Đây là nội dung trọng tâm trong Kế hoạch phối hợp giữa UBND TPHCM và Trường Đại học Luật TPHCM về tham gia xây dựng thể chế, chính sách pháp luật và thực hiện một số nhiệm vụ công tác tư pháp trên địa bàn thành phố giai đoạn 2026-2030.
Lễ ký kết diễn ra tại trụ sở UBND TPHCM, với sự tham dự của ông Trần Văn Bảy, Phó Chủ tịch UBND thành phố.
Kế hoạch được xây dựng nhằm triển khai Nghị quyết số 66-NQ/TW ngày 30/4/2025, Kết luận số 09-KL/TW ngày 10/3/2026 của Bộ Chính trị, đồng thời phục vụ triển khai Luật Phát triển đô thị số 18/2026/QH16, có hiệu lực từ ngày 1/10/2026.
Đồng hành xây dựng, hoàn thiện thể chế
Theo nội dung ký kết, hai bên xác định 6 nhóm nhiệm vụ phối hợp, trong đó trọng tâm đầu tiên là nghiên cứu, xây dựng và hoàn thiện thể chế.
Trường Đại học Luật TPHCM sẽ tham gia góp ý các dự thảo văn bản quy phạm pháp luật do Trung ương hoặc thành phố chủ trì; hỗ trợ đánh giá tác động chính sách, rà soát tính hợp hiến, tính cần thiết và tính đồng bộ.
Đối với các văn bản thi hành Luật Phát triển đô thị, nội dung tham vấn tập trung vào bốn nhóm lớn: quy hoạch - tài nguyên - môi trường và liên kết vùng; kinh tế - tài chính - đầu tư - khoa học công nghệ; văn hóa - xã hội và an sinh; công vụ - bộ máy - thủ tục hành chính - nguồn nhân lực và cơ chế bảo vệ cán bộ.
Không chỉ tham gia ở khâu xây dựng văn bản, chương trình còn đặt yêu cầu nghiên cứu sâu hơn về cấu trúc của hệ thống pháp luật, từ hình thức, nội dung đến cơ chế vận hành. Qua đó, hoạt động phối hợp hướng đến phát huy vai trò dẫn dắt của pháp luật đối với phát triển, tăng khả năng xử lý các quan hệ xã hội mới và hỗ trợ thành phố trong quá trình xây dựng các chính sách đặc thù, cơ chế thử nghiệm có kiểm soát phù hợp với yêu cầu phát triển trong giai đoạn mới.
Nhóm nhiệm vụ thứ hai là phòng ngừa, giải quyết tranh chấp đầu tư quốc tế. Nhà trường sẽ hỗ trợ thành phố rà soát tính pháp lý của hợp đồng, thỏa thuận với nhà đầu tư nước ngoài; hỗ trợ xử lý khiếu nại, tố cáo, tranh chấp quốc tế; phối hợp xây dựng đề án phòng ngừa tranh chấp theo cơ chế cảnh báo “từ sớm, từ xa”, đồng thời nâng cao kỹ năng thương lượng, hòa giải và đàm phán.
Đáng chú ý, hai bên thiết lập cơ chế hỗ trợ đối với các dự án vướng mắc pháp lý, tồn đọng, kéo dài. Các chuyên gia của Trường Đại học Luật TPHCM có thể tham gia nghiên cứu, phân tích và cung cấp luận cứ khoa học pháp lý cho các vụ việc phức tạp liên quan đến đất đai, đầu tư công, hợp đồng PPP.
Kế hoạch đồng thời đặt ra cơ chế “Tham vấn nhanh”, cho phép đưa ra ý kiến chuyên môn độc lập trong thời gian tối đa 1-2 ngày đối với các tình huống pháp lý phát sinh trong quá trình nghiên cứu, tháo gỡ vướng mắc.
Trong lĩnh vực tố tụng hành chính và thi hành án hành chính, phạm vi phối hợp gồm nghiên cứu hồ sơ, cung cấp luận cứ khoa học, hỗ trợ xây dựng văn bản nêu ý kiến của người bị kiện; tham gia bảo vệ quyền, lợi ích hợp pháp cho người bị kiện; tư vấn kháng cáo, hỗ trợ hồ sơ ở giai đoạn phúc thẩm; đánh giá hồ sơ, bản án, quyết định đã có hiệu lực để xác định cơ sở đề nghị xem xét theo thủ tục giám đốc thẩm, tái thẩm; tư vấn, hỗ trợ pháp lý trong quá trình thi hành án hành chính.
Hai nhóm nhiệm vụ còn lại tập trung vào đào tạo nguồn nhân lực và khoa học - công nghệ. Hai bên sẽ tổ chức các chương trình bồi dưỡng ngắn hạn về kỹ năng xây dựng pháp luật, tư vấn pháp luật, triển khai và áp dụng pháp luật thực định; tổ chức diễn đàn, hội thảo, tập huấn về pháp luật quốc tế, phòng ngừa và giải quyết tranh chấp quốc tế.
Trường Đại học Luật TPHCM cũng tham gia thực hiện các nhiệm vụ khoa học và công nghệ theo đặt hàng của thành phố, qua đó gắn chặt hơn hoạt động nghiên cứu, đào tạo với nhu cầu thực tiễn.
Gắn nghiên cứu pháp lý với nhu cầu thực tiễn
TS. Lê Trường Sơn, Hiệu trưởng Trường Đại học Luật TPHCM, nhấn mạnh việc ký kết Kế hoạch phối hợp giai đoạn 2026-2030 là bước phát triển từ những hoạt động hai bên đã cùng triển khai, hướng tới cơ chế hợp tác thường xuyên, có trách nhiệm và gắn với sản phẩm cụ thể.
Trước đó, nhà trường đã đồng hành cùng thành phố trong góp ý dự thảo Luật Phát triển đô thị, tư vấn và phản biện các dự thảo nghị quyết, quyết định phục vụ triển khai Luật.
Theo ông Sơn, trong giai đoạn tới, nhà trường xác định ba trọng tâm đồng hành cùng thành phố: tham gia nghiên cứu, xây dựng và hoàn thiện thể chế, đặc biệt là các văn bản triển khai Luật Phát triển đô thị; tư vấn các vấn đề pháp lý phức tạp trong quản lý, điều hành, từ tháo gỡ vướng mắc của các dự án tồn đọng đến phòng ngừa tranh chấp đầu tư quốc tế, tố tụng và thi hành án hành chính; đồng thời phối hợp đào tạo, bồi dưỡng nguồn nhân lực pháp luật và thực hiện các nhiệm vụ khoa học, công nghệ theo nhu cầu thực tiễn.
Phó Chủ tịch UBND TPHCM Trần Văn Bảy nhấn mạnh, thành phố đang bước vào giai đoạn phát triển với yêu cầu cao về đổi mới thể chế.
Nghị quyết 66 của Bộ Chính trị về đổi mới công tác xây dựng và thi hành pháp luật cùng các chủ trương, cơ chế mới dành cho thành phố, tạo cơ sở quan trọng để thành phố tiếp tục hoàn thiện hệ thống pháp luật, khai thác hiệu quả các nguồn lực phục vụ phát triển.
Theo Phó Chủ tịch UBND TPHCM Trần Văn Bảy, thể chế cần được xem là một nguồn lực đặc biệt quan trọng, có vai trò kiến tạo phát triển.
Vì vậy, thành phố phải khẩn trương cụ thể hóa, ban hành đồng bộ, kịp thời các văn bản thi hành, đồng thời đổi mới tư duy trong quá trình xây dựng và thực thi pháp luật.
Phó Chủ tịch UBND thành phố lưu ý, việc xây dựng các văn bản hướng dẫn cần có tư duy đột phá, phù hợp với những vấn đề mới phát sinh trong thực tiễn. Nếu sử dụng cách tiếp cận cũ để giải quyết những vấn đề mới sẽ khó đáp ứng yêu cầu phát triển.
Đối với tranh chấp đầu tư quốc tế, ông Trần Văn Bảy cho rằng dù số lượng không nhiều nhưng tính chất phức tạp, giá trị tranh chấp lớn và chi phí giải quyết cao.
Do đó, việc tăng cường phòng ngừa, nhận diện rủi ro từ sớm có ý nghĩa quan trọng, không chỉ về mặt pháp lý mà còn góp phần duy trì môi trường đầu tư an toàn, ổn định.
Phó Chủ tịch UBND TPHCM Trần Văn Bảy cũng nhấn mạnh việc đào tạo, bồi dưỡng nguồn nhân lực pháp luật trong bối cảnh tổ chức chính quyền địa phương hai cấp và đẩy mạnh phân quyền, phân cấp cho cơ sở. Theo đó, cán bộ cấp xã, phường đang đảm nhận nhiều thẩm quyền mới, đòi hỏi được cập nhật kiến thức và kỹ năng phù hợp.
Phó Chủ tịch UBND TPHCM đề nghị hoạt động bồi dưỡng cần đi vào thực chất, theo hướng “thiếu gì học đó, cần gì học đó”, tập trung vào những vấn đề cụ thể mà cơ sở đang gặp phải, thay vì tổ chức đào tạo theo cách dàn trải, nặng về lý thuyết.
Để kế hoạch phối hợp đi vào thực chất, Phó Chủ tịch UBND thành phố đề nghị các sở, ngành chủ động phối hợp với Trường Đại học Luật TPHCM, xác định rõ nhu cầu, đặt hàng những vấn đề cần nghiên cứu, đồng thời cung cấp thông tin và tạo điều kiện để đội ngũ chuyên gia, nhà khoa học tiếp cận thực tiễn.
Về phía nhà trường, ông mong muốn các thầy cô, nhà khoa học phát huy tinh thần chủ động, mạnh dạn đề xuất những sáng kiến và giải pháp mới, không nhất thiết chờ thành phố đặt hàng.
