Khắc phục hạn chế của phương pháp truyền thống
Theo cô Lê Thị Thanh Huyền, giáo viên Trường Tiểu học Châu Sơn (Hà Nội), phương pháp dạy tiếng Anh truyền thống còn bộc lộ nhiều hạn chế.
Thứ nhất là tập trung quá nhiều vào việc học ngữ pháp và từ vựng, đặc biệt là qua việc nhắm mục tiêu các bài tập và bài kiểm tra. Điều này có thể làm cho quá trình học trở nên nhàm chán và hạn chế khả năng sử dụng tiếng Anh trong các tình huống thực tế.
Thứ hai là tập trung vào việc nghe và lặp lại những cấu trúc câu và từ vựng mẫu. Điều này có thể khiến học sinh thiếu kỹ năng giao tiếp thực tế và khả năng sử dụng tiếng Anh trong các tình huống thực tế.
Thứ ba là dựa trên việc giảng dạy qua các bài giảng và sách giáo trình. Điều này có thể làm cho quá trình học trở nên nhàm chán và thiếu sự kích thích, đặc biệt đối với học sinh cấp tiểu học.
Thứ tư là không tạo ra mối liên kết giữa tiếng Anh và các lĩnh vực khác, như khoa học, công nghệ, nghệ thuật,... Điều này làm cho quá trình học trở nên cách tân và không đáp ứng được nhu cầu của thế giới hiện đại.
Thứ năm, phương pháp truyền thống thường yêu cầu học sinh tuân thủ các bài tập và quy tắc được định sẵn. Điều này có thể hạn chế khả năng sáng tạo và tự phát triển của học sinh trong việc sử dụng tiếng Anh.
Để khắc phục các hạn chế này, theo cô Huyền, phương pháp giảng dạy tiếng Anh cần thay đổi và tích hợp các phương pháp và nguyên tắc mới, như kết hợp STEAM, tạo ra môi trường học tập tương tác và thực tế, khuyến khích sự sáng tạo và khám phá, và tạo liên kết giữa tiếng Anh và các lĩnh vực khác.
Việc kết hợp STEAM tạo điều kiện để học sinh khám phá tiềm năng cá nhân, mạnh dạn đặt câu hỏi, tìm hiểu, sáng tạo và tự phát triển năng lực của bản thân.
Đặc biệt, trong bối cảnh thế giới hiện đại và kỷ nguyên số, học sinh cần được hình thành năng lực giải quyết vấn đề, tư duy sáng tạo, kỹ năng hợp tác và khả năng vận dụng kiến thức vào thực tiễn. Đây đều là những năng lực mà mô hình giáo dục STEAM có thể phát huy hiệu quả.
Theo cô Huyền, tích hợp STEAM còn giúp học sinh nhìn thấy mối liên hệ giữa tiếng Anh với các lĩnh vực khoa học, công nghệ, kỹ thuật và nghệ thuật, qua đó hiểu rõ hơn ý nghĩa, giá trị ứng dụng của ngoại ngữ trong cuộc sống. Đồng thời, phương pháp này góp phần nuôi dưỡng tư duy sáng tạo và phản biện thông qua việc khuyến khích học sinh đặt câu hỏi, đưa ra giả thuyết, tìm hiểu, đánh giá và hoàn thiện sản phẩm học tập.
Thiết kế bài học STEM theo hướng mở để phát triển tư duy sáng tạo
Ở góc độ giảng dạy môn Toán, cô Nguyễn Kiều Hạnh, giáo viên Trường Tiểu học thị trấn Hạ Hòa (Phú Thọ) cho rằng, trong bối cảnh xã hội hiện đại và cuộc Cách mạng công nghiệp 4.0, nhu cầu về nguồn nhân lực chất lượng cao ngày càng lớn. Điều quyết định không chỉ là kiến thức chuyên môn mà còn là năng lực sáng tạo, tư duy đổi mới và khả năng giải quyết vấn đề.
Theo cô Hạnh, giáo dục STEM ra đời đã góp phần thu hẹp khoảng cách giữa lý thuyết và thực tiễn, tạo điều kiện để học sinh vận dụng kiến thức vào giải quyết các vấn đề trong cuộc sống.
Bên cạnh đó, việc ứng dụng công nghệ thông tin trong giáo dục hiện nay không chỉ là xu thế mà còn là yêu cầu được đặt ra trong các chính sách của Bộ GD&ĐT.
Chia sẻ thực tế triển khai, cô Nguyễn Kiều Hạnh cho biết, trong năm học 2023-2024, huyện Hạ Hòa (Phú Thọ) thí điểm giáo dục STEM tại 6 trường tiểu học, trong đó có Trường Tiểu học thị trấn Hạ Hòa.
Qua quá trình vận dụng STEM trong giảng dạy môn Toán lớp 4 và lớp 5, cô Nguyễn Kiều Hạnh nhận thấy học sinh không chỉ nắm chắc kiến thức Toán học mà còn phát triển rõ rệt nhiều phẩm chất và năng lực, đặc biệt là tư duy sáng tạo, khả năng hợp tác và giải quyết vấn đề.
Từ thực tiễn giảng dạy, cô Hạnh đề xuất để phát huy tối đa tính sáng tạo của học sinh, các bài học STEM ở môn Toán lớp 4 và lớp 5 cần được thiết kế theo hướng mở.
Theo đó, giáo viên không nên là người đưa sẵn tình huống thực tiễn cần giải quyết mà nên tạo điều kiện để học sinh chủ động vận dụng kiến thức nền của bài học, tự lựa chọn vấn đề, xây dựng ý tưởng và sáng tạo các sản phẩm ứng dụng.
Cách tiếp cận này không chỉ mở rộng phạm vi sản phẩm học tập mà còn giúp học sinh phát triển tư duy độc lập, năng lực sáng tạo và khả năng vận dụng kiến thức vào thực tiễn một cách hiệu quả.
