Tội phạm dịch chuyển lên không gian mạng
Ngày 10/9, Công an TP Hà Nội tổ chức hội nghị “Bàn giải pháp nâng cao hiệu quả đấu tranh với các đối tượng vi phạm pháp luật trên không gian mạng”.
Tại hội nghị, các đại biểu nhận định không gian mạng đang ngày càng trở thành một “địa bàn” hoạt động mới của tội phạm.
Sự phát triển nhanh chóng của khoa học, công nghệ, mạng xã hội và các nền tảng trực tuyến đã tạo điều kiện để các đối tượng chuyển nhiều công đoạn trong quá trình phạm tội lên môi trường số.
Đáng chú ý, tội phạm trên không gian mạng đang có xu hướng chuyên nghiệp hóa và ẩn danh ngày càng cao. Các đối tượng có thể hoạt động ở nhiều địa bàn, thậm chí tại nhiều quốc gia khác nhau nhưng vẫn phối hợp, điều hành đường dây từ xa.
Trong lĩnh vực lừa đảo chiếm đoạt tài sản, phương thức, thủ đoạn liên tục được thay đổi. Từ các chiêu trò đầu tư tài chính, tuyển cộng tác viên, kinh doanh trực tuyến đến giả danh cơ quan chức năng, ngân hàng, doanh nghiệp, các đối tượng đều xây dựng những kịch bản tiếp cận nạn nhân ngày càng tinh vi.
Một số đường dây còn thu thập, mua bán trái phép dữ liệu cá nhân để phân tích, lựa chọn cách thức tiếp cận phù hợp với từng người, khiến việc nhận diện và phòng ngừa gặp nhiều khó khăn.
Tội phạm ma túy cũng tận dụng mạnh các nền tảng trực tuyến. Từ tìm kiếm khách hàng, thỏa thuận giá cả, lựa chọn phương thức giao nhận đến thanh toán, nhiều công đoạn được thực hiện trên môi trường mạng.
Sau đó, các đối tượng liên tục thay đổi phương thức giao hàng, địa điểm nhận hàng nhằm gây khó khăn cho lực lượng chức năng trong quá trình phát hiện, đấu tranh.
Không chỉ các loại tội phạm có tính chất kinh tế, ma túy hay lừa đảo, những hành vi vi phạm pháp luật về trật tự xã hội cũng đang có sự dịch chuyển lên môi trường mạng. Những mâu thuẫn phát sinh trong đời sống có thể được đưa lên Facebook, TikTok hoặc các nhóm kín.
Từ những lời nói kích động trên mạng xã hội, các đối tượng có thể chuyển sang hành động ngoài đời thực, tập hợp lực lượng, chuẩn bị hung khí và hẹn địa điểm giải quyết mâu thuẫn.
Trong khi đó, các đối tượng phản động, chống đối lợi dụng không gian mạng để phát tán thông tin xuyên tạc, kích động, lôi kéo, gây phức tạp về an ninh, trật tự.
Với tốc độ lan truyền nhanh và phạm vi tiếp cận rộng, thông tin xấu độc nếu không được phát hiện, xử lý, định hướng kịp thời có thể tác động tiêu cực đến nhận thức xã hội, gây hoang mang trong nhân dân.
Chủ động nhận diện, đấu tranh từ sớm, từ xa
Trước thực tế trên, công tác phòng ngừa, đấu tranh với tội phạm trên không gian mạng đặt ra yêu cầu phải thay đổi tư duy và phương thức tiếp cận. Lực lượng chức năng không thể chỉ chờ tội phạm xảy ra rồi mới điều tra, xử lý, trong khi các đối tượng liên tục thay đổi phương thức, thủ đoạn hoạt động.
Vì vậy, Công an TP Hà Nội đã chủ động triển khai nhiều giải pháp, tập trung nhận diện những nhóm tội phạm, hành vi nổi lên; kịp thời tham mưu cấp ủy, chính quyền chỉ đạo các cấp, ngành phối hợp phòng ngừa, đấu tranh.
Công tác quản lý các cơ sở kinh doanh có điều kiện như karaoke, bar, pub, lounge... được kết hợp với việc nắm tình hình trên không gian mạng. Qua đó, lực lượng chức năng có thêm thông tin để phát hiện dấu hiệu vi phạm, quản lý chặt các đối tượng và kịp thời xử lý những tình huống phức tạp về an ninh, trật tự được đăng tải trên mạng xã hội.
Trong 8 tháng đầu năm 2026, công tác đấu tranh với tội phạm lợi dụng không gian mạng trên địa bàn Thủ đô đạt nhiều kết quả tích cực.
Đối với tội phạm ma túy, các biện pháp nghiệp vụ được triển khai đồng bộ, qua đó tổ chức đấu tranh, trấn áp, giữ vững ổn định địa bàn, không để phát sinh điểm nóng về tệ nạn và tội phạm ma túy gây bức xúc trong nhân dân.
Đặc biệt, trên lĩnh vực công nghệ thông tin, mạng viễn thông, Công an TP Hà Nội đã khám phá một số loại tội phạm công nghệ cao, tội phạm trên mạng viễn thông chưa từng được phát hiện, xử lý trước đây.
Trong đó có hành vi sản xuất, mua bán, trao đổi hoặc tặng cho công cụ, thiết bị, phần mềm để sử dụng vào mục đích trái pháp luật; cản trở, gây rối loạn hoạt động của mạng máy tính, mạng viễn thông, phương tiện điện tử; đưa hoặc sử dụng trái phép thông tin mạng máy tính, mạng viễn thông; thu thập, tàng trữ, trao đổi, mua bán, công khai hóa trái phép thông tin về tài khoản ngân hàng.
Tăng cường công nghệ
Thiếu tướng Phan Mạnh Trường, Phó Cục trưởng Cục Cảnh sát hình sự (Bộ Công an) ghi nhận kết quả đạt được của Công an thành phố Hà Nội.
Theo Thiếu tướng Phan Mạnh Trường, trước một loại tội phạm ngày càng tinh vi, ẩn danh, giải pháp công nghệ cần được đặc biệt coi trọng. Việc quản lý, định danh tài khoản trên không gian mạng, kiểm soát sim “rác” được Bộ Công an tham mưu, triển khai nhằm từng bước hạn chế những “khoảng tối” để tội phạm ẩn náu.
Lãnh đạo Cục Cảnh sát hình sự cũng yêu cầu đặc biệt coi trọng việc truy tìm dấu vết dòng tiền, phối hợp chặt chẽ với các ngân hàng để kịp thời xác minh, phong tỏa tài khoản, hạn chế thấp nhất thiệt hại cho người dân.
Bên cạnh đó, các đơn vị cần tăng cường cơ chế phối hợp, chia sẻ thông tin, xâu chuỗi các vụ việc, tránh phân tán nguồn lực; hướng tới mỗi vụ việc có một đầu mối chủ trì, điều phối thống nhất nhằm nâng cao hiệu quả phát hiện, điều tra và xử lý tội phạm trên không gian mạng.
“Tình hình tội phạm, vi phạm pháp luật trên không gian mạng đang diễn biến phức tạp, tác động trực tiếp đến nhiều mặt của đời sống xã hội. Nếu không chủ động nhận diện, phát hiện và xử lý kịp thời từ sớm, những nguy cơ và hành vi vi phạm trên không gian mạng có thể ảnh hưởng đến an ninh quốc gia, trật tự, an toàn xã hội”, Trung tướng Nguyễn Thanh Tùng nhấn mạnh.
Giám đốc Công an TP Hà Nội yêu cầu toàn lực lượng phải đổi mới mạnh mẽ tư duy, phương pháp công tác; chủ động nhận diện và kịp thời phát hiện phương thức, thủ đoạn của các loại tội phạm, hành vi vi phạm pháp luật trên không gian mạng. Các đơn vị phải bám sát chức năng, nhiệm vụ, xây dựng kế hoạch căn cơ để tổ chức đấu tranh quyết liệt, hiệu quả với các đối tượng; tổ chức đấu tranh quyết liệt, không vùng cấm, không biên giới.
