Gỡ khó cho đội ngũ
Với 14 giáo viên hợp đồng trong năm học mới, gồm 11 giáo viên tiểu học và 3 giáo viên THCS, Trường Phổ thông Dân tộc bán trú Tiểu học & THCS Trà Vân (xã Trà Vân, TP Đà Nẵng) xác định việc bồi dưỡng đội ngũ là một trong những nhiệm vụ quan trọng trước khi bước vào năm học.
Phần lớn giáo viên hợp đồng của nhà trường mới nhận nhiệm vụ do địa phương nhiều năm chưa tổ chức tuyển dụng viên chức. Vì vậy, bên cạnh các chương trình tập huấn do ngành tổ chức, nhà trường xây dựng thêm nội dung bồi dưỡng nội bộ phù hợp với đặc thù trường phổ thông dân tộc bán trú.
Ông Nguyễn Khắc Điệp - Hiệu trưởng Trường Phổ thông Dân tộc bán trú Tiểu học & THCS Trà Vân cho biết giáo viên mới được hướng dẫn các nội dung liên quan đến tổ chức hoạt động bán trú, quản lý học sinh, xây dựng kế hoạch giáo dục, sinh hoạt chuyên môn và xử lý những tình huống thường gặp trong quá trình giảng dạy.
Các tổ trưởng, tổ phó chuyên môn đảm nhận vai trò hướng dẫn, trao đổi kinh nghiệm với giáo viên. Trong thời gian chưa có học sinh để tổ chức tiết dạy minh họa trực tiếp, giáo viên được nghiên cứu bài giảng mẫu, phân tích phương pháp tổ chức hoạt động học tập và cùng thảo luận những nội dung cần điều chỉnh. Theo ông Điệp, việc bồi dưỡng được thiết kế sát với công việc giúp giáo viên, nhất là những người mới vào nghề, có sự chuẩn bị tốt hơn khi triển khai nhiệm vụ trong năm học.
Nội dung bồi dưỡng hè đang được nhiều nhà trường điều chỉnh theo hướng thiết thực hơn, bắt đầu từ việc rà soát đội ngũ, những khó khăn trong quá trình triển khai nhiệm vụ và các yêu cầu mới trong năm học. Thay vì chỉ tập trung vào việc cập nhật kiến thức chung, các chuyên đề được lựa chọn nhằm hỗ trợ giáo viên giải quyết những công việc cụ thể trong quá trình dạy học. Cùng với việc củng cố năng lực cho đội ngũ mới, các trường cũng tập trung vào những nội dung chuyên môn cần thống nhất trong toàn trường.
Trường Tiểu học Tiểu La (phường An Hải, TP Đà Nẵng) dành thời gian tổ chức sinh hoạt chuyên môn sâu theo từng nhóm môn học như Giáo dục thể chất, Mỹ thuật, Tiếng Anh và Hoạt động trải nghiệm. Đây là những môn học sẽ đổi sách theo bộ sách giáo khoa dùng chung thống nhất trong toàn quốc. Giáo viên xây dựng kế hoạch dạy học trước khi trao đổi theo tổ chuyên môn, từ đó cùng tháo gỡ những khó khăn trong quá trình thực hiện chương trình.
Một điểm đáng chú ý trong kế hoạch năm nay của trường Tiểu La là việc chú trọng bồi dưỡng nghiệp vụ hỗ trợ học sinh khuyết tật. Theo bà Lê Thị Thúy Nga - Hiệu trưởng nhà trường, qua nắm thông tin từ các lớp học “cầu nối” và giáo viên mầm non, số lượng trẻ vào lớp 1 có dấu hiệu tự kỷ hoặc gặp khó khăn về học tập có xu hướng gia tăng. Vì vậy, bên cạnh chuyển đổi số và dạy học STEM, giáo dục hòa nhập trở thành một trong những chuyên đề trọng tâm của kế hoạch bồi dưỡng hè.
Bà Lê Thị Thúy Nga cho biết, việc bồi dưỡng giáo viên dạy học sinh học hòa nhập sẽ được tổ chức cho toàn bộ hội đồng sư phạm để các thầy cô đều có kỹ năng nhận diện, hỗ trợ và xây dựng phương pháp dạy học phù hợp với học sinh có nhu cầu đặc biệt.
Chuẩn bị năng lực trước yêu cầu mới
Ở các điểm trường vùng cao, việc tiếp cận công nghệ còn gặp nhiều khó khăn nhưng không làm giảm nhu cầu học hỏi của giáo viên. Điểm trường Ông Thái, Ông Vành thuộc Trường Phổ thông Dân tộc bán trú Tiểu học Trà Leng 1 (xã Trà Leng, TP Đà Nẵng) cách trung tâm xã khoảng 15km. Mùa mưa, nhiều đoạn đường dốc, trơn trượt khiến việc đi lại của giáo viên gặp nhiều trở ngại.
Khi có lớp tập huấn ứng dụng AI do ông Lê Vũ, Giám đốc Trung tâm Tin học, Trường Đại học Sư phạm Kỹ thuật - Đại học Đà Nẵng trực tiếp hướng dẫn, cô Nguyễn Thị Thức cùng nhiều giáo viên đã thu xếp tham gia.
Cô Thức cho biết trước đây từng tìm hiểu AI qua các khóa học trực tuyến nhưng chủ yếu mới dừng ở việc giới thiệu công cụ. Qua chương trình tập huấn, giáo viên được hướng dẫn cách xây dựng câu lệnh, tạo học liệu và khai thác AI để hỗ trợ thiết kế bài giảng. Từ những kiến thức tiếp nhận được, cô Thức dự kiến sẽ xây dựng các phim hoạt hình ngắn theo nội dung bài học cùng các hoạt động tương tác giúp học sinh ghi nhớ và nắm bài sâu hơn.
Theo ông Lê Vũ, Giám đốc Trung tâm Tin học, Trường Đại học Sư phạm Kỹ thuật - Đại học Đà Nẵng, bồi dưỡng theo nhu cầu giúp giáo viên vùng khó được tiếp cận đúng những kỹ năng họ còn thiếu thay vì học dàn trải. Khi giáo viên biết ứng dụng AI và các công cụ số vào xây dựng học liệu, khoảng cách về điều kiện dạy học giữa vùng thuận lợi và vùng khó có thể từng bước được thu hẹp.
Dù cơ sở vật chất chưa đồng đều, giáo viên vẫn có thêm công cụ để thiết kế bài giảng trực quan, tạo học liệu phù hợp với học sinh địa phương và nâng cao chất lượng dạy học. Sau khóa học, đội ngũ giảng viên tiếp tục hỗ trợ, giải đáp những khó khăn phát sinh khi giáo viên áp dụng vào thực tế giảng dạy, giúp kiến thức được chuyển hóa thành các sản phẩm và hoạt động cụ thể trong lớp học.
Cùng với việc giúp giáo viên tiếp cận các công cụ mới, nội dung bồi dưỡng cũng đặt ra yêu cầu về cách sử dụng công nghệ phù hợp với môi trường giáo dục. Dạy học ở vùng biên giới, tại Trường Phổ thông Dân tộc nội trú Tiểu học & THCS La Dêê, với đặc thù học sinh là người dân tộc thiểu số, cô Hiên Thị Tế cho rằng AI sẽ hỗ trợ rất nhiều trong xây dựng nội dung dạy học trực quan.
Ngoài ra, có thể hỗ trợ giáo viên trong nhiều công việc như xây dựng giáo án, thiết kế học liệu, tạo câu hỏi kiểm tra, đánh giá học sinh và giảm thời gian xử lý một số công việc hành chính.
Trường THCS Nguyễn Lương Bằng (phường Liên Chiểu, TP Đà Nẵng) phối hợp với Hội Tâm lý Trị liệu Việt Nam khu vực miền Trung - Tây Nguyên triển khai mô hình chăm sóc sức khỏe tâm thần trong trường học. Giáo viên được trang bị kiến thức về sức khỏe tâm thần, nhận diện nguy cơ, phòng ngừa bắt nạt học đường và kỹ năng hỗ trợ học sinh.
Ông Huỳnh Duy Linh, Hiệu trưởng Trường THCS Nguyễn Lương Bằng, cho rằng giáo viên hiện nay không chỉ thực hiện nhiệm vụ truyền đạt kiến thức mà còn cần có kỹ năng nhận diện, lắng nghe và hỗ trợ học sinh trước những vấn đề liên quan đến tâm lý.
Những nội dung bồi dưỡng đa dạng cho thấy yêu cầu đối với giáo viên đang thay đổi. Ngoài năng lực chuyên môn, giáo viên cần được chuẩn bị thêm kỹ năng công nghệ, khả năng hỗ trợ học sinh và thích ứng với những mô hình tổ chức giáo dục mới.
Bà Lê Thị Thúy Nga, Hiệu trưởng Trường Tiểu học Tiểu La, cho biết nhà trường xác định bồi dưỡng chuyên môn phải xuất phát từ nhu cầu thực tế của giáo viên. Trước khi xây dựng kế hoạch bồi dưỡng chuyên môn, nhà trường khảo sát những khó khăn, vướng mắc trong quá trình dạy học, từ đó cùng các tổ chuyên môn phân tích, lựa chọn nội dung trao đổi phù hợp.
Cách làm này giúp hoạt động bồi dưỡng không dừng ở việc truyền đạt chung chung mà tập trung giải quyết những vấn đề giáo viên đang cần hỗ trợ, nâng cao hiệu quả tổ chức dạy học.
