Vụ việc đồng thời gióng lên hồi chuông cảnh báo về những “kẽ hở” trong công tác kiểm soát an toàn thực phẩm (ATTP). Từ khâu kiểm dịch, cung ứng đến giám sát bữa ăn học đường, nhiều “mắt xích” đang bộc lộ dấu hiệu lỏng lẻo, đòi hỏi giải pháp siết chặt, đồng bộ.
Đường dây tuồn lợn bệnh quy mô lớn
Cơ quan Cảnh sát điều tra (CSĐT), Công an TP Hà Nội vừa khởi tố 8 bị can, trong đó có nhiều cán bộ kiểm dịch, liên quan đến đường dây giết mổ, tiêu thụ gần 300 tấn thịt lợn bệnh, tuồn vào chợ và cả bếp ăn trường học.
Theo điều tra, ngày 17/3, Phòng Cảnh sát kinh tế, Công an TP Hà Nội kiểm tra cơ sở giết mổ lợn của Nguyễn Thị Hiền (SN 1995, Ngọc Hồi, Hà Nội) tại khu giết mổ gia súc tập trung Vạn Phúc (thôn 3, xã Nam Phù, Hà Nội). Đây được xác định là lò mổ cung cấp lượng lớn thịt lợn cho các chợ đầu mối, chợ dân sinh và đơn vị cung ứng thực phẩm trên địa bàn.
Quá trình kiểm tra phát hiện cơ sở này giết mổ lợn mắc dịch tả lợn châu Phi. Nguyễn Thị Hiền cùng một số người đã hình thành đường dây khép kín, thu gom lợn bệnh từ các tỉnh như Phú Thọ, Tuyên Quang, vận chuyển về Hà Nội để giết mổ rồi phân phối ra thị trường.
Đáng chú ý, đường dây này đã móc nối với một số cán bộ kiểm dịch nhằm “bỏ qua” các khâu kiểm soát bắt buộc, hợp thức hóa nguồn gốc, đưa lợn bệnh, thậm chí lợn đã chết vào giết mổ.
Cơ quan chức năng bước đầu xác định, từ đầu năm 2026 đến nay, khoảng 3.600 con lợn mắc dịch bệnh (tương đương gần 300 tấn) đã được tiêu thụ trên thị trường. Một phần trong số này được cung cấp cho Công ty TNHH Thực phẩm Cường Phát, là đơn vị cung cấp thực phẩm cho một số trường học tại Hà Nội.
Căn cứ tài liệu thu thập được, ngày 25/3/2026, Cơ quan CSĐT, Công an TP Hà Nội đã ra quyết định khởi tố vụ án hình sự về các tội: Vi phạm quy định về an toàn thực phẩm; Lạm dụng chức vụ, quyền hạn chiếm đoạt tài sản; Giả mạo trong công tác, xảy ra tại Hà Nội và các địa phương liên quan.
Đồng thời, cơ quan điều tra khởi tố 8 bị can gồm: Nguyễn Thị Hiền, Đỗ Văn Thanh (SN 1983, trú tại tỉnh Phú Thọ); Nguyễn Thị Bình (SN 1973, trú tại TP Hà Nội); Nguyễn Văn Thành (SN 1971, trú tại TP Hà Nội, Giám đốc Công ty TNHH Thực phẩm Cường Phát) về tội Vi phạm quy định về ATTP.
Các bị can Lê Ngọc Anh (SN 1974), Nguyễn Phong Nam (SN 1983), Nguyễn Thị Phương Lan (SN 1984) đều thuộc Chi cục Chăn nuôi, Thủy sản và Thú y Hà Nội bị khởi tố về tội Lạm dụng chức vụ, quyền hạn chiếm đoạt tài sản. Vũ Kim Tuấn (SN 1973) thuộc Chi cục Chăn nuôi, Thủy sản và Thú y tỉnh Phú Thọ bị khởi tố về tội Giả mạo trong công tác.
Theo Công an TP Hà Nội, việc triệt phá đường dây này thể hiện quyết tâm xử lý nghiêm các vi phạm trong lĩnh vực an toàn thực phẩm, không có vùng cấm, không có ngoại lệ.
Cần gia tăng giám sát của nhà trường và phụ huynh
Trao đổi với Báo GD&TĐ, TS. luật sư Đặng Văn Cường, Trưởng Văn phòng Luật sư Chính Pháp (Đoàn Luật sư TP Hà Nội) nhận định, hành vi của các bị can thể hiện sự coi thường pháp luật, coi nhẹ sức khỏe, thậm chí tính mạng của người tiêu dùng.
Theo quy định, động vật nhiễm dịch bệnh buộc phải tiêu hủy; việc thu gom, giết mổ và đưa ra thị trường là hành vi vi phạm pháp luật nghiêm trọng. Đáng quan ngại, trong vụ việc này còn có sự tiếp tay của một số cán bộ có chức vụ, quyền hạn.
“Đây không chỉ là vi phạm về an toàn thực phẩm mà còn mang dấu hiệu tham nhũng, xâm phạm hoạt động đúng đắn của cơ quan nhà nước, làm suy giảm niềm tin của người dân”, luật sư Cường nhấn mạnh.
Từ góc độ pháp lý, TS. luật sư Đặng Văn Cường cho rằng, cần tiếp tục siết chặt các quy định và tăng cường kiểm soát toàn chuỗi trong quản lý an toàn thực phẩm, đặc biệt đối với chuỗi cung ứng qua nhiều khâu trung gian.
Bên cạnh trách nhiệm của cơ quan chức năng, các đơn vị, tổ chức sử dụng thực phẩm, nhất là trường học, cần tăng cường kiểm soát nội bộ, chủ động giám sát nhằm ngăn chặn nguy cơ thực phẩm không bảo đảm chất lượng lọt vào bữa ăn.
Đối với môi trường học đường, việc kiểm soát thực phẩm phải được thực hiện chặt chẽ từ khâu lựa chọn nhà cung cấp, kiểm tra nguồn gốc đến quy trình bảo quản, sơ chế, chế biến và đưa vào sử dụng. Việc lựa chọn đơn vị cung cấp suất ăn cần dựa trên tiêu chí rõ ràng, được kiểm tra định kỳ, đồng thời có sự tham gia giám sát của nhà trường và đại diện phụ huynh.
Theo luật sư Cường, học sinh là nhóm đối tượng có sức đề kháng chưa hoàn thiện, dễ bị tổn thương trước thực phẩm không an toàn, trong khi khả năng tự bảo vệ còn hạn chế. Vì vậy, việc nâng cao trách nhiệm của nhà trường, phụ huynh và cơ quan quản lý trong bảo đảm an toàn thực phẩm học đường là đặc biệt cần thiết.
Trong trường hợp nhà trường thuê đơn vị bên ngoài cung cấp suất ăn, cần lựa chọn đơn vị uy tín, thực hiện kiểm tra, giám sát thường xuyên và lưu mẫu thực phẩm theo đúng quy định. Khi phát hiện dấu hiệu vi phạm hoặc có nghi vấn, cần kịp thời dừng cung cấp, báo cơ quan chức năng để xử lý; đồng thời có thể chấm dứt hợp đồng nếu xác định có sai phạm.
Ngoài ra, nếu phát hiện hành vi thông đồng, tiếp tay giữa đơn vị cung cấp và cá nhân trong nhà trường để đưa thực phẩm bẩn vào bếp ăn, cần xử lý nghiêm theo quy định pháp luật.
“Đây là vụ án có tính chất phức tạp, quy mô lớn, liên quan đến lượng thực phẩm không bảo đảm an toàn đã được tiêu thụ trên thị trường. Do đó, cơ quan điều tra sẽ tiếp tục làm rõ trách nhiệm của các tổ chức, cá nhân liên quan; mọi hành vi tiếp tay, giúp sức đều sẽ bị xử lý nghiêm. Người tiêu dùng bị ảnh hưởng có quyền yêu cầu bồi thường thiệt hại về sức khỏe và vật chất theo quy định của pháp luật”, luật sư Đặng Văn Cường.
