Bề dày truyền thống, nền tảng vững chắc
Trên hành trình 95 năm xây dựng và phát triển, Trường THPT chuyên Lam Sơn đã trở thành biểu tượng của truyền thống hiếu học, là niềm tự hào của ngành Giáo dục Thanh Hóa và nhiều thế hệ học trò. Từ mái trường này, lớp lớp học sinh đã trưởng thành, mang theo tri thức, hoài bão và khát vọng cống hiến cho quê hương, đất nước.
Tiền thân là Collège de Thanh Hóa, thành lập năm 1931, ngôi trường đã trải qua nhiều tên gọi như Collège Đào Duy Từ, cấp 3 Lam Sơn, PTTH Lam Sơn, trước khi chính thức mang tên Trường THPT Chuyên Lam Sơn vào năm 1992. Tên trường gắn với cuộc khởi nghĩa Lam Sơn do Anh hùng dân tộc Lê Lợi lãnh đạo, thể hiện niềm tự hào về truyền thống lịch sử và tinh thần quật cường của quê hương.
Suốt 95 năm, nhà trường đã trải qua nhiều giai đoạn lịch sử đặc biệt của đất nước. Trong các cuộc kháng chiến, bên cạnh hình ảnh học sinh đội mũ rơm đến trường là những lớp thanh niên rời ghế nhà trường, lên đường chiến đấu bảo vệ Tổ quốc. Nhiều người trở thành tướng lĩnh, sĩ quan cao cấp, Anh hùng Lực lượng vũ trang; cũng không ít người đã anh dũng hy sinh trên các chiến trường.
Truyền thống ấy còn được hun đúc bởi nhiều thế hệ nhà giáo tâm huyết, tài năng. Lam Sơn từng là nơi công tác, giảng dạy của những tên tuổi như: GS Nguyễn Trác, NGND - GS Đinh Xuân Lâm, NGND Lê Hải Châu, GS Võ Quý, GS Trần Quốc Vượng, GS Lê Viết Ly, GS Nguyễn Văn Hiệu,… Những người thầy đã góp phần tạo dựng nền móng chuyên môn, bồi đắp tinh thần hiếu học và khát vọng vươn lên cho các thế hệ học trò.
Ngày 20/8/1992, theo quyết định của UBND tỉnh Thanh Hóa, trường Lam Sơn được tách thành hai trường: các lớp khối chuyên thành Trường THPT chuyên Lam Sơn, các lớp còn lại thành Trường THPT Đào Duy Từ. Đây là dấu mốc mở ra giai đoạn phát triển mới, với nhiệm vụ trọng tâm là phát hiện, bồi dưỡng học sinh năng khiếu, góp phần đào tạo nhân tài cho quê hương, đất nước.
Nếu năm học 1992 - 1993, trường có 21 lớp với gần 800 học sinh, đào tạo 7 môn chuyên thì đến năm học 2026 - 2027, quy mô đã tăng lên 36 lớp với 1.252 học sinh, thuộc 9 môn chuyên: Toán, Vật lý, Hóa học, Sinh học, Tin học, Ngữ văn, Lịch sử, Địa lý và Tiếng Anh.
Đặc biệt, ngày 6/7/2026, UBND tỉnh Thanh Hóa ban hành Quyết định số 2046/QĐ-UBND phê duyệt Đề án phát triển Trường THPT chuyên Lam Sơn đến năm 2030, tầm nhìn đến năm 2045. Trong đó, kinh phí đầu tư cơ sở vật chất dự kiến gần 467 tỷ đồng, tập trung triển khai giai đoạn 2026-2028.
Nguồn lực đầu tư này được kỳ vọng tạo điều kiện xây dựng môi trường giáo dục đồng bộ, hiện đại, đáp ứng yêu cầu đào tạo học sinh năng khiếu. Theo định hướng phát triển, trường sẽ mở lại các lớp chuyên tiếng Nga, tiếng Pháp và phát triển thêm các lớp chuyên tiếng Trung, tiếng Nhật, tiếng Hàn.
Ghi dấu trên đấu trường trí tuệ quốc tế
Thương hiệu Lam Sơn được khẳng định qua chất lượng giáo dục mũi nhọn và những thành tích nổi bật tại các kỳ thi học sinh giỏi quốc gia, Olympic quốc tế.
Tính đến năm học 2025-2026, học sinh nhà trường đã giành 2.166 giải học sinh giỏi quốc gia, trong đó có 112 giải Nhất. Đặc biệt, có 58 lượt học sinh được lựa chọn tham dự các kỳ thi Olympic quốc tế ở các môn Toán, Vật lính, Hóa học, Sinh học, Tin học, Thiên văn và Vật lý Thiên văn, mang về 12 huy chương Vàng, 21 huy chương Bạc, 15 huy chương Đồng và 4 Bằng khen. Bên cạnh đó, học sinh nhà trường còn giành 34 giải quốc tế khu vực châu Á - Thái Bình Dương.
Những thành tích ấy được tạo nên từ nhiều dấu mốc đáng nhớ. Năm 1984, học sinh Lam Sơn lần đầu giành huy chương Đồng Olympic Toán quốc tế. Năm 1999, trường có huy chương Vàng Olympic Toán quốc tế đầu tiên. Năm 2008, hai học sinh cùng đoạt huy chương Vàng Olympic Toán quốc tế. Năm 2018, học sinh nhà trường giành hai huy chương Vàng ở các môn Tin học, Vật lý và một huy chương Bạc môn Hóa học. Đặc biệt, năm 2019, trường có ba huy chương Vàng ở các môn Vật lí, Hóa học, Tin học và một huy chương Bạc môn Sinh học.
Năm 2026, hai học sinh Nguyễn Quang Dũng và Mai Văn Khánh xuất sắc giành huy chương Vàng Olympic Thiên văn và Vật lý Thiên văn quốc tế, tiếp tục nối dài bảng vàng thành tích của nhà trường. Kết quả này cũng cho thấy khả năng chinh phục những lĩnh vực khoa học mới của học sinh Lam Sơn.
Đằng sau mỗi tấm huy chương là trí tuệ được kết tinh, tâm huyết được bồi đắp, sức sáng tạo không ngừng và sự cống hiến bền bỉ qua nhiều thế hệ thầy cô Lam Sơn. Đến nay, nhà trường có gần 100 giáo viên từng có học sinh đoạt giải quốc gia, 34 giáo viên có học sinh giành giải tại các kỳ thi Olympic quốc tế. Ba thầy giáo và ba học sinh của trường được trao Giải thưởng Toán học Lê Văn Thiêm...
Năm học 2026 - 2027, trường có 98 cán bộ, giáo viên, trong đó 8 người có học vị tiến sĩ. Đáng chú ý, nhiều giáo viên trẻ hiện nay từng là học sinh của trường, trở về tiếp nối truyền thống, trực tiếp truyền cảm hứng và kinh nghiệm cho các thế hệ học trò.
Tiếp nối truyền thống, hướng tới tầm cao mới
Cùng với giáo dục mũi nhọn, Trường THPT chuyên Lam Sơn luôn chú trọng chất lượng giáo dục toàn diện. Học sinh khi trúng tuyển vào trường được tìm hiểu về lịch sử, truyền thống, những tấm gương nhà giáo và cựu học sinh tiêu biểu. Qua đó, các em được bồi đắp lý tưởng, xây dựng động cơ học tập đúng đắn và nuôi dưỡng khát vọng cống hiến.
Những kết quả đạt được cho thấy hiệu quả của định hướng này. Hằng năm, 99,8% học sinh được xếp loại hạnh kiểm tốt, tỷ lệ học sinh giỏi đạt 99,6%. Đặc biệt, 100% học sinh lớp 12 tốt nghiệp THPT được tuyển vào các trường đại học, trong đó có nhiều em trúng tuyển thủ khoa.
Từ mái trường Lam Sơn, nhiều thế hệ học sinh đã trưởng thành, đảm nhiệm những vị trí quan trọng trong các cơ quan Đảng, Nhà nước, lực lượng vũ trang, trường đại học, viện nghiên cứu và doanh nghiệp. Tiêu biểu có TS Lê Thành Long, nguyên Ủy viên Trung ương Đảng, nguyên Phó Thủ tướng Chính phủ; TS Nguyễn Anh Tuấn, Ủy viên Trung ương Đảng, Chủ tịch Tổng Liên đoàn Lao động Việt Nam; Trung tướng, PGS.TS Đồng Đại Lộc, nguyên Phó Tổng cục trưởng Tổng cục Cảnh sát, Bộ Công an; Trung tướng, PGS.TS Nghiêm Đức Thuận, Chính ủy Học viện Quân y...
Không chỉ ghi dấu ấn trong lĩnh vực chính trị, quản lý, giáo dục và lực lượng vũ trang, các thế hệ học sinh Lam Sơn còn tiếp tục khẳng định tài năng trong những lĩnh vực khoa học - công nghệ mới. Tiêu biểu là Nguyễn Thành Vinh, cựu học sinh Lam Sơn, hiện là giáo sư tại Đại học New South Wales (Australia), có nhiều đóng góp trong lĩnh vực Hóa học; và PGS.TS Nguyễn Phi Lê, cựu học sinh Lam Sơn, Viện trưởng Viện Nghiên cứu và Ứng dụng Trí tuệ nhân tạo (AI4LIFE), Đại học Bách khoa Hà Nội, với những đóng góp trong nghiên cứu, phát triển và ứng dụng trí tuệ nhân tạo. Đây là những gương mặt tiêu biểu cho thế hệ trí thức trưởng thành từ mái trường Lam Sơn, đang góp phần đưa tri thức Việt Nam tiếp cận những lĩnh vực khoa học tiên tiến của thế giới.
Với những đóng góp nổi bật cho sự nghiệp giáo dục, nhà trường vinh dự được Nhà nước trao tặng danh hiệu Anh hùng Lao động năm 2000 và Huân chương Độc lập hạng Nhất năm 2021.
TS Nguyễn Thanh Sơn, Hiệu trưởng Trường THPT Chuyên Lam Sơn, cũng là cựu học sinh chuyên Toán khóa 1990 - 1994. Trên cương vị người đứng đầu, ông cùng tập thể nhà trường tiếp tục kế thừa những giá trị được vun đắp qua nhiều thế hệ, đồng thời định hướng phát triển phù hợp với yêu cầu đổi mới giáo dục.
“Truyền thống 95 năm vừa là niềm tự hào, vừa đặt ra trách nhiệm đối với các thế hệ thầy và trò hôm nay. Nhà trường xác định tiếp tục nâng cao chất lượng giáo dục mũi nhọn, song song với giáo dục toàn diện; chú trọng xây dựng đội ngũ giáo viên có chuyên môn vững vàng, tâm huyết và tạo môi trường để học sinh phát huy năng lực, nuôi dưỡng khát vọng, có đủ hành trang hội nhập và cống hiến”, TS Nguyễn Thanh Sơn chia sẻ.
Gần 1 thế kỷ là hành trình các thế hệ thầy và trò Lam Sơn bền bỉ vun đắp tri thức, khát vọng và niềm tự hào. Trên nền tảng truyền thống ấy, cùng nguồn lực đầu tư mới và định hướng phát triển rõ ràng, Trường THPT Chuyên Lam Sơn tiếp tục khẳng định vai trò trung tâm đào tạo học sinh năng khiếu, góp phần bồi dưỡng nhân tài cho quê hương Thanh Hóa và đất nước.
