Bộ GD&ĐT công bố dự thảo Thông tư quy định về bảo đảm chất lượng giáo dục và công nhận đạt chuẩn quốc gia đối với cơ sở giáo dục mầm non, cơ sở giáo dục phổ thông và cơ sở giáo dục thường xuyên.
Theo dự thảo, việc công nhận đạt chuẩn quốc gia được thực hiện trên cơ sở tổng hợp nhiều căn cứ, trong đó kết quả tự đánh giá của cơ sở giáo dục là căn cứ quan trọng nhất nhưng không phải là căn cứ duy nhất.
Việc công nhận còn phải đối chiếu với các tiêu chuẩn, điều kiện do Nhà nước quy định đối với trường đạt chuẩn quốc gia, bao gồm các yêu cầu về cơ sở vật chất, đội ngũ, quy mô và môi trường giáo dục. Đạt mức độ cao trong bảo đảm chất lượng là điều kiện thuận lợi nhưng không thay thế việc đáp ứng đầy đủ các điều kiện để được công nhận đạt chuẩn quốc gia.
Theo bà Trần Thị Bích Hạnh, Hiệu trưởng Trường Tiểu học thị trấn Hạ Hòa (Phú Thọ), việc coi tự đánh giá là căn cứ quan trọng sẽ tạo ra chuyển biến tích cực trong công tác quản trị nhà trường. Điều này thể hiện trên những khía cạnh sau:
Nâng cao tính tự chủ và trách nhiệm giải trình: Nhà trường không còn thụ động chờ đánh giá từ bên ngoài mà phải chủ động nhìn nhận đúng thực trạng, từ đó chịu trách nhiệm về chất lượng giáo dục của mình.
Thúc đẩy đánh giá chất lượng thực chất: Tự đánh giá nếu thực hiện nghiêm túc sẽ giúp hình thành thói quen cải tiến liên tục, không chạy theo thành tích hay “đạt chuẩn trên giấy”.
Tăng tính thực chất trong nâng cao chất lượng: Các kế hoạch cải tiến được xây dựng sát với thực tiễn, tập trung vào những điểm yếu cốt lõi thay vì chỉ hoàn thiện hồ sơ.
Phát triển năng lực quản trị của đội ngũ: Ban giám hiệu và giáo viên được rèn luyện kỹ năng phân tích dữ liệu, lập kế hoạch và đánh giá chất lượng giáo dục.
Tuy nhiên, điều này cũng đòi hỏi sự trung thực, khách quan và năng lực chuyên môn trong quá trình tự đánh giá, nếu không sẽ dẫn đến sai lệch kết quả.
Từ thực tiễn nhà trường, bà Trần Thị Bích Hạnh cho biết việc triển khai theo quy định mới mang lại nhiều thuận lợi. Trước hết là giảm áp lực hành chính và tính hình thức, giúp các cơ sở giáo dục chủ động xây dựng kế hoạch theo tiến độ phù hợp, tránh tình trạng chạy theo các đợt kiểm tra dồn dập.
Cách tiếp cận này cũng phù hợp với xu hướng quản trị hiện đại, chuyển từ “kiểm tra - đánh giá bên ngoài” sang “tự đánh giá - cải tiến nội bộ”; đồng thời, tạo động lực phát triển bền vững khi nhà trường nhận diện rõ điểm mạnh, điểm yếu để xây dựng lộ trình dài hạn.
Bên cạnh thuận lợi, thách thức với nhà trường đến từ năng lực tự đánh giá chưa đồng đều. Nhiều trường, nhiều thành viên trong hội đồng tự đánh giá, đặc biệt ở vùng khó khăn, còn hạn chế về kỹ năng và công cụ đánh giá.
Cùng với đó là nguy cơ đánh giá chưa khách quan. Nếu thiếu cái nhìn khách quan sẽ khó nhận thấy hết hiện trạng để tìm ra các phương án cải tiến chất lượng tốt nhất. Có thể xảy ra tình trạng nể nang, chạy theo thành tích nếu thiếu cơ chế giám sát hiệu quả.
Áp lực về minh chứng và dữ liệu bởi việc thu thập, quản lý và phân tích minh chứng đòi hỏi thời gian, công nghệ và nhân lực.
Cuối cùng là điều kiện cơ sở vật chất chưa đồng bộ, một số tiêu chí chuẩn quốc gia vẫn khó đạt đối với trường còn hạn chế về nguồn lực.
