Quan tài gỗ rơi từ vách đá
Năm 1898, một quan tài gỗ được đục từ thân cây nguyên khối đã rơi xuống vách đá ven biển ở Bagicz, phía Tây Bắc Ba Lan. Bên trong là thi hài một phụ nữ cùng nhiều đồ tùy táng, khiến các nhà khảo cổ gọi bà là “Công chúa Bagicz”.
Điều đặc biệt là quan tài bằng gỗ hiếm khi tồn tại qua thời gian, nhưng môi trường ẩm ướt đã giúp bảo quản nó gần như nguyên vẹn.
Người phụ nữ này thuộc văn hóa Wielbark của người Goth. Bà được chôn cùng nhiều hiện vật: Da bò, ghim đồng, vòng cổ bằng hạt thủy tinh và hổ phách, cùng một đôi vòng tay bằng đồng. Một số báo cáo trước đó còn nhắc đến ghế gỗ và da gia súc, nhưng chúng không được bảo tồn.
Hành trình tìm lời giải
Từ thập niên 1980, các nhà khảo cổ đã phân tích đồ tùy táng, cho rằng bà sống trong khoảng năm 110-160 sau Công nguyên.
Tuy nhiên, gần 40 năm sau, nghiên cứu răng lại đưa ra kết quả khác biệt, đặt thời điểm sống của bà vào khoảng năm 113 trước Công nguyên đến 65 sau Công nguyên. Khoảng cách 100 năm giữa 2 kết quả khiến bí ẩn càng thêm khó giải.
Sau nhiều năm bỏ ngỏ, một nhóm nghiên cứu mới quyết định quay lại vụ việc. Họ áp dụng phương pháp niên đại vòng cây (dendrochronology) trên quan tài gỗ sồi. Kết quả cho thấy cây bị đốn hạ vào khoảng năm 120 sau Công nguyên, phù hợp với giả thuyết trước đó về thời điểm chôn cất muộn hơn.
Không dừng lại ở đó, nhóm nghiên cứu còn phân tích đồng vị ổn định trong xương, phát hiện người phụ nữ ăn nhiều thịt động vật và cá nước ngọt. Việc tiêu thụ cá có thể làm sai lệch kết quả định tuổi bằng carbon, khiến các phân tích trước đây cho ra niên đại sớm hơn thực tế.
Ngoài ra, họ còn dùng đồng vị strontium để xác định nguồn gốc, cho thấy bà có thể đến từ Scandinavia, thậm chí là đảo Öland.
Kết quả tổng hợp đã giải quyết dứt điểm bí ẩn kéo dài hơn 100 năm, chứng minh rằng người phụ nữ được chôn cất vào khoảng đầu thế kỷ II sau Công nguyên. Nghiên cứu này khẳng định tầm quan trọng của việc kết hợp nhiều phương pháp khoa học khi khảo sát di tích cổ.
