Tại thị trấn Sagada, thuộc vùng núi Cordillera ở miền Bắc đảo Luzon, Philippines, người dân tộc Igorot duy trì một tập tục độc đáo đã tồn tại hơn 2.000 năm: treo quan tài trên vách đá dựng đứng thay vì chôn cất dưới lòng đất.
Theo quan niệm của họ, việc đặt quan tài ở vị trí cao giúp linh hồn người đã khuất gần hơn với sự bất tử và tái sinh.
Để chuẩn bị cho nghi lễ, thi thể được đặt trong tư thế bào thai, tượng trưng cho sự trở về điểm khởi đầu và sẵn sàng cho hành trình mới. Quan tài thường được làm từ gỗ địa phương, do chính người già tự tay đục đẽo và khắc tên mình từ nhiều năm trước khi qua đời.
Khi đến lúc, những chiếc quan tài nhỏ, dài chưa đến một mét, được cố định bằng dây rừng, đinh và dây leo trên vách núi cheo leo.
Nghi thức tiễn biệt đầy tính cộng đồng
Hành trình đến Sagada vốn đã gian nan: mất khoảng 8 giờ lái xe từ thủ đô Manila qua những con đường hẹp và quanh co. Khi những vách núi hiện ra, hình ảnh các quan tài cũ kỹ bám trên đá khiến du khách không khỏi sững sờ.
Với người Igorot, đây là vùng đất linh thiêng. Họ tin rằng việc chôn dưới đất sẽ khiến thi thể bị nước, động vật và sự phân hủy tấn công, trong khi vách đá cao ráo, gần trời và gần tổ tiên hơn.
Tang lễ bắt đầu bằng sự tụ họp của gia đình và cộng đồng. Người ta tổ chức tiệc, mổ heo và gà – thường 3 con heo và 2 con gà dành cho bậc cao niên.
Thi thể được đặt ngồi trên chiếc ghế đặc biệt gọi là sangadil, hướng ra cửa như thể chuẩn bị bước ra lần cuối. Sau đó, thi thể được quấn chăn, buộc bằng dây mây và hun khói để làm chậm quá trình phân hủy, đồng thời giảm mùi.
Một nghi thức gây ấn tượng mạnh với khách ngoài là việc bẻ xương để cơ thể có thể co lại thành tư thế bào thai. Khi quan tài được đóng lại, những thanh niên khỏe mạnh sẽ leo lên vách núi bằng dây thừng, cố định quan tài trên cao.
Người đưa tiễn thường chạm vào quan tài để cầu may, thậm chí để chất dịch từ thi thể rơi xuống người mình, tin rằng đó là phúc lành. Bên cạnh một số quan tài còn treo cả ghế gỗ – dấu hiệu cá nhân, nhắc nhớ về cuộc đời đã từng hiện hữu.
Ý nghĩa tâm linh và sự khác biệt văn hóa
Theo lời một hướng dẫn viên địa phương, việc đặt thi thể trong tư thế bào thai giống như “trở về nơi khởi nguồn, trong bụng mẹ”, biểu tượng cho sự tái sinh. Tập tục này phản ánh quan niệm rằng cái chết không phải là sự kết thúc, mà là sự chuyển tiếp sang một hành trình khác.
Những nghi lễ ở Sagada gợi liên tưởng đến các phong tục khác trên thế giới: chôn cất trên cây ở Indonesia hay điệu múa với người chết ở Madagascar. Dù khác nhau về hình thức, tất cả đều chung một ý niệm: cái chết là sự vượt qua, không phải đoạn tuyệt.
Trong một thế giới hiện đại, nơi cái chết thường bị che giấu sau tường bệnh viện hay mộ đá bóng loáng, Sagada lại phơi bày nó một cách công khai, thiêng liêng và đầy ý nghĩa.
Những quan tài treo trên vách đá không chỉ là nơi an nghỉ của người đã khuất, mà còn là lời nhắc nhở cho người sống rằng có vô vàn cách để tôn vinh sự sống, ngay cả khi nó đã kết thúc.
