Lấy người dân làm trung tâm của tiến trình chuyển đổi số
Năm 2024, Huế xếp thứ 2 toàn quốc về Chỉ số chuyển đổi số (DTI), khẳng định vị thế dẫn đầu sau khi trở thành thành phố trực thuộc Trung ương. Địa phương được đánh giá là một trong những địa phương tiên phong của cả nước trong ứng dụng khoa học - công nghệ và chuyển đổi số trong bối cảnh cuộc Cách mạng Công nghiệp lần 4 lan tỏa mạnh mẽ.
Với cách đi phù hợp, lấy người dân làm trung tâm của mọi chính sách chuyển đổi, người nghèo, người thu nhập thấp và các nhóm yếu thế... đã được hưởng lợi. Nhờ công tác truyền thông và công nghệ, người dân đã được hưởng lợi: Thủ tục hành chính được rút ngắn, chi phí đi lại giảm, khả năng tiếp cận dịch vụ công và chính sách an sinh xã hội được mở rộng, môi trường sống ngày càng an toàn và minh bạch.
Một trong những minh chứng rõ nét nhất cho hiệu quả của chuyển đổi số tại Huế là nền tảng Hue-S cùng Trung tâm Giám sát, điều hành đô thị thông minh (IOC) được ví như “trái tim” của đô thị thông minh. Hue-S tới nay đã cung cấp hơn 20 tiện ích đô thị thông minh với trên 1,3 triệu tài khoản người dùng.
Qua nền tảng này, người dân có thể phản ánh hiện trường, tiếp cận thông tin y tế, giáo dục, an sinh xã hội, theo dõi xử lý kiến nghị một cách minh bạch. Mỗi năm, hàng chục nghìn phản ánh được tiếp nhận và giải quyết, trong đó nhiều nội dung liên quan trực tiếp đến hạ tầng dân sinh, vệ sinh môi trường, an ninh trật tự tại các khu dân cư đông dân, khu vực còn khó khăn.
Việc tiếp cận dịch vụ công trực tuyến mức độ 3, 4 giúp người dân giảm đáng kể chi phí đi lại và thời gian chờ đợi. Thực tế cho thấy, hiện nay hơn 90% thủ tục hành chính đủ điều kiện tại Huế đã được cung cấp trực tuyến, tạo thuận lợi cho người dân ở vùng ven, vùng khó khăn tiếp cận các chính sách hỗ trợ xã hội, y tế, giáo dục.
Song song đó, Trung tâm IOC với hệ thống camera giám sát, cảm biến môi trường, dữ liệu dự báo và cảnh báo sớm thiên tai đã góp phần giảm thiểu rủi ro cho các hộ nghèo - nhóm dễ bị tổn thương nhất trước bão lũ, ngập úng, ô nhiễm môi trường. Chuyển đổi số vì thế không còn là khái niệm xa vời, mà hiện diện trong từng sinh hoạt thường nhật của người dân Huế.
Chuyển đổi số gắn với sinh kế và giảm nghèo bền vững
Trong giai đoạn phát triển mới, việc triển khai Nghị quyết số 57-NQ/TW của Bộ Chính trị về đột phá phát triển khoa học - công nghệ, đổi mới sáng tạo và chuyển đổi số quốc gia đã tạo thêm động lực mạnh mẽ cho địa phương. Huế đã cụ thể hóa bằng Chương trình hành động số 115-Ctr/TU, xác định rõ mục tiêu, lộ trình và giải pháp, hướng đến tăng trưởng kinh tế - xã hội, xóa đói giảm nghèo dựa trên phát triển khoa học - công nghệ và chuyển đổi số.
Đến năm 2025, Huế phấn đấu hoàn thành 100% tiêu chí về chính quyền số; trên 90% dịch vụ công đạt mức độ 4; kinh tế số chiếm 15-20% GRDP; toàn bộ cơ quan Nhà nước triển khai hạ tầng điện toán đám mây; số doanh nghiệp công nghệ số vượt mốc 300. Các mục tiêu này đều được đặt trong mối liên hệ chặt chẽ với việc cải thiện đời sống và sinh kế của người dân.
Thực tiễn cho thấy, chuyển đổi số đang mở ra nhiều cơ hội sinh kế mới. Nhiều sản phẩm nông nghiệp, thủ công mỹ nghệ, đặc sản địa phương từng bước được đưa lên sàn thương mại điện tử và các nền tảng số, giúp hộ sản xuất nhỏ mở rộng thị trường, nâng cao giá trị sản phẩm và tăng thu nhập.
Nâng cao hiệu quả, Huế đã triển khai hàng trăm tổ công nghệ số cộng đồng đến tận thôn, tổ dân phố, tập trung hỗ trợ người nghèo, người cao tuổi, lao động tự do tiếp cận điện thoại thông minh, dịch vụ công trực tuyến, thanh toán không dùng tiền mặt và các tiện ích số thiết yếu. Khi đời sống của người dân được nâng cao, cải thiện thu nhập, sinh kế đã góp phần trực tiếp vào mục tiêu giảm nghèo bền vững.
Ứng dụng “rà soát hộ nghèo” góp phần quản trị giảm nghèo hiệu quả
Một bước tiến quan trọng trong công tác giảm nghèo tại Huế là việc triển khai ứng dụng “Rà soát hộ nghèo” theo mô hình chính quyền địa phương hai cấp. Toàn bộ quy trình điều tra được số hóa, thay thế hoàn toàn phương pháp thủ công bằng phiếu giấy, bảo đảm minh bạch, chính xác và kịp thời.
Ứng dụng cho phép cập nhật dữ liệu theo thời gian thực, tích hợp định vị GPS và hình ảnh hiện trạng hộ gia đình nhằm xác thực đối tượng. Việc chuyển từ “ghi chép - tổng hợp” sang “dữ liệu hóa - kết nối - phân tích” đã giúp rút ngắn khoảng 50% thời gian điều tra, giảm áp lực cho cán bộ cơ sở, đồng thời hình thành cơ sở dữ liệu số “đúng, đủ, sạch, sống”, có khả năng liên thông với Cơ sở dữ liệu dân cư quốc gia. Hiệu quả của cách làm này được phản ánh rõ qua kết quả giảm nghèo trên địa bàn thành phố.
Nhờ đó, các chính sách giảm nghèo và an sinh xã hội được tham mưu, ban hành và triển khai kịp thời, hạn chế tối đa tình trạng bỏ sót hoặc trùng lặp đối tượng. Giai đoạn 2022-2025, tỷ lệ hộ nghèo trên địa bàn thành phố giảm bình quân 0,95%/năm, vượt chỉ tiêu được giao. Đến cuối năm 2024, tỷ lệ nghèo đa chiều của TP Huế chỉ còn 3,45%, trong đó hộ nghèo chiếm 1,4%, hộ cận nghèo 2,05% - mức thấp nhất trong nhiều năm qua.
Khoảng cách chênh lệch nghèo thông tin giữa khu vực thành thị và nông thôn, nhất là ở vùng đồng bào dân tộc thiểu số được thu hẹp. Việc chủ động rà soát, cập nhật dữ liệu theo chuẩn nghèo đa chiều hiện hành đã tạo nền tảng quan trọng để địa phương xây dựng chính sách phù hợp cho giai đoạn tiếp theo, bảo đảm tính liên tục và ổn định của công tác an sinh xã hội.
Theo định hướng của UBND thành phố, Huế phấn đấu giảm tỷ lệ hộ nghèo trung bình 0,3 -0,4% mỗi năm, đến năm 2030 cơ bản không còn hộ nghèo, có ít nhất 50% số xã nghèo thoát khỏi tình trạng nghèo đạt chuẩn nông thôn mới. Địa phương sẽ chú trọng phát triển dịch vụ xã hội cơ bản như giáo dục, y tế, nhà ở, nước sạch, thông tin và an sinh xã hội, bảo đảm mọi người dân đều được thụ hưởng công bằng.
