Đón đầu nhu cầu nhân lực từ kinh tế cửa khẩu
Với đường biên giới dài trên 333 km tiếp giáp Trung Quốc, Cao Bằng có nhiều lợi thế phát triển kinh tế cửa khẩu, mở rộng giao thương và kết nối thị trường. Cùng với đầu tư hạ tầng giao thông, kho bãi, trung tâm trung chuyển hàng hóa, tỉnh xác định chuẩn bị nguồn nhân lực có chuyên môn, kỹ năng nghề là một trong những điều kiện quan trọng để khai thác hiệu quả tiềm năng này.
Giai đoạn 2025 - 2030, phát triển kinh tế cửa khẩu và hạ tầng logistics được Cao Bằng xác định là nhiệm vụ trọng tâm. Tỉnh đặt mục tiêu phấn đấu có 50% lao động trong ngành dịch vụ logistics được đào tạo trình độ chuyên môn kỹ thuật. Nhu cầu nhân lực tập trung vào các lĩnh vực vận tải, giao nhận hàng hóa, quản lý kho bãi, thủ tục hải quan, thương mại quốc tế và ứng dụng công nghệ số.
Đứng trước cơ hội đó, các cơ sở giáo dục nghề nghiệp trên địa bàn tỉnh đang từng bước điều chỉnh hoạt động đào tạo, chú trọng những ngành nghề gắn với nhu cầu thực tế của thị trường.
Em Lầu Văn Thông, học sinh nghề Tự động hóa, Trường Trung cấp nghề Cao Bằng, chia sẻ: Em mong muốn sau khi tốt nghiệp có thể làm việc tại các khu kinh tế cửa khẩu của tỉnh. Vì vậy, trong quá trình học tập, em sẽ cố gắng trau dồi kiến thức chuyên môn, kỹ năng thực hành và tích lũy kinh nghiệm để đáp ứng yêu cầu công việc.
Bà Đàm Thị Trung Thu, Giám đốc Sở Giáo dục và Đào tạo tỉnh Cao Bằng, cho biết: Những năm gần đây, giáo dục nghề nghiệp của tỉnh từng bước chuyển từ đào tạo theo khả năng của cơ sở sang đào tạo theo nhu cầu người học, doanh nghiệp và thị trường lao động. Các cơ sở chủ động mở lớp tại địa phương, đưa hoạt động đào tạo đến gần người dân vùng sâu, vùng xa; lựa chọn ngành nghề phù hợp với điều kiện sản xuất và nhu cầu việc làm.
Bên cạnh các ngành nghề phục vụ sản xuất, chế biến nông, lâm sản và du lịch, nhóm ngành logistics cũng được quan tâm. Trường Trung cấp nghề Cao Bằng tổ chức các hoạt động đào tạo, bồi dưỡng kỹ năng nghề, nghiệp vụ và kỹ năng số, hướng tới đáp ứng yêu cầu của doanh nghiệp tại khu kinh tế cửa khẩu. Trường Cao đẳng nghề số 1 - Bộ Quốc phòng, có cơ sở tại xã Đông Khê, cũng triển khai đào tạo nhóm ngành logistics, góp phần đa dạng hóa nguồn cung nhân lực cho địa phương.
Gắn đào tạo với định hướng phát triển kinh tế cửa khẩu
Để nguồn nhân lực đáp ứng yêu cầu phát triển, Cao Bằng xác định đào tạo nghề phải gắn với quy hoạch không gian kinh tế cửa khẩu và định hướng thu hút đầu tư. Theo đó, Trà Lĩnh được ưu tiên phát triển logistics, kho bãi, chế biến và dịch vụ cửa khẩu hiện đại; Tà Lùng tiếp tục phát huy lợi thế về xuất nhập khẩu, hệ thống kho bãi và kết nối giao thương.
Tỉnh đang định hướng thu hút các dự án cảng cạn ICD, trung tâm trung chuyển hàng hóa, kho lạnh, trung tâm phân phối và thương mại điện tử xuyên biên giới. Những lĩnh vực này đòi hỏi người lao động không chỉ có tay nghề mà còn phải nắm vững nghiệp vụ, công nghệ quản lý kho vận và quy trình thương mại quốc tế.
Một trong những giải pháp được tỉnh chú trọng là mở rộng hợp tác với các cơ sở giáo dục đại học có thế mạnh về kinh tế, thương mại và quản trị. Ngày 29/9/2025, UBND tỉnh Cao Bằng và Trường Đại học Thương mại ký kết thỏa thuận hợp tác về đào tạo, nghiên cứu khoa học, chuyển giao công nghệ và phục vụ phát triển kinh tế - xã hội.
Theo thỏa thuận, hai bên phối hợp tổ chức các chương trình đào tạo, bồi dưỡng về quản lý kinh tế, quản trị doanh nghiệp, thương mại điện tử, kinh tế số, kinh tế biên mậu, thương mại quốc tế, logistics và chuỗi cung ứng. Đồng thời, triển khai các khóa đào tạo chuyên sâu cho doanh nghiệp, nâng cao kỹ năng nghề và kỹ năng mềm cho người học thông qua hoạt động thực tiễn.
Theo ông Lê Hải Hòa, Ủy viên dự khuyết Trung ương Đảng, Phó Bí thư Tỉnh ủy, Chủ tịch UBND tỉnh Cao Bằng, tỉnh mong muốn thông qua hợp tác với Trường Đại học Thương mại để khai thác hiệu quả tiềm năng, thế mạnh của mỗi bên, cùng giải quyết những vấn đề đặt ra trong thực tiễn phát triển địa phương. Trong đó, tỉnh đặc biệt quan tâm đào tạo nguồn nhân lực có trình độ, chất lượng cao; thúc đẩy nghiên cứu khoa học, ứng dụng công nghệ, chuyển đổi số và đổi mới sáng tạo, nhất là trong lĩnh vực thương mại, dịch vụ.
Tuy nhiên, để đào tạo thực sự đáp ứng nhu cầu thị trường, sự tham gia của doanh nghiệp cần được tăng cường. Doanh nghiệp không chỉ là nơi tuyển dụng sau tốt nghiệp mà cần đồng hành từ khâu xác định nhu cầu, xây dựng chương trình, hướng dẫn thực hành đến đánh giá kỹ năng và tuyển dụng. Các cơ sở đào tạo cũng cần thường xuyên cập nhật công nghệ, mở rộng hợp tác và tổ chức đào tạo sát với yêu cầu từng vị trí việc làm.
Cùng với kiến thức chuyên môn, người lao động cần được trang bị ngoại ngữ, kỹ năng giao tiếp, nghiệp vụ xuất nhập khẩu và khả năng sử dụng các nền tảng số. Đây là những năng lực cần thiết khi hoạt động giao thương xuyên biên giới ngày càng được chuẩn hóa và quản lý trên môi trường điện tử.
Phát triển kinh tế cửa khẩu không chỉ là đầu tư hạ tầng hay gia tăng kim ngạch xuất nhập khẩu mà còn đòi hỏi nguồn nhân lực đủ năng lực vận hành hệ thống sản xuất, thương mại và dịch vụ. Chuẩn bị tốt lực lượng lao động ngay từ hôm nay, gắn đào tạo với nhu cầu doanh nghiệp và định hướng phát triển từng khu vực cửa khẩu sẽ giúp Cao Bằng chuyển hóa lợi thế địa kinh tế thành giá trị thực chất, tạo thêm việc làm và động lực tăng trưởng bền vững.
