Cảnh báo này được GS.TS Lê Anh Vinh – Viện trưởng Viện Khoa học Giáo dục Việt Nam – nhấn mạnh tại buổi tập huấn “Di cư an toàn và phòng, chống mua bán người”, tổ chức ngày 3/2 tại Quảng Trị.
Buổi tập huấn nằm trong khuôn khổ hợp tác giữa Viện Khoa học Giáo dục Việt Nam và Tổ chức Di cư quốc tế (IOM), nhằm đưa nội dung di cư an toàn và phòng, chống mua bán người vào nhà trường. Mục tiêu là hỗ trợ giáo viên nâng cao năng lực bảo vệ học sinh trước những rủi ro xã hội ngày càng phức tạp, nhất là khi các em chuẩn bị bước vào giai đoạn tự lập.
Theo GS.TS Lê Anh Vinh, trong bối cảnh hội nhập quốc tế sâu rộng và sự phát triển mạnh mẽ của khoa học – công nghệ, di cư để học tập, làm việc là nhu cầu chính đáng.
Tuy nhiên, phía sau những ước mơ “đổi đời” là nhiều cạm bẫy tinh vi của tội phạm mua bán người và các hình thức di cư trái phép. Học sinh THPT – lứa tuổi khao khát khẳng định bản thân nhưng còn thiếu kinh nghiệm sống – trở thành nhóm đối tượng dễ bị nhắm tới.
Các chiêu thức lừa đảo ngày càng đa dạng, len lỏi qua Facebook, Zalo, TikTok với những lời mời gọi hấp dẫn như: du học giá rẻ, việc làm thu nhập cao hay mối quan hệ tình cảm trên mạng. Hệ lụy là nguy cơ bị bóc lột sức lao động, xâm hại tình dục, thậm chí vướng vào vòng lao lý xuyên biên giới.
Trước thực trạng này, GS.TS Lê Anh Vinh cho rằng, di cư an toàn và phòng, chống mua bán người là nội dung được Nhà nước đặc biệt quan tâm. Luật Phòng, chống mua bán người (sửa đổi) năm 2024 thể hiện rõ quyết tâm tăng cường bảo vệ con người, nhất là phụ nữ, trẻ em và thanh thiếu niên. Luật nhấn mạnh vai trò của giáo dục và nhà trường trong việc trang bị kiến thức pháp luật, kỹ năng tự bảo vệ và năng lực ra quyết định an toàn cho thế hệ trẻ.
Những nội dung này được lồng ghép vào các môn học có lợi thế như: Địa lý, Giáo dục Kinh tế và Pháp luật, đồng thời thông qua tập huấn để trang bị cho giáo viên hệ thống kiến thức, kỹ năng và công cụ sư phạm triển khai hiệu quả trong nhà trường.
Song song với tập huấn giáo viên, các chuyên gia nhấn mạnh, hoạt động truyền thông trực tiếp được tổ chức tại trường học theo hình thức đa dạng, phù hợp tâm lý học sinh. Thay vì tuyên truyền một chiều, chương trình sử dụng các hoạt động tương tác như “Rung chuông vàng”, trò chơi nhóm, đóng kịch tình huống, thi vẽ tranh nhằm giúp học sinh chủ động nhận diện rủi ro và cách xử lý an toàn.
Chương trình cũng xác định rõ vai trò của giáo viên và cán bộ công tác xã hội trong việc phát hiện sớm học sinh có nguy cơ cao, từ đó tư vấn, hỗ trợ kịp thời và kết nối nguồn lực cộng đồng.
GS.TS Lê Anh Vinh cho hay, thời gian qua, IOM đã triển khai thí điểm các hoạt động tại Trường THPT Lê Quý Đôn, Trung tâm GDNN – GDTX Bố Trạch và Trường Trung cấp Công nghệ – Du lịch số 10 thuộc tỉnh Quảng Trị. Các hoạt động thu hút sự tham gia tích cực của học sinh, góp phần giúp các em hiểu đúng về di cư an toàn và tránh xa những cạm bẫy trên không gian mạng.
