4D-BONDE: Hành trình lấy lại những chuyển động đã mất

Sáng kiến mang đến giải pháp hỗ trợ vận động hiệu quả, giúp người khuyết tật tìm lại sự tự chủ, tự tin và hy vọng trong cuộc sống.

Ý tưởng bắt nguồn từ sự thấu cảm

Việc cầm chiếc muỗng, viết vài dòng chữ hay tự chăm sóc bản thân mỗi ngày - những hành động tưởng chừng giản đơn nhưng lại trở thành thử thách đối với người khuyết tật chi trên. Chính từ những trăn trở về thực tế này, nhóm sinh viên Khóa 50 của UEH cùng các cộng sự đã khởi xướng “Dự án Bộ khớp đa năng hỗ trợ vận động cho người khuyết tật” (4D-BONDE).

Không bắt đầu từ những nghiên cứu mang tính học thuật phức tạp, dự án hình thành từ câu hỏi giản dị: Làm thế nào để người khuyết tật có thể tự đánh răng, viết nên nét chữ của chính mình hay ăn bữa cơm trọn vẹn mà không cần phụ thuộc vào người khác? Từ câu hỏi ấy, nhóm sinh viên bắt đầu hành trình tìm hiểu sâu về nhu cầu thực tế của người khuyết tật chi trên thông qua quan sát, trò chuyện trực tiếp và lắng nghe những khó khăn trong sinh hoạt thường ngày của họ.

Trần Gia Khang - một thành viên của nhóm chia sẻ rằng qua quá trình tiếp xúc, nhóm nhận ra người khuyết tật không chỉ cần một thiết bị hỗ trợ vận động đơn thuần, mà quan trọng hơn là cảm giác được làm chủ cuộc sống. Chính sự thấu hiểu ấy đã trở thành nền tảng cho ý tưởng phát triển “Bộ khớp đa năng - Versatile Joint System”, một giải pháp mang tính nhân văn được xây dựng theo triết lý kỹ thuật lấy con người làm trung tâm.

Sự ra đời của 4D-BONDE là minh chứng cho việc sáng tạo không chỉ bắt nguồn từ tri thức mà còn từ lòng trắc ẩn. Nhóm sinh viên hướng đến tạo ra sản phẩm không chỉ hữu ích, dễ sử dụng mà còn vững chắc để thay thế những chuyển động đã mất, giúp người khuyết tật phục hồi khả năng vận động trong đời sống thường nhật.

Trong giai đoạn đầu, dự án có cơ hội tham gia cuộc thi Accessibility Design Competition do Đại học RMIT tổ chức. Đây là bước ngoặt quan trọng giúp nhóm định hình những ý tưởng sơ khai về bộ khớp đa năng dành cho người khuyết tật. Dù khi đó dự án mới chỉ ở giai đoạn khởi đầu, nhóm vẫn xuất sắc giành giải Á quân chung cuộc.

Thành tích này không chỉ là sự ghi nhận cho ý tưởng sáng tạo mà còn tạo động lực để nhóm tiếp tục hoàn thiện sản phẩm. Sau đó, dự án tiếp tục được phát triển dựa trên phản hồi từ cộng đồng người khuyết tật. Nhờ quá trình cải tiến liên tục, 4D-BONDE đã giành giải Quán quân tại cuộc thi HUTECH Startup Wings và đạt thành tích cao tại cuộc thi Sáng tạo thiết bị công nghệ cho người khuyết tật do Thành Đoàn TPHCM tổ chức.

Từ những bản phác thảo ban đầu, nhóm sinh viên tiến hành đo đạc, thử nghiệm trực tiếp với người dùng thật. Mỗi góp ý về thao tác sử dụng hay cảm giác khi vận hành đều được ghi nhận để điều chỉnh thiết kế, đảm bảo sản phẩm mang lại sự thoải mái và hiệu quả tối ưu.

“Bộ khớp đa năng” được cấu thành từ hai bộ phận chính. Thứ nhất là socket - điểm kết nối trực tiếp với phần tay cụt, có trọng lượng nhẹ nhưng chắc chắn, được thiết kế có thể tùy chỉnh để ôm sát cơ thể, giúp người dùng cảm thấy an toàn khi sử dụng lâu dài. Thứ hai là khớp chức năng thay thế, được thiết kế theo dạng lắp ghép linh hoạt, cho phép người dùng thay đổi tùy theo nhu cầu sinh hoạt như cầm muỗng, viết chữ, đánh răng hay gõ phím.

Không chạy theo xu hướng thiết kế cánh tay giả phức tạp và đắt đỏ, nhóm sinh viên lựa chọn hướng đi thực tế: Tạo ra một thiết bị đơn giản, bền chắc, linh hoạt và dễ tháo lắp để bất kỳ ai cũng có thể tự sử dụng. Chính tư duy này giúp sản phẩm trở nên dễ tiếp cận hơn, giảm gánh nặng chi phí và đảm bảo hiệu quả hỗ trợ cho người khuyết tật.

Từ phòng học đến cộng đồng

Hành trình của 4D-BONDE không dừng lại ở phòng thí nghiệm hay các cuộc thi khởi nghiệp, mà tiếp tục được thử thách trong thực tiễn. Lê Mạnh Khang - thành viên khác của nhóm chia sẻ, bước ngoặt lớn của dự án diễn ra khi họ có cơ hội đồng hành cùng người khuyết tật tại Bệnh viện Phong Bến Sắn (TPHCM).

Tại đây, nhóm sinh viên trực tiếp đo kích thước tay cho các bệnh nhân phong đã khỏi bệnh nhưng vẫn chịu di chứng mất chi. Từng bộ socket được thiết kế riêng để phù hợp với thể trạng mỗi người. Không chỉ trao tặng thiết bị, nhóm còn dành thời gian hướng dẫn sử dụng, lắng nghe phản hồi và điều chỉnh sản phẩm ngay tại chỗ.

Nhóm cũng phối hợp với các đơn vị, tổ chức khác, trao tặng hơn 70 bộ khớp đa năng cho các bệnh nhân tại bệnh viện. Những hoạt động này không chỉ mang ý nghĩa hỗ trợ vật chất mà còn tạo nên sự kết nối nhân văn sâu sắc giữa người làm dự án và cộng đồng.

Khoảnh khắc xúc động nhất đối với nhóm là khi một bệnh nhân lần đầu tiên sau nhiều năm có thể tự mình nâng muỗng cơm, mỉm cười vì được “tự tay” thực hiện những việc nhỏ trong cuộc sống. Đó không chỉ là thành quả của một thiết bị công nghệ, mà còn là minh chứng cho giá trị tinh thần mà dự án mang lại - sự tự tin, hy vọng và niềm tin vào khả năng tự lập.

Hành trình trao tặng sau đó được mở rộng đến nhiều địa phương khác. Gần 100 người khuyết tật chi trên và hơn 20 bệnh nhân phong đã nhận được thiết bị hỗ trợ. Dù con số chưa lớn, nhưng mỗi lần trao tặng đều mang ý nghĩa đặc biệt, giúp người khuyết tật tiến gần hơn đến cuộc sống độc lập và hòa nhập xã hội.

Cùng với hoạt động cộng đồng, nhóm sinh viên tiếp tục hoàn thiện dự án và giới thiệu tại nhiều cuộc thi khởi nghiệp. Trong tương lai, nhóm dự định mở rộng mạng lưới hợp tác với các bệnh viện và quỹ thiện nguyện, tối ưu quy trình sản xuất để giảm chi phí và nghiên cứu thêm các bộ phận chức năng mới nhằm đáp ứng đa dạng nhu cầu sinh hoạt.

Mục tiêu dài hạn của 4D-BONDE không chỉ dừng lại ở việc trao tặng thiết bị mà còn hướng đến xây dựng mô hình doanh nghiệp xã hội, nơi mỗi sản phẩm được tạo ra đều góp phần giúp người khuyết tật tìm lại sự tự tin và quyền tự chủ.