Việt Nam - Nhật Bản ký Hiệp định về phát triển Trường Đại học Việt Nhật

Ngày 9/11, tại Tokyo (Nhật Bản), Thứ trưởng Bộ GD&ĐT Phạm Quang Hưng thay mặt Chính phủ ký Hiệp định giữa Chính phủ Việt Nam và Chính phủ Nhật Bản về phát triển Trường Đại học Việt Nhật.

Hoạt động diễn ra trong khuôn khổ chuyến thăm của Tổng Bí thư, Chủ tịch nước Tô Lâm, Phu nhân và Đoàn đại biểu cấp cao Việt Nam tới Nhật Bản.

Tạo cơ sở thúc đẩy phát triển Trường Đại học Việt Nhật

Theo Hiệp định, hai Chính phủ hợp tác xây dựng Trường Đại học Việt Nhật trở thành cơ sở giáo dục đại học và nghiên cứu khoa học xuất sắc, đổi mới sáng tạo, hướng tới tự chủ toàn diện, được quốc tế công nhận về kiểm định, xếp hạng và trở thành trường đại học hàng đầu trong phát triển nguồn nhân lực tại Việt Nam và khu vực châu Á.

Phía Việt Nam sẽ bố trí quỹ đất 75 ha thuộc Khu Công nghệ cao Hòa Lạc và Khu dự án Đại học Quốc gia Hà Nội, cùng cơ sở vật chất, trang thiết bị để xây dựng cơ sở của Trường tại Hòa Lạc. Quỹ đất được bố trí theo lộ trình phát triển từng giai đoạn. Trường được hỗ trợ tài chính thông qua cơ chế tài chính đặc thù, phù hợp quy định về ngân sách nhà nước và khả năng cân đối ngân sách từng thời kỳ.

Phía Nhật Bản hợp tác xây dựng cơ sở vật chất cho Trường, trong đó có nguồn vốn ODA theo đề xuất của Việt Nam. Thông qua hỗ trợ kỹ thuật hoặc viện trợ không hoàn lại, Cơ quan Hợp tác Quốc tế Nhật Bản (JICA) sẽ phái cử chuyên gia, nhà nghiên cứu, giảng viên; hỗ trợ đào tạo, bồi dưỡng đội ngũ của Trường và tạo điều kiện cho sinh viên thực tập tại Nhật Bản.

Đáng chú ý, phía Nhật Bản hỗ trợ thành lập và vận hành một liên minh (VJU Consortium) gồm các trường đại học, viện nghiên cứu, tổ chức học thuật, doanh nghiệp và các tổ chức khác của Nhật Bản, nhằm hợp tác với Trường trong đào tạo, nghiên cứu và chuyển giao công nghệ.

Hiệp định xác lập Trường là cơ sở giáo dục đại học công lập, chịu sự quản lý nhà nước về giáo dục của Bộ GD&ĐT, được tự chủ gắn với tự chịu trách nhiệm và giải trình. Hội đồng trường gồm 20 thành viên, mỗi bên tiến cử 10 thành viên. Ban Giám hiệu có hai Hiệu trưởng mang quốc tịch Việt Nam và Nhật Bản.

Để chuẩn bị ký kết, Bộ GD&ĐT thành lập Tổ công tác phía Việt Nam do Cục trưởng Cục Hợp tác quốc tế Nguyễn Thu Thủy làm Tổ trưởng. Từ đầu năm 2026, Tổ công tác đã tổ chức nhiều vòng đàm phán với Bộ Ngoại giao Nhật Bản, phối hợp hoàn thiện nội dung và thủ tục liên quan.

Hợp tác giáo dục, đào tạo và phát triển nguồn nhân lực trên nhiều lĩnh vực

Hợp tác giáo dục Việt Nam - Nhật Bản được triển khai trên nhiều lĩnh vực, với 6 văn bản hợp tác đang còn hiệu lực, từ giảng dạy tiếng Nhật, học bổng, đào tạo nguồn nhân lực đến phát triển nhân lực bán dẫn.

Nhật Bản là điểm đến của đông đảo người học Việt Nam, với hơn 40.000 du học sinh. Dự án học bổng phát triển nguồn nhân lực Việt Nam - Nhật Bản (JDS) triển khai thường niên từ năm 2000. Đến hết năm 2025, đã có gần 900 người Việt Nam nhận học bổng thạc sĩ, tiến sĩ. Giai đoạn năm tài khóa 2026-2028, Chính phủ Nhật Bản dự kiến viện trợ không hoàn lại khoảng 1,69 tỷ Yên Nhật để đào tạo 25 thạc sĩ và 4 tiến sĩ mỗi kỳ tuyển sinh.

Theo Chương trình giáo dục phổ thông môn Tiếng Nhật - Ngoại ngữ 1 ban hành năm 2021, học sinh cả nước được lựa chọn học tiếng Nhật từ lớp 3. Kỳ thi Olympic quốc gia tiếng Nhật được tổ chức từ năm 2024. Ở bậc đại học, trên 70 cơ sở giáo dục đại học có giảng dạy tiếng Nhật với gần 48.000 người học.

Trong lĩnh vực công nghệ, tháng 4/2025, Bộ GD&ĐT và Bộ Giáo dục, Văn hóa, Thể thao, Khoa học và Công nghệ Nhật Bản (MEXT) ký Thỏa thuận hợp tác phát triển nguồn nhân lực bán dẫn. Phía Nhật Bản hỗ trợ tài chính cho nghiên cứu sinh Việt Nam đáp ứng điều kiện của Chương trình NEXUS Japan - Viet Nam “Semiconductors”, không bao gồm học phí; tổng số nghiên cứu sinh dự kiến được hỗ trợ trong giai đoạn 2025-2029 là 60 người.

Bộ GD&ĐT hỗ trợ quảng bá chương trình đến các cơ sở giáo dục đại học. Đại học Bách khoa Hà Nội đã phối hợp với Viện Hàn - ghép nối Đại học Osaka và doanh nghiệp Nhật Bản thành lập Trung tâm Công nghệ hàn thứ tư trên thế giới và duy nhất tại ASEAN.

Tiếng Việt cũng được quảng bá tại Nhật Bản. Ngày 15/8/2026, Trường Đại học Sư phạm Hà Nội phối hợp với Hiệp hội Xúc tiến Hợp tác Kinh tế Việt Nam - Nhật Bản tổ chức kỳ thi đánh giá năng lực tiếng Việt dành cho người nước ngoài trên máy tính tại Tổng Lãnh sự quán Việt Nam tại Osaka.

Bên cạnh đó, hai bên còn triển khai nhiều hoạt động hợp tác khác: Hội nghị Hiệu trưởng các trường đại học Việt Nam - Nhật Bản lần thứ tư được tổ chức tại Osaka tháng 10/2026; Các dự án ODA, chương trình đào tạo của JICA tại Đại học Cần Thơ, Trường Đại học Xây dựng Hà Nội, Trường Đại học Ngoại thương; Học bổng tập huấn ngắn hạn cho cán bộ quản lý giáo dục, giảng viên…

Việc ký kết Hiệp định tạo cơ sở để hai Chính phủ tiếp tục thúc đẩy phát triển Trường Đại học Việt Nhật, tăng cường kết nối giữa các cơ sở giáo dục, viện nghiên cứu và doanh nghiệp hai nước.