Bộ GD&ĐT: Chứng chỉ ngoại ngữ vẫn được sử dụng trong tuyển sinh đại học

Chiều 21/9, Bộ GD&ĐT tổ chức Tọa đàm lấy ý kiến về dự thảo Thông tư sửa đổi, bổ sung một số điều các thông tư quy định về xác định số lượng tuyển sinh, chương trình đào tạo, tuyển sinh và đào tạo cao đẳng ngành Giáo dục mầm non, đại học và sau đại học.

Tọa đàm tập trung lấy ý kiến đối với nội dung sửa đổi, bổ sung tại 4 Thông tư: Thông tư số 06/2026/TT-BGDĐT về Quy chế tuyển sinh các ngành đào tạo trình độ đại học và ngành Giáo dục Mầm non trình độ cao đẳng; Thông tư số 34/2026/TT-BGDĐT về việc xác định số lượng tuyển sinh đại học, thạc sĩ, tiến sĩ và số lượng tuyển sinh cao đẳng ngành Giáo dục Mầm non; Thông tư số 53/2026/TT-BGDĐT về Quy chế tuyển sinh và đào tạo sau đại học và Thông tư số 54/2026/TT-BGDĐT về chương trình đào tạo các trình độ của giáo dục đại học.

Các nội dung sửa đổi tập trung vào 4 nhóm vấn đề: tuyển sinh đại học; xác định số lượng tuyển sinh; tuyển sinh, đào tạo sau đại học; chương trình đào tạo.

Tinh gọn phương thức tuyển sinh

Phát biểu tại tọa đàm, ông Nguyễn Tiến Thảo - Vụ trưởng Vụ Giáo dục Đại học (Bộ GD&ĐT), cho biết việc sửa đổi các quy định được thực hiện trong bối cảnh giáo dục đại học có nhiều yêu cầu mới về hoàn thiện thể chế, quản trị, chất lượng đào tạo và phát triển nguồn nhân lực. Quá trình xây dựng chính sách cần được đẩy nhanh, kịp thời điều chỉnh những vấn đề phát sinh từ thực tiễn.

Theo ông Nguyễn Tiến Thảo, những điều chỉnh lần này không chỉ xử lý vấn đề kỹ thuật của văn bản, mà còn thể hiện sự chuyển đổi trong tư duy quản trị giáo dục đại học, từ quản lý nặng về thủ tục hành chính sang quản trị dựa trên chất lượng và dữ liệu.

Nguyên tắc xuyên suốt của các văn bản trên cũng như tất cả các văn bản là chất lượng phải được cải thiện và được nâng lên. Tiêu chuẩn của chất lượng trong bất kỳ trường hợp nào cũng không giảm, không hạ xuống mà chỉ có nâng lên.

Một nội dung nhận được nhiều sự quan tâm là đề xuất tinh gọn phương thức tuyển sinh. Theo dự thảo, năm 2027, mỗi ngành, chương trình đào tạo sử dụng tối đa 3 phương thức tuyển sinh và từ năm 2028 còn 1 phương thức; không tính xét tuyển thẳng và cử tuyển.

Làm rõ nội dung này, Vụ trưởng Vụ Giáo dục Đại học cho biết, việc hướng tới một phương thức tuyển sinh không đồng nghĩa Bộ GD&ĐT quy định một phương thức chung bắt buộc cho tất cả các trường. Cơ sở đào tạo vẫn thực hiện quyền tự chủ trong lựa chọn phương thức phù hợp với yêu cầu đầu vào của ngành, chương trình đào tạo.

Điều quan trọng là phương thức được lựa chọn phải đánh giá đúng năng lực cần thiết của người học và tạo cơ hội cạnh tranh công bằng giữa các thí sinh.

Chứng chỉ ngoại ngữ vẫn được sử dụng

Một nội dung khác được Vụ trưởng Vụ Giáo dục Đại học phân tích là đề xuất không cộng điểm đối với chứng chỉ ngoại ngữ và thành tích học sinh giỏi. Theo ông Nguyễn Tiến Thảo, dự thảo không loại bỏ chứng chỉ ngoại ngữ khỏi tuyển sinh và cũng không phủ nhận thành tích học sinh giỏi.

Chứng chỉ ngoại ngữ vẫn được sử dụng để quy đổi, thay thế điểm môn ngoại ngữ trong tổ hợp xét tuyển theo quy tắc công khai. Nếu ngoại ngữ là năng lực cần thiết đối với đầu vào của một chương trình đào tạo, cơ sở đào tạo có thể đưa yêu cầu ngoại ngữ vào tiêu chí tuyển sinh.

Thí sinh đoạt giải học sinh giỏi quốc gia, quốc tế vẫn được xét tuyển thẳng nếu đáp ứng điều kiện của quy chế. Xét tuyển thẳng cũng không tính vào giới hạn ba phương thức của mỗi ngành từ năm 2027.

Ông Nguyễn Tiến Thảo cho biết, đề xuất được đưa ra trên cơ sở phân tích dữ liệu tuyển sinh. Thực tế có trường hợp thí sinh đã sử dụng ngoại ngữ trong tổ hợp xét tuyển, sau đó tiếp tục được cộng thêm điểm từ chứng chỉ ngoại ngữ. Điều này có thể dẫn đến việc cùng một năng lực được ghi nhận nhiều lần và tạo chênh lệch trong cạnh tranh giữa các thí sinh.

Cùng với tuyển sinh, dự thảo cũng làm rõ nguồn tuyển, ngưỡng đầu vào và giảm thủ tục cho thí sinh. Khi chuyển sang quản trị dựa trên dữ liệu, những thông tin đã có trên hệ thống không nên yêu cầu người học khai báo hoặc nộp lại.

Việc kết nối, khai thác cơ sở dữ liệu chuyên ngành giáo dục đại học với các cơ sở dữ liệu quốc gia sẽ giúp giảm giấy tờ, thời gian và nguồn lực cho thí sinh và cơ sở đào tạo.

Đối với xác định số lượng tuyển sinh và đào tạo sau đại học, tinh thần của dự thảo là gắn quy mô tuyển sinh với năng lực đào tạo thực tế của cơ sở giáo dục đại học, tăng cường quản trị dựa trên năng lực và chất lượng đào tạo.

Cơ sở giáo dục đại học đề nghị bảo đảm tính linh hoạt

Thảo luận tại tọa đàm, đại diện các cơ sở giáo dục đại học cơ bản đồng tình với định hướng sửa đổi theo hướng tăng tính công bằng, minh bạch và kiểm soát chất lượng, đồng thời góp ý thêm một số nội dung để phù hợp hơn với thực tiễn triển khai.

Ông Vũ Văn Yêm - Phó Giám đốc Đại học Bách khoa Hà Nội đánh giá hướng tiếp cận công bằng và chất lượng của dự thảo là phù hợp. Theo ông, việc điều chỉnh cộng điểm chứng chỉ ngoại ngữ góp phần khắc phục những bất cập trong tuyển sinh thời gian qua.

Ông Yêm cho rằng, cần có lộ trình phù hợp, hài hòa giữa quản lý nhà nước và quyền tự chủ của cơ sở giáo dục đại học; đồng thời nghiên cứu chuẩn hóa các kỳ thi đánh giá năng lực, đánh giá tư duy.

Từ đặc thù đào tạo, đại diện Trường Đại học Kiến trúc Hà Nội đề nghị tính đến những ngành sử dụng môn năng khiếu, môn chính có trọng số riêng; đồng thời xem xét quy định liên quan đến giảng viên thỉnh giảng, chuyên gia thực tiễn trong các ngành nghệ thuật, kiến trúc và đào tạo định hướng ứng dụng.

Một số đại biểu đánh giá việc giảm số lượng phương thức tuyển sinh đối với từng ngành, chương trình đào tạo là hợp lý, góp phần hạn chế tình trạng sử dụng quá nhiều phương thức, qua đó kiểm soát tốt hơn chất lượng đầu vào và bảo đảm công bằng cho thí sinh.

Tuy nhiên, có ý kiến đề nghị từ năm 2028 nên duy trì ít nhất hai phương thức thay vì một phương thức, nhằm tăng tính linh hoạt, mở rộng cơ hội cho thí sinh và giúp các trường lựa chọn nguồn tuyển phù hợp.

Các đại biểu cũng ủng hộ việc mở rộng nguồn tuyển đối với người tốt nghiệp trung cấp, cao đẳng, cho rằng quy định này mở thêm cơ hội học tập cho người học; đồng thời đề nghị làm rõ việc tổ chức đào tạo, công nhận kết quả học tập để bảo đảm chất lượng.

Đại diện khối Quân đội và Bộ Công an đề nghị tiếp tục rà soát, hoàn thiện một số quy định về tuyển sinh, đào tạo sau đại học cho phù hợp với đặc thù lĩnh vực quốc phòng, an ninh. Một số đại biểu cũng trao đổi về chính sách đối với học sinh giỏi quốc gia, đội ngũ giảng viên và một số nội dung kỹ thuật trong tổ chức xét tuyển.

Ghi nhận các ý kiến trao đổi, ông Nguyễn Tiến Thảo cho hay, Ban soạn thảo sẽ tổng hợp, nghiên cứu, tiếp thu các ý kiến phù hợp; những vấn đề lớn về chính sách sẽ tiếp tục được báo cáo lãnh đạo Bộ xem xét.

Theo Vụ trưởng Vụ Giáo dục Đại học, dự thảo sẽ tiếp tục được rà soát kỹ cả về nội dung và kỹ thuật thể hiện, nhất là những quy định còn có cách hiểu khác nhau hoặc cần tính đến đặc thù của từng lĩnh vực đào tạo.