối đa nhân lực, máy móc, thi công liên tục nhưng phải bảo đảm tuyệt đối chất lượng công trình”, ông Hà Trung Chiến nhấn mạnh.

Tại Lào Cai, không khí khẩn trương cũng bao trùm các công trường xây dựng trường phổ thông dân tộc nội trú ở A Mú Sung, Y Tý, Mường Khương và Pha Long. Đây đều là những dự án được xác định phải hoàn thành trước ngày 30/8 để kịp đưa vào sử dụng ngay trong năm học mới 2026-2027. Chính vì vậy, từng ngày thi công đều được tính toán chặt chẽ.

Để tạo bước đột phá về tiến độ, UBND tỉnh Lào Cai phát động “Chiến dịch 100 ngày đêm cao điểm”, huy động sự tham gia của cả hệ thống chính trị. Chiến dịch được triển khai từ tháng 5 đến hết ngày 30/8. Các chủ đầu tư, nhà thầu ký cam kết thi đua, tổ chức thi công gấp rút, đồng thời áp dụng phương châm “6 rõ”: Rõ nhiệm vụ, rõ trách nhiệm, rõ tiến độ, rõ người thực hiện, rõ cơ chế phối hợp và rõ kết quả đầu ra.

Song song với việc đẩy nhanh tiến độ xây dựng, Ban Quản lý dự án đầu tư xây dựng tỉnh Lào Cai được giao thường xuyên bám sát hiện trường, tháo gỡ khó khăn ngay từ cơ sở, không để bất kỳ vướng mắc nào kéo dài ảnh hưởng đến tiến độ chung.

Ở cả Sơn La và Lào Cai, những công trường vẫn sáng đèn khi chiều muộn, thậm chí kéo dài đến đêm khuya. Đằng sau nhịp lao động khẩn trương ấy là sự quyết tâm của chính quyền địa phương, chủ đầu tư và các nhà thầu trong cuộc chạy đua với thời gian để kịp trao cho học sinh vùng biên một ngôi trường mới trước ngày khai giảng.

Chủ động xây dựng phương án vận hành

Nhiều năm qua, tại các xã biên giới của Sơn La và Lào Cai, học sinh vẫn phải đối mặt với không ít khó khăn trên hành trình đến trường. Có em mỗi ngày đi bộ hàng chục ki-lô-mét qua núi cao, suối sâu; có em phải ở nhờ nhà người thân để tiếp tục học tập; nhiều trường học còn phân tán thành nhiều điểm lẻ nên cơ sở vật chất thiếu đồng bộ, việc tổ chức dạy học cũng gặp nhiều trở ngại.

Việc đầu tư xây dựng các trường PTNT liên cấp được kỳ vọng sẽ giải quyết căn bản những khó khăn ấy. Khi đi vào hoạt động, hàng nghìn học sinh sẽ được học tập, sinh hoạt trong cùng một khuôn viên khép kín. Các em có điều kiện tập trung học tập, tham gia các hoạt động trải nghiệm, rèn luyện kỹ năng sống và phát triển thể chất trong môi trường an toàn.

Mô hình này cũng tạo điều kiện để giáo viên thuận lợi hơn trong việc quản lý học sinh, tổ chức các hoạt động giáo dục ngoài giờ lên lớp, tăng cường phụ đạo cho học sinh yếu, bồi dưỡng học sinh khá, giỏi và nâng cao chất lượng giáo dục toàn diện.

Ông Nguyễn Thanh Trình - Chủ tịch UBND xã A Mú Sung cho biết, đây không đơn thuần là những công trình giáo dục mà còn là những công trình mang ý nghĩa chiến lược lâu dài. Việc hình thành các trường nội trú liên cấp sẽ tạo nên những trung tâm giáo dục hiện đại ngay giữa vùng biên giới, từng bước thu hẹp khoảng cách về điều kiện học tập giữa miền núi với vùng thuận lợi.

Không chỉ tập trung xây dựng cơ sở vật chất, Lào Cai còn triển khai đồng thời nhiều phần việc để các trường có thể vận hành ngay sau khi hoàn thành. Ngay từ tháng 6/2026, UBND tỉnh Lào Cai đã phê duyệt kế hoạch tuyển sinh đối với 4 trường PTNT tại các xã: A Mú Sung, Y Tý, Mường Khương và Pha Long.

Theo đó, việc tuyển sinh được thực hiện theo hình thức xét tuyển đối với học sinh trong độ tuổi quy định, có hộ khẩu thường trú tại xã biên giới nơi trường đặt trụ sở hoặc các xã biên giới liền kề.

Đối với học sinh nội trú, các trường ưu tiên tuyển những em thuộc hộ nghèo, cận nghèo, học sinh dân tộc thiểu số rất ít người, học sinh mồ côi, học sinh khuyết tật hoặc có hoàn cảnh đặc biệt khó khăn, phải di chuyển quãng đường xa không thể đi về trong ngày.

Theo kế hoạch, 3 trường Mường Khương, Pha Long và Y Tý có quy mô 28 lớp với khoảng 980 học sinh mỗi trường. Riêng Trường PTDTNT Tiểu học & THCS A Mú Sung có quy mô lớn hơn với 36 lớp và hơn 1.160 học sinh.

Cùng với tuyển sinh, công tác kiện toàn tổ chức bộ máy cũng được triển khai khẩn trương. Ông Nguyễn Thanh Trình cho biết: “Trong tháng 7 vừa qua, chúng tôi đã gộp 2 trường để thành lập Trường PTNT Tiểu học & THCS A Mú Sung, kiện toàn ban giám hiệu, điều động các giáo viên 2 trường cũ về trường mới, song song với đó thực hiện công tác tuyển sinh”.

Trong khi đó, Sở GD&ĐT Lào Cai được giao chủ trì hướng dẫn tuyển sinh, xây dựng phương án bố trí giáo viên, chuẩn bị đầy đủ trang thiết bị dạy học, không để xảy ra tình trạng công trình đã hoàn thành nhưng chưa thể đưa vào sử dụng vì thiếu nhân lực hoặc thiếu thiết bị.

Tinh thần ấy cũng đang được Sơn La triển khai quyết liệt. Bên cạnh việc đôn đốc tiến độ thi công, lãnh đạo tỉnh Sơn La yêu cầu các đơn vị đồng thời hoàn thiện hệ thống điện, nước, ký túc xá, nhà ăn, khu nội trú và các hạng mục phụ trợ; chuẩn bị đầy đủ bàn ghế, thiết bị dạy học để khi công trình bàn giao là có thể đón học sinh ngay.

Việc xây dựng trường học cũng được gắn với phương án bố trí đội ngũ giáo viên, cán bộ quản lý và tổ chức các hoạt động giáo dục phù hợp với đặc thù học sinh dân tộc thiểu số.

Gieo tương lai từ mái trường vùng biên

Với đồng bào nơi biên giới, một ngôi trường mới không chỉ đơn thuần là nơi con trẻ đến lớp, mà còn là biểu tượng của sự đổi thay, cơ hội để thế hệ tương lai bước ra khỏi vòng luẩn quẩn của đói nghèo bằng con đường học tập.

Đứng trước khuôn viên ngôi trường đang thành hình từng ngày, bà Vì Thị Nái, ở bản Phát, xã Lóng Sập (Sơn La) không giấu được xúc động. Suốt nhiều năm qua, người dân nơi đây luôn mong có một ngôi trường khang trang để con em được học tập trong điều kiện tốt hơn.

“Đời sống của bà con vùng biên còn nhiều khó khăn. Nay được Đảng, Nhà nước quan tâm xây dựng trường học liên cấp, lo cả chỗ ăn, chỗ ở cho các cháu, chúng tôi mừng lắm. Chỉ mong trường sớm hoàn thành để con cháu được học trong môi trường mới, sau này có kiến thức trở về xây dựng quê hương”, bà Nái chia sẻ.

Niềm vui ấy cũng hiện diện ở nhiều xã biên giới của Lào Cai, nơi các công trình trường PTNT đang từng ngày hoàn thiện. Em Giàng Quỳnh Nga - Trường Tiểu học & THPT Na Lốc (xã Bản Lầu) cho biết việc xây dựng các trường nội trú hiện đại khiến em và nhiều bạn bè vô cùng háo hức.

“Em mong sớm được học trong ngôi trường mới có thư viện, phòng học đẹp, sân thể thao và khu nội trú khang trang. Chúng em sẽ có điều kiện học tập tốt hơn, không còn phải đi học xa như trước”, Quỳnh Nga bày tỏ.

Không chỉ mang ý nghĩa giáo dục, hệ thống trường nội trú liên cấp còn góp phần thực hiện mục tiêu phát triển kinh tế - xã hội và giữ vững quốc phòng, an ninh khu vực biên giới. Khi con em đồng bào các dân tộc được học tập trong điều kiện tốt hơn, chất lượng nguồn nhân lực địa phương sẽ từng bước được nâng lên. Đó chính là nền tảng để các địa phương đào tạo đội ngũ cán bộ là người dân tộc thiểu số, am hiểu phong tục, tập quán và gắn bó lâu dài với quê hương.

Có lẽ, giá trị lớn nhất mà những công trình trường PTNT liên cấp mang lại chính là sự háo hức của học sinh khi lần đầu được bước vào lớp học mới; ở sự yên tâm của phụ huynh khi con em được học tập, ăn ở trong môi trường an toàn; sự tận tâm của những thầy cô giáo sẽ tiếp tục gắn bó với học trò vùng cao trên hành trình gieo chữ.

Khi tiếng trống khai giảng năm học 2026-2027 vang lên trên những đỉnh núi biên cương, đó không chỉ là dấu mốc mở đầu một năm học mới mà còn là thời khắc những “mái nhà tri thức” chính thức sáng đèn, chắp cánh cho hàng nghìn ước mơ của trẻ em vùng biên.