Tạo môi trường để học sinh khởi nghiệp
Dự án “Local – Mạch Môn Tea” do hai học sinh Nguyễn Linh Thùy Dương (lớp 12A4) và Nguyễn Hoàng Minh (lớp 12A10), Trường THPT Phú Lương, tỉnh Thái Nguyên, dưới sự hướng dẫn của cô giáo Mai Thùy Linh thực hiện.
Ý tưởng dự án được hình thành từ tháng 6/2025, xuất phát từ thực tế địa phương có nguồn dược liệu mạch môn phong phú nhưng chưa được khai thác hiệu quả. Trước xu hướng người tiêu dùng ngày càng quan tâm đến các sản phẩm tự nhiên, nhóm học sinh đặt vấn đề làm thế nào để nâng cao giá trị của nguồn nguyên liệu bản địa, đồng thời tạo ra một sản phẩm phù hợp với nhu cầu thị trường
Từ việc quan sát thực tiễn, tìm kiếm vấn đề đến hình thành ý tưởng sản phẩm, các em đã có những bước đầu tiên trong quá trình tiếp cận tư duy khởi nghiệp. Đến tháng 8/2025, nhóm chính thức bắt tay vào nghiên cứu và thử nghiệm sản phẩm.
Quá trình này đòi hỏi học sinh phải chủ động tìm tòi tài liệu, bổ sung kiến thức về dược liệu, tìm hiểu quy trình chế biến và thử nghiệm nhiều công thức khác nhau. Có những phương án chưa đạt yêu cầu, sản phẩm phải tiếp tục điều chỉnh, nhưng chính quá trình thử - sai - cải tiến đã giúp các em hiểu rằng đổi mới sáng tạo không chỉ là đưa ra một ý tưởng mới mà còn là khả năng kiên trì tìm kiếm giải pháp phù hợp.
Theo cô giáo Mai Thùy Linh, điều đáng quý không chỉ nằm ở ý tưởng mà còn ở tinh thần chủ động, kiên trì và ham học hỏi của học sinh. “Các em đã chủ động nghiên cứu, thử nghiệm nhiều lần, từng bước hoàn thiện sản phẩm. Qua đó, thể hiện rõ khả năng vận dụng kiến thức vào thực tiễn và tư duy khởi nghiệp ngay từ khi còn ngồi trên ghế nhà trường”, cô Linh chia sẻ.
Rèn kỹ năng qua từng bước xây dựng dự án
Điểm nổi bật của “Local – Mạch Môn Tea” là học sinh được trải nghiệm nhiều công đoạn gần với thực tế của một dự án khởi nghiệp. Từ việc xác định vấn đề, nghiên cứu nguyên liệu, tìm hiểu nhu cầu người dùng, phát triển sản phẩm đến tiếp nhận phản hồi và hoàn thiện ý tưởng, mỗi bước đều đặt ra những yêu cầu mới đối với các em.
Trước hết, dự án giúp học sinh hình thành kỹ năng phát hiện và giải quyết vấn đề. Từ câu chuyện về nguồn dược liệu tại địa phương, các em học cách quan sát thực tế, xác định những giá trị còn chưa được khai thác và tìm kiếm hướng giải quyết.
Quá trình nghiên cứu cũng rèn luyện khả năng tự học và tìm kiếm thông tin. Những kiến thức cần thiết không chỉ nằm trong sách giáo khoa, vì vậy học sinh phải chủ động đọc tài liệu, học hỏi từ giáo viên và tìm hiểu thêm những kiến thức liên quan để phục vụ dự án.
Bên cạnh đó là tư duy sáng tạo và khả năng thích ứng. Mỗi lần thử nghiệm chưa đạt yêu cầu lại trở thành cơ sở để nhóm điều chỉnh công thức, thay đổi cách tiếp cận và tìm ra phương án phù hợp hơn. Đây là trải nghiệm quan trọng giúp học sinh hình thành tâm thế sẵn sàng thử nghiệm và không dễ dàng bỏ cuộc trước khó khăn.
Việc cùng nhau thực hiện dự án còn giúp các em phát triển kỹ năng làm việc nhóm, phân công nhiệm vụ, trao đổi và thống nhất ý tưởng. Khi tham gia các hoạt động, cuộc thi về khoa học kỹ thuật và khởi nghiệp, học sinh tiếp tục được rèn luyện khả năng thuyết trình, phản biện, bảo vệ ý tưởng và tiếp nhận những góp ý từ người khác.
Những kỹ năng đó không chỉ phục vụ cho một dự án cụ thể mà còn là hành trang cần thiết cho học sinh trong học tập, lựa chọn nghề nghiệp và thích ứng với môi trường làm việc trong tương lai.
Em Nguyễn Hoàng Minh chia sẻ, quá trình tham gia dự án giúp em hiểu rõ hơn về tiềm năng của quê hương và hình thành ý thức trách nhiệm trong việc phát triển những sản phẩm mang dấu ấn địa phương.
“Chúng em mong muốn sản phẩm không chỉ phục vụ nhu cầu sức khỏe mà còn góp phần quảng bá dược liệu quê hương", Minh nói.
Không chỉ dừng lại ở sản phẩm trà thảo dược, nhóm hướng tới việc kết hợp tri thức truyền thống với kiến thức khoa học và ứng dụng công nghệ để tạo ra sản phẩm an toàn, thân thiện với người sử dụng. Qua đó, dự án thể hiện cách tiếp cận đổi mới sáng tạo dựa trên nguồn lực sẵn có của địa phương, đồng thời gắn hoạt động khởi nghiệp với trách nhiệm cộng đồng và phát triển bền vững.
Để một ý tưởng học sinh có thể trở thành dự án cụ thể, sự đồng hành của nhà trường và giáo viên có vai trò quan trọng. Với Trường THPT Phú Lương, hoạt động nghiên cứu khoa học, sáng tạo và khởi nghiệp được xem là một trong những môi trường giúp học sinh phát triển năng lực ngoài kiến thức học thuật.
Đánh giá về dự án, ông Hà Quang Đỉnh, Hiệu trưởng Trường THPT Phú Lương cho rằng sản phẩm có giá trị thực tiễn và tiềm năng phát triển thành sản phẩm đặc trưng của địa phương nếu tiếp tục được đầu tư, hoàn thiện. Thành tích của dự án cũng cho thấy sự nỗ lực của học sinh, sự tận tâm của giáo viên và vai trò đồng hành của nhà trường trong việc thúc đẩy hoạt động nghiên cứu khoa học, sáng tạo và khởi nghiệp.
Từ “Local – Mạch Môn Tea”, có thể thấy giá trị của một dự án khởi nghiệp trong trường học không chỉ được đo bằng việc sản phẩm có thể thương mại hóa đến đâu, mà còn nằm ở những năng lực học sinh hình thành trong quá trình thực hiện. Đó là khả năng quan sát thực tế, tư duy sáng tạo, tự học, hợp tác, giải quyết vấn đề, trình bày ý tưởng và dám thử nghiệm.
Từ một nguồn dược liệu quen thuộc của quê hương, hai học sinh Trường THPT Phú Lương đã có cơ hội bước vào một hành trình mới đó là hành trình biến ý tưởng thành hành động. Đây cũng là minh chứng cho thấy khi được định hướng và tạo điều kiện phù hợp, học sinh phổ thông hoàn toàn có thể trở thành những chủ thể của đổi mới sáng tạo, bắt đầu từ chính những vấn đề gần gũi trong cuộc sống và quê hương mình.
