“Phòng bệnh hơn trị bệnh”
Từ lâu, Trường THCS Long Biên (Hà Nội) đã xác định rằng để ngăn chặn các tệ nạn như hút thuốc lá hiệu quả, trường học cần ưu tiên giáo dục ý thức phòng chống hơn là công tác xử lý khi phát hiện học sinh sử dụng thuốc lá.
Vì vậy trong suốt những năm học qua, nhà trường đặt mục tiêu biến ý tưởng “Trường học không khói thuốc” thành hệ sinh thái thực chất thay vì chỉ dừng lại khẩu hiệu; đồng thời hiện thực hóa mục tiêu đó bằng cách phổ biến, giáo dục kiến thức về tác hại thuốc lá trên đa dạng kênh tuyên truyền.
Bước đầu, nhà trường đã phối hợp làm việc với Phòng Cảnh sát Môi trường, Công an Thành phố Hà Nội về tuyên truyền cho học sinh. Song song với đó, thầy cô chủ động lồng ghép các kiến thức về thuốc lá vào trong các tiết học chính khóa hay phát thanh học đường.
Ngoài ra, nhà trường tổ chức nhiều dự án thi đua tìm hiểu, thiết kế PowerPoint thuyết trình hay poster, diễn kịch tình huống và chia sẻ quan điểm các diễn đàn thảo luận về tác hại của thuốc lá. Các hoạt động thực tiễn đóng vai trò như sân chơi giáo dục bổ ích, góp phần thúc đẩy học sinh nói “không” với thuốc lá.
Bà Chử Thị Thu Hương – Phó Hiệu trưởng Trường THCS Long Biên cho biết, nhà trường cần phối hợp với gia đình, xã hội để củng cố hàng rào bảo vệ học sinh trước sự xâm lấn của khói thuốc.
“Nếu trường học là nơi giáo dục kiến thức thì gia đình là chốt chặn về tình cảm, giám sát sinh hoạt. Chính quyền địa phương là cơ quan kiểm tra, quản lý hàng quán giúp làm sạch môi trường quanh cổng trường. Khi cả ba bên cùng đồng nhất về quan điểm và hành động, chúng ta sẽ tạo ra một hàng rào bảo vệ vững chắc, giúp học sinh miễn nhiễm trước các lề thói tiêu cực”, bà Chử Thị Thu Hương chia sẻ thêm.
Về phía đội ngũ sư phạm, bà Chử Thị Thu Hương cho biết toàn bộ cán bộ, giáo viên, nhân viên nhà trường cam kết không hút thuốc trong khuôn viên sư phạm. Không chỉ chấp hành quy định, thầy cô còn đóng vai trò người dẫn dắt, dùng chính hành động và phong cách sống khoa học của mình để truyền cảm hứng, giúp học sinh tự giác tránh xa khói thuốc và các chất gây nghiện.
Từ nhận thức thụ động đến hành động tự giác
Đầu mỗi năm học, Trường THCS Long Biên phổ biến nội quy học đường với nhiều quy định liên quan đến thuốc lá, thuốc lá điện tử tới toàn thể phụ huynh, học sinh.
Cụ thể, nhà trường nghiêm cấm tuyệt đối hành vi tàng trữ, sử dụng và quảng bá các loại thuốc lá; đồng thời đưa nội dung này vào tiêu chí xếp loại đánh giá thi đua của tập thể lớp và học sinh.
Cùng với đó, nhà trường trang bị hệ thống camera an ninh, kết hợp với đội Sao đỏ do Đoàn trường tổ chức. Nhờ vậy, nhà trường có thể phát hiện và ngăn chặn kịp thời các hành vi vi phạm của học sinh, đảm bảo các em chấp hành nội quy. Việc tuân thủ nội quy trường học là bước quan trọng để học sinh có thái độ nghiêm chỉnh trước các quy định pháp luật trong Luật Phòng chống tác hại thuốc lá.
Khi phát hiện học sinh sử dụng thuốc lá, nhà trường không chọn áp đặt hình thức kỷ luật cứng nhắc. Bà Chử Thị Thu Hương khẳng định quan điểm của nhà trường là “Giáo dục để chuyển đổi hành vi, lấy nhân văn làm gốc” và cho biết thêm, quy trình xử lý được tiến hành dưới sự phối hợp chặt chẽ giữa nhà trường, học sinh và phụ huynh.
“Chúng tôi hết sức đề cao đối thoại nhằm nắm bắt nguyên nhân khiến học sinh tìm đến chất kích thích, lựa chọn góc độ tư vấn tâm lý phù hợp. Đặc biệt, cần tránh gây mặc cảm cho các em; sau đó phối hợp cùng gia đình để giám sát, uốn nắn lại nhận thức và hành vi sao cho đúng mực”, bà Chử Thị Thu Hương cho hay.
Bên cạnh công tác quản lý, giám sát hay phổ biến kiến thức, xử lý vi phạm của người học là một nội dung giáo dục quan trọng. Do đó, mục tiêu cốt lõi cần đạt được vẫn là giúp học sinh hiểu đúng, vận dụng chỉ dẫn của thầy cô để xây dựng lối sống lành mạnh.
Nhờ nỗ lực tuyên truyền, nhận thức của học sinh Trường THCS Long Biên về thuốc lá đã chuyển từ thụ động sang hành động tự giác.
“Đặc biệt, sự góp mặt của lực lượng chức năng giúp các em hiểu rõ bản chất ‘cạm bẫy hương vị’ của thuốc lá điện tử. Nhờ vậy, học sinh không chỉ biết sợ những nguy hại sức khỏe, mà còn hình thành bản lĩnh dám từ chối lời lôi kéo. Nhiều em đã trở thành tuyên truyền viên tích cực, cùng nhà trường xây dựng và giữ gìn môi trường học đường lành mạnh”, bà Chử Thị Thu Hương nói.
