Dùng “quyền lựa chọn” thay vì “mệnh lệnh”
Trẻ con không nghe lời, nhiều khi là vì cảm thấy bị kiểm soát. Thay vì nói “Nhanh thu dọn đồ chơi đi”, hãy hỏi: “Con muốn thu xếp bộ xếp hình trước hay xe hơi nhỏ trước?”. Cho trẻ lựa chọn có hạn, vừa giữ được giới hạn của bạn, vừa để trẻ cảm thấy mình có quyền quyết định.
Cách “lựa chọn giả” này trong tâm lý học gọi là “phương pháp lựa chọn có hạn”, có thể giảm thiểu sự đối kháng một cách hiệu quả.
Đồng cảm thay vì dạy bảo
Khi trẻ khóc lóc không chịu ngủ, đừng nói: “Con đừng làm ầm lên, phải đi ngủ ngay bây giờ”, mà hãy cúi xuống, nhìn vào mắt trẻ và nói: “Mẹ biết con vẫn muốn chơi, không nỡ đi ngủ phải không?”. Trước tiên là chấp nhận cảm xúc, sau đó mới giải thích lý lẽ. Trẻ cảm thấy mình được hiểu, sau khi cảm xúc dịu xuống, mới nghe lời bạn. Đồng cảm không phải là thỏa hiệp, mà là cầu nối để giao tiếp.
Dùng “hậu quả tự nhiên” thay vì “phạt”
Nếu trẻ không chịu mặc áo khoác khi ra ngoài trời lạnh, cha mẹ không cần ép buộc hay la mắng. Hãy để con ra ngoài cảm nhận cái lạnh một lần, lần sau sẽ chủ động mặc áo. Tất nhiên, điều kiện là hậu quả không gây nguy hiểm thật sự. Phương pháp hậu quả tự nhiên giúp trẻ học từ chính hành vi của mình, sâu sắc hơn bất kỳ lời răn dạy nào.
Dùng ngôn ngữ tích cực thay vì ra sức ngăn cản
Thay vì nói “Đừng chạy”, hãy nói “Chúng ta đi chậm thôi”; thay vì “Đừng ném đồ chơi”, hãy nói “Con nhớ nhẹ nhàng với đồ chơi nhé”.
Não bộ trẻ phản ứng với chữ “đừng” khá chậm, khi nghe “Đừng chạy”, trong đầu trẻ lại hiện lên hình ảnh đang chạy. Trái lại, ngôn ngữ tích cực trực tiếp chỉ ra cho trẻ biết nên làm gì, thực hiện sẽ hiệu quả hơn.
Dùng “sức mạnh trò chơi” để hóa giải xung đột
Trẻ không chịu đánh răng, hãy thử gợi ý: “Mẹ con mình thi xem ai đánh răng ra được nhiều bọt nhất nhé!”. Trẻ không chịu dọn đồ chơi, hãy biến giỏ đồ chơi thành “bãi đỗ xe”, nói “Xe nhỏ phải về nhà thôi”. Trò chơi là ngôn ngữ của trẻ, dùng cách chơi để giải quyết vấn đề sẽ hiệu quả hơn nhiều.
Dùng “góc bình tĩnh” thay vì “quay mặt vào tường suy nghĩ”
Khi trẻ mất kiểm soát cảm xúc, đừng nhốt chúng trong phòng để phạt, mà hãy lập một “góc bình tĩnh” - đặt những cuốn sách tranh yêu thích, gối ôm, và nói với trẻ: “Con cần ngồi yên ở đây một lúc, khi cảm xúc ổn định rồi chúng ta sẽ nói chuyện.”
Đây không phải là hình phạt, mà là cách dạy trẻ quản lý cảm xúc. Khi bố mẹ cảm thấy bực bội, cũng có thể vào góc bình tĩnh để làm gương cho con.
Giáo dục không phải là chinh phục, mà là hướng dẫn. Đánh mắng có thể có được sự nghe lời tạm thời, nhưng sẽ đánh mất trái tim của trẻ. Giáo dục thực sự hiệu quả là giúp trẻ học cách tự giác trong sự tôn trọng, học cách hợp tác trong sự thấu hiểu. Bắt đầu từ hôm nay, thử áp dụng 6 chiêu này, bạn sẽ thấy đứa trẻ “khó bảo” thực ra luôn chờ bạn yêu thương cách đúng.