Trường nghề chuyển mình theo thị trường lao động

Nhiều ngành nhu cầu tuyển dụng cao

Theo Trung tâm Dịch vụ việc làm Hà Nội, sau Tết Nguyên đán năm 2026, thị trường lao động tại Thủ đô chứng kiến nhu cầu tuyển dụng cao và thiếu hụt nhân lực chủ yếu trong các ngành như: Dịch vụ - bán hàng, sản xuất - công nghiệp, công nghệ thông tin, logistics và du lịch - khách sạn. Điều này cho thấy việc tuyển sinh, đào tạo các ngành này ở cơ sở giáo dục nghề nghiệp cần có sự linh hoạt.

TS Nguyễn Phong Tân - Phó Hiệu trưởng Trường Cao đẳng Công thương Hà Nội cho rằng, nắm bắt được thực trạng này, những năm gần đây, nhà trường đã có nhiều giải pháp để nâng cao chất lượng đào tạo nguồn nhân lực, nhất là nhân lực chất lượng cao để đáp ứng nhu cầu xã hội. Trong đó, nhà trường phối hợp chặt chẽ với một số doanh nghiệp để đào tạo, thực tập tại doanh nghiệp để tăng kỹ năng cho sinh viên và đạt kết quả tích cực.

Giai đoạn này, thị trường lao động Việt Nam chứng kiến những thay đổi chưa từng có. Theo dự báo của các chuyên gia nhân sự, nhu cầu tuyển dụng không dàn trải mà tập trung sâu vào các lĩnh vực: Công nghệ cao (AI, Semiconductor, Robotics), Kinh tế xanh (Năng lượng tái tạo, xử lý môi trường) và Dịch vụ thông minh (Logistics, Thương mại điện tử).

“Sinh viên của trường được dành 50 - 70% thời gian học tập trực tiếp tại nhà máy. Doanh nghiệp không chỉ hỗ trợ thiết bị mà còn cử kỹ sư trực tiếp tham gia giảng dạy. Điều này giúp rút ngắn khoảng cách giữa lý thuyết và thực tế, giúp sinh viên làm quen với công nghệ mới nhất ngay từ khi còn ngồi trên ghế nhà trường để không mất thời gian đào tạo lại khi ra trường”, TS Nguyễn Phong Tân cho hay.

Từ thực tiễn công tác, ông Nguyễn Văn Hạng - Phó Hiệu trưởng Trường Cao đẳng Lý Thái Tổ (Bắc Ninh) cho biết, nhà trường đào tạo các ngành sản xuất công nghiệp phục vụ cho công nghiệp chế biến chế tạo như: Cơ khí chính xác, khuôn mẫu, điện công nghiệp, điện tử, điện lạnh, điện, tự động hóa và rô bốt; IT, Logistics, ô tô. Đây là những ngành nhu cầu tuyển dụng gần đây luôn ở mức cao.

Ngoài ra, nhiều ngành học mới đã xuất hiện trong danh mục tuyển sinh năm học 2025-2026 ở một số trường như: Kỹ thuật bán dẫn, Vận hành trạm sạc xe điện, Logistics thông minh, Nông nghiệp công nghệ cao. Sự xuất hiện của các “gã khổng lồ” như Samsung, Foxconn hay VinFast đã tạo ra lực đẩy mạnh mẽ khiến các trường phải nhanh chóng đầu tư vào phòng lab hiện đại để đáp ứng tiêu chuẩn tuyển dụng khắt khe.

“Một trong những điểm nhấn của giáo dục nghề nghiệp hiện nay là việc tích hợp các mô-đun về năng lực số và kỹ năng xanh vào mọi ngành nghề. Một sinh viên ngành điện lạnh không chỉ biết sửa chữa máy điều hòa, mà còn phải am hiểu về các dòng máy tiết kiệm năng lượng, môi chất lạnh thân thiện với môi trường và sử dụng phần mềm để quản lý hệ thống”, ông Nguyễn Văn Hạng thông tin.

Cần giải pháp lâu dài

Một trong những ưu tiên của các trường nghề là phối hợp với doanh nghiệp trong đào tạo và tuyển dụng. TS Trịnh Thị Thu Hà - Hiệu trưởng Trường Cao đẳng Thương mại và Du lịch Hà Nội chia sẻ, nhà trường đang đào tạo 14 ngành; trong đó một số ngành có thế mạnh như: Quản trị khách sạn, Quản trị dịch vụ du lịch và lữ hành, Hướng dẫn du lịch, Quản trị nhà hàng và dịch vụ ăn uống, Kinh doanh thương mại, Thương mại điện tử…

Những năm qua, nhà trường luôn tận dụng các lợi thế trong đào tạo để kết nối, mời doanh nghiệp tham gia vào quá trình đào tạo giúp sinh viên có đầy đủ kỹ năng nghề cần thiết trước khi tốt nghiệp và tham gia vào thị trường lao động ở các ngành nghề.

Theo góc nhìn của TS Vũ Hữu Ý - Hiệu trưởng Trường Cao đẳng nghề Hà Nam (Ninh Bình), không chỉ thị trường lao động tại Hà Nội mà nhiều tỉnh/thành khác, nhu cầu tuyển dụng các ngành như công nghệ thông tin, logistics đang cao nhưng luôn thiếu. Khâu hướng nghiệp cần triển khai thực chất và hiệu quả ở các trường phổ thông để không lãng phí nguồn lực xã hội.

“Tôi cho rằng, giải pháp cơ bản nhất hiện nay là nhà trường và doanh nghiệp cần tăng cường phối hợp chặt chẽ hơn nữa về triển khai đào tạo tại doanh nghiệp để từ đó có nguồn lao động tại chỗ. Các nhà trường xây dựng kế hoạch đào tạo, đi thực tập ngay từ đầu năm mới để hỗ trợ doanh nghiệp trong bối cảnh này. Có như vậy, vấn đề từ đào tạo đầu vào và tuyển dụng đầu ra mới cân bằng”, TS Vũ Hữu Ý phân tích.

Sự chuyển động của các trường nghề theo nhịp tuyển dụng của doanh nghiệp không chỉ là câu chuyện sống còn của cơ sở giáo dục, mà là đòn bẩy quan trọng để Việt Nam tham gia sâu hơn vào chuỗi giá trị toàn cầu. Khi mỗi học viên trường nghề là một “mắt xích” tinh nhuệ, nền kinh tế của đất nước sẽ thực sự cất cánh.

Dưới góc nhìn thực tiễn, PGS.TS Đặng Thị Thanh Huyền - nguyên Viện trưởng Viện Nghiên cứu Quản lý giáo dục (Học viện Quản lý Giáo dục) thẳng thắn chỉ ra, công tác hướng nghiệp là định hướng dài hạn, cần có cái nhìn vĩ mô về lao động - việc làm chứ không thể nhìn thị trường lao động tức thì. Về tương lai, Thủ đô cần hướng nghiệp các ngành công nghệ, dịch vụ chất lượng cao, còn thiếu hụt lao động ngắn hạn thì tự thị trường lao động sẽ điều tiết.

Vị chuyên gia cho rằng, dù đã có những chuyển biến tích cực, nhưng hành trình “chuyển mình” của giáo dục nghề nghiệp còn không ít rào cản. Sự chênh lệch về hạ tầng công nghệ giữa các vùng miền, nguồn kinh phí đầu tư cho các ngành học mới vô cùng lớn, đặc biệt là tâm lý “chuộng bằng cấp” của một bộ phận phụ huynh vẫn là bài toán cần lời giải.