Thủ hiến Ontario Doug Ford cảnh báo Canada có thể cắt điện và hạn chế xuất khẩu các khoáng sản quan trọng sang Mỹ nếu Tổng thống Donald Trump tiếp tục leo thang cuộc chiến thương mại, động thái lập tức vấp phải phản ứng giận dữ từ nhà lãnh đạo Mỹ.
Cuộc khẩu chiến diễn ra chỉ vài giờ sau khi ông Trump tuyên bố mức thuế đối với ô tô, xe tải, phụ tùng ô tô và thép của Canada sẽ tăng lên 50% từ 1/1/2027.
Động thái này diễn ra sau khi các cuộc đàm phán thương mại đổ vỡ vào tuần trước và một mức thuế 50% riêng biệt có hiệu lực từ cuối tuần qua, áp lên khoảng 20 tỷ USD hàng hóa nhập khẩu từ Canada.
“Mọi phương án đều được đặt lên bàn. Tôi sẽ làm bất cứ điều gì cần thiết", ông Ford nói với AP hôm 23/8, đồng thời cho biết Canada có thể tăng giá điện hoặc hoàn toàn dừng xuất khẩu điện sang Mỹ.
“Chúng tôi cung cấp điện cho 1,5 triệu hộ gia đình và doanh nghiệp”, ông Ford nói, đồng thời cảnh báo nếu ông Trump tiếp tục tìm cách phá hủy ngành sản xuất của Canada, “ông ấy tốt hơn nên chuẩn bị sẵn một bộ pin”.
Ông Trump đáp trả trên Truth Social, bác bỏ những tuyên bố của ông Ford, đồng thời công kích cá nhân thủ hiến Ontario và cảnh báo các nhà lãnh đạo Canada phải “tuân theo".
Ông Trump khẳng định Mỹ “lớn hơn, giàu hơn và mạnh hơn rất nhiều”, đồng thời cho rằng Canada “không thể tồn tại” nếu không có nước láng giềng phía Nam.
Ông Ford cho rằng chính phủ liên bang Canada nên cân nhắc các biện pháp trả đũa mạnh dần, gồm hạn chế xuất khẩu dầu mỏ, potash và các khoáng sản chiến lược.
Thủ hiến Quebec Christine Fréchette, tỉnh bang cung cấp một lượng lớn thủy điện, cho biết hiện chưa theo đuổi cách tiếp cận của ông Ford nhưng cũng không loại trừ khả năng này khi Canada bước vào “một giai đoạn mới” của cuộc tranh chấp.
Canada là nhà cung cấp điện nước ngoài lớn nhất cho Mỹ, mặc dù mức độ phụ thuộc trên toàn nước Mỹ tương đối thấp.
Theo dữ liệu của Cơ quan Thông tin Năng lượng Mỹ, năm 2025, Mỹ nhập khẩu khoảng 24,5 tỷ kWh điện từ Canada, trong khi xuất khẩu khoảng 16 tỷ kWh điện sang nước này. Như vậy, mức phụ thuộc ròng vào điện của Canada chỉ khoảng 0,2% tổng lượng điện tiêu thụ của Mỹ.
Tuy nhiên, mức độ phụ thuộc này tập trung đáng kể ở các bang giáp biên như: New York, Michigan và Minnesota, nơi nguồn điện ổn định từ Canada có thể đặc biệt quan trọng trong những thời điểm nhu cầu sử dụng điện đạt đỉnh.
Trong khi đó, sự bùng nổ của AI đang tạo thêm áp lực lên các lưới điện khu vực, khi các công ty công nghệ chạy đua xây dựng những trung tâm dữ liệu hyperscale khổng lồ, tiêu thụ lượng điện rất lớn.
Tháng 7/2026, New York áp dụng lệnh tạm hoãn 1 năm đối với việc cấp các giấy phép môi trường thuộc thẩm quyền của bang cho những cơ sở quy mô lớn mới, trong khi xây dựng các quy định mới nhằm một phần bảo vệ sự ổn định của lưới điện và người trả tiền điện.
Ontario từng sử dụng đe dọa cắt giảm xuất khẩu điện như một biện pháp gây sức ép. Tháng 3/2025, ông Ford áp mức phụ phí 25% đối với điện xuất khẩu sang 3 bang của Mỹ, trước khi đình chỉ biện pháp này sau khi ông Trump đe dọa tăng gấp đôi thuế đối với thép và nhôm của Canada.
Thủ tướng Canada Carney cũng phản ứng trước lời đe dọa áp thuế mới nhất của ông Trump hôm 23/8, cáo buộc Mỹ tìm cách phá hủy ngành công nghiệp ô tô Canada thông qua những điều khoản đàm phán mà Canada cho là không thể chấp nhận.
Sau khi Canada rút khỏi các cuộc đàm phán vào cuối tuần trước, ông Carney nói Mỹ đã “đòi hỏi quá nhiều và đưa ra quá ít", đồng thời công bố các mức thuế trả đũa tương ứng, bắt đầu từ 8/9.
