'Chạm' tới nghề qua trải nghiệm

Từ đó, các em có cơ hội khám phá năng lực bản thân và định hình rõ hơn con đường nghề nghiệp trong tương lai.

Học sinh được thực hành với nghề

Nguyễn Tấn Dũng Sinh - học sinh Trung tâm GDTX Xuyên Mộc (TPHCM), là 1 trong gần 300 học sinh tham gia chương trình trải nghiệm nghề nghiệp được tổ chức tại Trường Cao đẳng Công nghệ cao Đồng An. Tại một khách sạn phục vụ thực hành của Khoa Du lịch, Trường Cao đẳng Công nghệ cao Đồng An, nam sinh được trực tiếp thử sức với công việc của một nhân viên pha chế.

Từ công thức và nguyên liệu có sẵn, Dũng Sinh tự tay phối trộn để hoàn thành món trà đào cam sả. Dù đã nhiều lần thưởng thức loại đồ uống này, nhưng đây là lần đầu tiên em trải nghiệm công việc pha chế. “Sau gần 10 phút, em hoàn thành món đồ uống, tự thưởng thức rồi rót ra ly mời bạn bè. Các bạn nhận xét trà đào em pha khá ngon. Em thấy mình có năng khiếu với lĩnh vực pha chế”, Dũng Sinh chia sẻ.

Ở một trải nghiệm khác tại Khoa Công nghệ ô tô, em Lê Thiện Long - học sinh Trung tâm GDTX Phú Mỹ (TPHCM), được trực tiếp tham quan, tìm hiểu hoạt động của các mô hình ô tô có thiết kế cơ khí và nguyên lý vận hành gần giống ô tô thật, chỉ khác ở kích thước thu nhỏ. Long cho biết, ở nhà do gia đình làm nghề buôn bán phế liệu nên em thường tận dụng chai lọ nhựa, bìa carton, mô tơ điện… để chế tạo những chiếc ô tô có thể chạy được.

“Khi được tận mắt xem những mô hình ô tô có thể điều khiển với các chuyển động phức tạp, em thấy rất thích thú. Nếu được chỉ dạy, em muốn tự thiết kế một chiếc ô tô mô hình cho riêng mình”, Long nói. Nam sinh cho rằng, những hoạt động trải nghiệm như vậy giúp em hình dung rõ hơn về nghề nghiệp tương lai, tạo nền tảng cho việc chọn nghề, trường sau này.

Không chỉ được trải nghiệm nghề nghiệp trong môi trường trường học, học sinh còn được tham gia các chương trình hướng nghiệp tại doanh nghiệp. Phan Hoàng Sơn - học sinh lớp 11 Trường THPT Trần Hưng Đạo (TPHCM), vừa có chuyến trải nghiệm tại khu vực sản xuất của Công ty Bóng đèn Điện Quang. Sơn cho biết em đặc biệt hứng thú khi được tìm hiểu các mô hình năng lượng gió và năng lượng mặt trời trong chương trình trải nghiệm.

“Em quan tâm đến các lĩnh vực năng lượng mới và công nghệ sạch. Qua buổi tham quan, em phần nào hiểu thêm cách những mô hình này được ứng dụng trong thực tế. Em sẽ cân nhắc theo đuổi ngành học liên quan đến năng lượng tái tạo trong tương lai”, Sơn chia sẻ.

Theo ThS Thân Thanh Thanh - Phó Hiệu trưởng Trường Cao đẳng Công nghệ cao Đồng An, hoạt động hướng nghiệp được tổ chức nhằm giúp học sinh có cơ hội trải nghiệm nghề nghiệp, từ đó định hướng công việc tương lai phù hợp với sở thích và năng lực bản thân.

“Chúng tôi tổ chức các sân chơi để các bạn có thể chạm vào nghề, được tham gia những hoạt động thực tế trong lĩnh vực mình yêu thích. Đây là những trải nghiệm ý nghĩa, giúp học sinh định hình và lựa chọn nghề nghiệp phù hợp”, ThS Thanh nói.

Cần nâng cao chất lượng

Theo lãnh đạo các trung tâm giáo dục thường xuyên - nơi có tỷ lệ học sinh sau tốt nghiệp lựa chọn học nghề ở mức cao - hoạt động hướng nghiệp cần được tổ chức sớm, theo hướng thực chất, gắn với cam kết việc làm để tạo động lực cho học sinh theo đuổi nghề nghiệp mình yêu thích.

Ông Nguyễn Tùng Giang - Giám đốc Trung tâm GDTX Phú Mỹ (TPHCM), cho biết trường hiện có 470 học sinh ở các khối, trong đó có 4 lớp 12. Phần lớn học sinh sau khi tốt nghiệp sẽ chọn học cao đẳng, học nghề để sớm đi làm, ổn định cuộc sống. Vì vậy, nhà trường thường xuyên phối hợp với các cơ sở giáo dục nghề nghiệp, doanh nghiệp tổ chức các hoạt động tư vấn hướng nghiệp để học sinh được trải nghiệm nghề, sớm tiếp cận môi trường cạnh tranh nghề nghiệp.

Theo ông Giang, trường tổ chức cho học sinh tham quan, trải nghiệm thực tế với tinh thần “trăm nghe không bằng một thấy”, để các em thực sự chạm được tới nghề thông qua hệ thống cơ sở vật chất, thiết bị phù hợp với từng ngành nghề, đồng thời thử trải nghiệm cuộc sống sinh viên. Tuy nhiên, với hoạt động hướng nghiệp, thầy Giang cho rằng cần được tổ chức bài bản, quy củ hơn, với sự tham gia đồng bộ của nhiều bên, đặc biệt là doanh nghiệp trong vai trò cam kết đầu ra cho học sinh, sinh viên sau tốt nghiệp.

“Cần tổ chức hướng nghiệp cho học sinh theo từng lĩnh vực, ngành nghề; gắn với những cơ sở giáo dục nghề nghiệp có thế mạnh về một nhóm ngành nhất định và có sự tham gia của các doanh nghiệp đang hoạt động trong lĩnh vực đó để cam kết tuyển dụng sau khi các em hoàn thành chương trình học”, ông Giang đề xuất.

Đồng quan điểm, ông Trần Ngọc Sơn - Phó Giám đốc Trung tâm GDTX - Dạy nghề - Giới thiệu việc làm Xuyên Mộc (TPHCM), cho rằng khi tổ chức các chương trình tư vấn hướng nghiệp, đơn vị tổ chức cần khảo sát đam mê, sở thích của học sinh để phân loại theo nhóm ngành.

Theo ông Sơn, những học sinh có cùng sở thích nên được tham gia chung một hoạt động hướng nghiệp, với sự đồng hành của doanh nghiệp và cơ sở giáo dục có thế mạnh trong lĩnh vực đó. Sau quá trình trải nghiệm nghề, các đơn vị tham gia cùng doanh nghiệp cần có cam kết cụ thể về việc làm, mức lương khi tiếp nhận, để học sinh hình dung rõ hơn về cơ hội của mình, từ đó có thêm động lực phấn đấu trong học tập.

Về phía cơ sở giáo dục, ông Sơn kiến nghị cần khuyến khích năng lực tự học, khả năng sáng tạo của sinh viên trường nghề. Các em cần được trực tiếp tham gia làm ra những sản phẩm cụ thể, phù hợp với kiến thức đã học và được khen thưởng nếu làm tốt. Lấy ví dụ, ông Sơn cho rằng nhà trường có thể giao cho sinh viên thiết kế mạch điện, chế tạo robot đơn giản.

Nếu sản phẩm đáp ứng đúng yêu cầu hoặc có tính sáng tạo đột phá, sinh viên có thể được thưởng hoặc nhận tiền thù lao để khích lệ tinh thần. Đồng thời, nhà trường có thể ký kết hợp tác với doanh nghiệp để tiếp nhận những sinh viên có năng lực tốt ngay sau khi tốt nghiệp. “Đây là phương pháp giúp hoạt động hướng nghiệp và kết nối việc làm cho sinh viên trở nên thiết thực, hiệu quả hơn”, ông Sơn nói.