Pháp luật gần dân, sát đời sống
Việc đưa pháp luật về tận thôn, bản đang từng bước giúp đồng bào dân tộc thiểu số xã Sín Thầu (tỉnh Điện Biên) nâng cao ý thức chấp hành pháp luật, góp phần giữ vững kỷ cương, trật tự xã hội và ổn định đời sống nơi vùng biên giới.
Xã Sín Thầu là địa bàn biên giới đặc biệt khó khăn của tỉnh Điện Biên, địa hình chủ yếu là núi cao, hiểm trở, giao thông đi lại còn nhiều cách trở. Dân cư sinh sống phân tán tại các thôn, bản vùng cao; đồng bào các dân tộc Hà Nhì, Mông, Dao chiếm tỷ lệ lớn. Đời sống kinh tế còn nhiều khó khăn, trình độ dân trí không đồng đều đã khiến công tác phổ biến, giáo dục pháp luật từng gặp không ít thách thức.
Thực tế cho thấy, nếu pháp luật chỉ dừng lại ở các văn bản hay những buổi tuyên truyền tập trung tại trung tâm xã thì rất khó đến được với từng hộ dân. Nhận thức rõ điều này, xã Sín Thầu đã lựa chọn cách làm phù hợp với điều kiện thực tiễn, đưa pháp luật về tận thôn, bản – nơi gắn bó trực tiếp với đời sống sinh hoạt của đồng bào dân tộc thiểu số.
Theo đó, các buổi tuyên truyền pháp luật được tổ chức ngay tại nhà văn hóa thôn, bản, sân sinh hoạt cộng đồng hoặc lồng ghép trong các cuộc họp dân định kỳ. Nội dung tuyên truyền không dàn trải mà tập trung vào những quy định liên quan thiết thực đến đời sống hằng ngày của người dân như quản lý, sử dụng đất đai; hôn nhân và gia đình; đăng ký khai sinh, khai tử; bảo vệ rừng; phòng chống tội phạm, tệ nạn xã hội và giữ gìn an ninh biên giới.
Khi pháp luật trở nên gần gũi từ sinh hoạt thôn bản
Cách thức tuyên truyền pháp luật ở xã Sín Thầu được đổi mới theo hướng gần dân, sát thực tiễn. Thay vì đọc nguyên văn các điều luật khô cứng, cán bộ tuyên truyền sử dụng những ví dụ cụ thể, những tình huống xảy ra ngay trong đời sống thôn bản để phân tích, giải thích. Nhờ đó, pháp luật được “giải mã” bằng ngôn ngữ đời thường, giúp người dân dễ hiểu, dễ nhớ và dễ thực hiện.
Ở những thôn, bản có đông đồng bào dân tộc thiểu số, nội dung pháp luật còn được truyền tải bằng tiếng dân tộc. Việc sử dụng ngôn ngữ quen thuộc đã góp phần xóa bỏ rào cản, giúp pháp luật không còn là khái niệm xa lạ. Nhiều người dân chia sẻ, nhờ được giải thích cặn kẽ, họ hiểu rõ hơn quyền và nghĩa vụ của mình, từ đó chủ động chấp hành pháp luật trong đời sống hằng ngày.
Song song với tuyên truyền trực tiếp, các kênh thông tin cơ sở tiếp tục phát huy hiệu quả. Hệ thống loa truyền thanh được duy trì đều đặn, chuyển tải những nội dung pháp luật ngắn gọn, dễ hiểu, phù hợp với điều kiện sinh hoạt của người dân vùng cao. Những bản tin pháp luật phát vào thời điểm người dân có mặt ở nhà đã góp phần hình thành thói quen tiếp cận thông tin pháp luật trong cộng đồng.
Cùng với đó, vai trò của già làng, trưởng bản, người có uy tín trong cộng đồng được phát huy rõ nét. Với sự am hiểu phong tục, tập quán và được người dân tin tưởng, họ trở thành “cầu nối” quan trọng đưa pháp luật đến với từng hộ gia đình. Những lời vận động giản dị, gần gũi từ người quen đã tạo sức lan tỏa mạnh mẽ, góp phần đưa pháp luật thấm sâu vào đời sống thôn bản.
Nâng cao ý thức chấp hành, giữ vững bình yên từ cơ sở
Qua quá trình đưa pháp luật về thôn, bản, nhận thức và ý thức chấp hành pháp luật của đồng bào dân tộc thiểu số xã Sín Thầu đã có những chuyển biến tích cực. Người dân chủ động hơn trong thực hiện các thủ tục hành chính, đăng ký hộ tịch theo quy định; hạn chế tình trạng vi phạm pháp luật do thiếu hiểu biết.
Các tranh chấp nhỏ trong cộng đồng được giải quyết ngay từ cơ sở thông qua hoạt động hòa giải ở thôn, bản. Nhiều mâu thuẫn được tháo gỡ kịp thời, không để phát sinh điểm nóng, góp phần giữ gìn đoàn kết nội bộ và ổn định tình hình an ninh trật tự tại địa phương.
Tinh thần tự quản trong cộng đồng ngày càng được củng cố. Nhiều thôn, bản đã xây dựng và thực hiện hiệu quả các quy ước, hương ước phù hợp với quy định của pháp luật và phong tục địa phương. Khi các quy định được thống nhất từ cộng đồng, việc chấp hành pháp luật trở nên tự giác và bền vững hơn.
Việc đưa pháp luật về thôn, bản cũng góp phần nâng cao hiệu quả công tác giữ gìn an ninh trật tự, bảo vệ rừng và bảo vệ đường biên, mốc giới quốc gia. Người dân tích cực phối hợp với chính quyền và lực lượng chức năng trong phòng, chống tội phạm, phát hiện và ngăn chặn các hành vi vi phạm pháp luật ngay từ cơ sở.
Ông Nguyễn Văn Thắng, Chủ tịch UBND xã Sín Thầu, cho biết: “Đưa pháp luật về tận thôn, bản là cách làm phù hợp với điều kiện thực tế của địa phương. Khi người dân hiểu luật, tin luật và tự giác làm theo pháp luật thì trật tự, kỷ cương được giữ vững, đời sống thôn bản ổn định hơn, tạo nền tảng cho phát triển bền vững.”
Có thể thấy, đưa pháp luật về thôn, bản ở xã Sín Thầu không chỉ là giải pháp mang tính trước mắt mà đã trở thành hướng đi lâu dài. Khi pháp luật gắn bó chặt chẽ với đời sống cộng đồng, đồng bào dân tộc thiểu số không còn là đối tượng thụ hưởng thụ động mà trở thành chủ thể tích cực thực hiện và bảo vệ pháp luật.
Những chuyển biến tích cực từ cơ sở đang góp phần xây dựng xã Sín Thầu ngày càng ổn định, kỷ cương, tạo nền tảng quan trọng cho phát triển kinh tế – xã hội và củng cố niềm tin của Nhân dân vào chủ trương, chính sách của Đảng và Nhà nước nơi vùng biên giới của tỉnh Điện Biên.
